II SA/Sz 1023/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II Sz na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. E.K. złożyła w dniu [...] r. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką K.K.. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 3 pkt 11, art. 5 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992) odmówił E.K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko K.K.. Organ pierwszej instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie przytoczył treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zgodnie, z którym – świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osoba legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednocześnie organ podkreślił, że w toku postępowania ustalono, że córka wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem, w którym została zaliczona na stałe do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Wobec powyższego organ uznał, że wnioskodawczyni nie spełniła przesłanek zawartych w powołanym przepisie. Kwestionując decyzję w odwołaniu E.K. wniosła o ponowne rozpatrzenie jej wniosku, wskazując, że aktualnie znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji osobistej i materialnej. W dalszej części uzasadnienia E.K. podała, że sama wychowuje córkę, która wymaga stałej opieki, bowiem nie radzi sobie z podstawowymi czynnościami. Odwołująca wskazała, że jej kłopoty z zapewnieniem córce opieki zaczęły się po śmierci jej mamy, która pomagała jej w zajmowaniu się dzieckiem. Ta sytuacja zmusiła ją do zwolnienia się z pracy celem zapewnienia córce opieki. Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że wnioskodawczyni do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dołączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], w którym stwierdzono, że K.K. urodzona w dniu [...] r. została zaliczona na stałe do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Jednocześnie organ ustalił na podstawie dokumentów dołączonych do sprawy, że wnioskodawczyni zatrudniona była w Zespole Szkół w [...] od dnia [...] r. do [...] r., z kolei od dnia [...] r. do [...] r. była zarejestrowana jako bezrobotna z prawem do zasiłku w wysokości [...] %. W dalszej części uzasadnienia Kolegium argumentując swoje stanowisko wskazało, że w związku z faktem legitymowania się przez córkę wnioskodawczyni orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, stwierdzono brak istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie wnioskowanego świadczenia, stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożyła E.K. wnosząc przy tym o zmianę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz jej dziecka. W uzasadnieniu skarżąca przytoczyła dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego. Oświadczyła ponadto, że uznaje ocenę Kolegium za prawidłową, wskazując przy tym na inną sytuację, która jej zdaniem stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a która to okoliczność została przewidziana w powoływanym przez organy artykule 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca podniosła, że wnioskowane świadczenie przysługuje również osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współdziałania na co dzień w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zdaniem E.K. znajduje się ona w sytuacji, w której powołane wyżej warunki są spełnione, gdyż ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec córki, posiada status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, a jej córka ze względu na stan zdrowia wymaga stałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego współdziałania na co dzień w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W dalszej części uzasadnienia skarżąca podała, że z uwagi na stan zdrowia córki musiała się zwolnić z pracy z dniem [...] r., natomiast pracodawca w świadectwie pracy wskazał, że przyczyną rozwiązania umowy o pracę stanowiła konieczność zapewnienia opieki niepełnosprawnej córce. Jednocześnie dodała, że sama aktualnie nie ma żadnego źródła dochodu natomiast dochodem jej córki jest renta socjalna w wysokości [...] zł, która jest niewystarczająca dla zapewnienia jej córce normalnej egzystencji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Wobec wniosku E.K. zawartego w skardze o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz jej dziecka – K.K. należy podkreślić, że Sąd administracyjny nie jest uprawniony do wydania orzeczenia o zmianie decyzji poprzez przyznanie skarżącej określonego prawa bądź uprawnienia, wynikającego z przepisów prawa normujących określoną dziedzinę spraw. Sąd administracyjny nie dokonuje bowiem kontroli decyzji wydanych w granicach danej sprawy wedle kryterium celowości i słuszności podjętego rozstrzygnięcia, czy z punktu widzenia życiowych potrzeb strony, lecz ocenia, czy wydana w sprawie decyzja narusza przepisy prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu analiza postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie doprowadziła do stwierdzenia, że organy prawidłowo orzekły na podstawie przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sądowej kontroli jest ocena legalności decyzji organów administracji w przedmiocie odmowy przyznania E.K. świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz jej córki K.K. Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowi art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z dnia 18 grudnia 2008 r., Nr 223, poz. 1456) w myśl, którego świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powołana ustawa zmieniająca weszła w życie w dniu 2 stycznia 2009 r., czyli obowiązywała w dacie wydania decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. oraz decyzji organu odwoławczego. Należy jednocześnie wyjaśnić, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada zgodnie, z którą organ orzeka na podstawie przepisów obowiązujących w dniu orzekania, czyli w dacie wydania rozstrzygnięcia, chyba że co innego wynika z ich brzmienia /por. wyrok NSA z dnia 20 października 2000 r. sygn. akt V SA 283/00, publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl/. W świetle powołanego przepisu należy stwierdzić, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest spełnienie określonych przesłanek, które muszą zostać spełnione z jednej strony przez wnioskodawcę, będącym adresatem decyzji, a który powinien: 1) być osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny; 2) zrezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej; 3) zrezygnować z zatrudnienia lub jego podjęcia w celu sprawowania opieki nad dzieckiem. Ponadto kolejne przesłanki konieczne do przyznania przedmiotowego świadczenia odnoszą się do dziecka, na rzecz którego świadczenie jest przyznawane, które są spełnione w sytuacji gdy: 1) dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: - konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz - konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji albo 2) dziecko legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że stosownie do przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92) w orzeczeniu powiatowego zespołu orzekającego m.in. o stopniu niepełnosprawności, poza ustaleniem niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, powinny być zawarte wskazania dotyczące, w szczególności (art. 6b ust. 3): - konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7); - konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8). Bezsporny w niniejszej sprawie jest fakt, że na wnioskodawczyni będącej matką dziecka ciąży obowiązek alimentacyjny w świetle art. 128 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Ponadto jak wynika z akt sprawy jest ona osobą, która zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Kwestia sporna w przedmiotowej sprawie sprowadza się do spełnienia warunków koniecznych przez dziecko wnioskodawczyni, czyli K.K.. Należy przy tym powtórzyć, że w stosunku do dziecka przesłanki niezbędne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są spełnione wówczas, gdy legitymuje się ono orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności, w którym to przypadku wraz z orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie muszą zostać spełnione powołane wyżej wskazania dotyczące konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a także konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z językowej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 ustawy wynika bezsprzecznie, że wskazania co do dziecka o orzeczonej niepełnosprawności (innej niż w stopniu znacznym) muszą zostać spełnione łącznie. Brak spełnienia choćby jednego z nich oznacza, że dziecko legitymujące się takim orzeczeniem nie spełnia jednej z niezbędnych przesłanek uprawniających do przyznania na jego rzecz świadczenia. W przedmiotowej sprawie orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, którym legitymuje się córka wnioskodawczy – K.K. nie zawiera dwóch obligatoryjnych wskazań dotyczących: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a także konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stwierdzając, że K.K. nie legitymuje się powołanymi wskazaniami należy uznać, że organy administracji prawidłowo ustaliły, że skarżąca E.K. nie spełnia wszystkich niezbędnych przesłanek do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz córki. W tym stanie rzeczy orzeczono, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jak w sentencji.