II SA/Sz 103/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędzia NSA Stefan Kłosowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 marca 2018 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta K., na podstawie art. 2 pkt 11, art. 4, art. 5, art. 13, art. 18, art. 27 ust. 3 i art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017 r. poz. 1851), zwanej dalej: "ustawa o pomocy państwa [...]" oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia [...] r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", odmówił I. K. przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko- M. B.. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że dochód trzyosobowej rodziny w roku 2016 wyniósł [...] zł, na który składało się wynagrodzenie konkubenta wnioskodawczyni z tytułu zatrudnienia w firmie P. M. – E. B.. I. K., według ustaleń organu, w roku 2016 nie uzyskała żadnego dochodu, jednakże Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. wyegzekwował od wnioskodawczyni kwotę [...]zł tytułem alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Organ, powołując się na przepis § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie maja być zawarte we wniosku, zaświadczeniach, oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1465), zwanego dalej "rozporządzeniem", stwierdził, że od dochodu nie odliczono kwoty alimentów wyegzekwowanych przez komornika w 2016 r., ponieważ wnioskodawczyni w tym roku nie uzyskała żadnego dochodu. Powołując się na przepis art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa [...] organ I instancji stwierdził, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł, co oznacza, że przekracza ustawowe kryterium uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko i z tego powodu odmówił jego przyznania. Od decyzji organu I instancji I. K. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. W odwołaniu podniosła, że sytuacja finansowa jej rodziny jest bardzo trudna, albowiem jest wraz z dzieckiem na utrzymaniu konkubenta, którego dochody są nieregularne, a z tego dochodu ponosi koszty najmu mieszkania i związanych z tym opłat oraz od trzech lat regularnie opłaca alimenty na rzecz dzieci odwołującej się z poprzedniego małżeństwa, wynoszące miesięcznie [...] zł. I. K. podała, że stara się o stały pobyt dzieci przy niej, a dzieci zgodnie z porozumieniem zawartym z mężem przebywają u niej dwa razy w tygodniu oraz co drugi weekend, co wymaga zapewnienia im utrzymania w tym czasie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że dochód rodziny odwołującej się w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł, co przekracza kryterium uprawniające do przyznania świadczenia na pierwsze dziecko, wynoszące 800 zł na osobę. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji prawidłowo dokonał analizy sytuacji dochodowej rodziny skarżącej ustalając jej dochód w kwocie [...]zł. Z decyzją Kolegium nie zgodziła się I. K. wnosząc na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., podniosła następujące zarzuty: 1) naruszenia prawa materialnego- art. 5 ustawy o pomocy państwa [...] poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że w rodzinie skarżącej doszło do przekroczenia kryterium dochodowego w przeliczeniu na osobę w rodzinie, w sytuacji, gdy prawidłowe zastosowanie tego przepisu winno skutkować uwzględnieniem alimentów wyegzekwowanych przez komornika od I. K. i wydaniem decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego na rzecz M. B., 2) naruszenie prawa materialnego - § 9 ust. 1 rozporządzenia poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że spłacanie przez konkubenta skarżącej zobowiązania na rzecz osoby spoza rodziny, powinno być odliczone od dochodu rodziny, 3) naruszenie przepisów postępowania - art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz brak wszechstronnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym zaniechanie uwzględnienia dokonywania spłat zadłużenia alimentacyjnego skarżącej przez jej konkubenta, co winno skutkować odliczeniem tych spłat od dochodu rodziny, 4) naruszenie art. 79a § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 10 k.p.a. poprzez wyznaczenie stronie 3 - dniowego terminu na zapoznanie się z aktami sprawy i wypowiedzenie co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, co jest terminem zbyt krótkim ze względu na sytuację rodzinną i osobistą skarżącej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co, następuje: Wniesiona skarga okazała się zasadna. Przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. odmawiającą przyznania skarżącej I. K. świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w wieku poniżej 18 roku życia. Przystępując do rozpoznania sprawy w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto - co wymaga podkreślenia - na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do ustalenia, czy przyjęty przez organy orzekające sposób ustalenia dochodu skarżącej jest prawidłowy, a co za tym idzie, czy skarżącej zasadnie odmówiono przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, nie zawierała definicji legalnej dochodu odsyłając do art. 3 pkt 1 do ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W myśl tego przepisu, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymienione w tiret od 1 do 32. Dochodem rodziny w rozumieniu ustawy o pomocy państwa [...] jest - zgodnie z art. 2 pkt 4 suma dochodów członków rodziny. Skarżąca wychowuje swoje dziecko z jego ojcem, który jest jedyną osobą osiągająca w tej rodzinie dochód. Na podstawie art. 5 ust. 3 powołanej ustawy o pomocy państwa [...], świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. W rozpoznawanej sprawie organ w oparciu o dokumenty przedłożone przez skarżącą ustalił, że dochód rodziny skarżącej w 2016 r., na który składało się wynagrodzenie ojca dziecka w wysokości [...] zł miesięcznie, przekracza kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, albowiem wynosi [...] zł miesięcznie na osobę w rodzinie. Skarżąca zakwestionowała tak ustalony dochód, albowiem posiada zobowiązania alimentacyjne wobec trojga swoich dzieci, którymi opiekuje się ich ojciec i w roku 2016 Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. wyegzekwował na ich rzecz kwotę [...]zł tytułem alimentów. Organ pierwszej instancji, powołując się na przepis § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego stwierdził, że kwoty alimentów wyegzekwowanych przez komornika nie odliczono od dochodu rodziny albowiem skarżąca w roku 2016 nie osiągnęła dochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w tej kwestii się nie wypowiedziało pomimo tego, że sprawa alimentów świadczonych na rzecz innych osób została podniesiona przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zauważyć należy, że alimenty zostały wyegzekwowane przez komornika sądowego w roku 2016 pomimo tego, że skarżąca w tym roku nie osiągała dochodu. Organ nie wyjaśnił jednak, zaś w aktach administracyjnych nie ma żadnych dowodów z których wynikałoby, w jaki sposób egzekucja mogła być skuteczna, tylko bezrefleksyjnie przyjął, że skoro I. K. nie osiągnęła dochodu, to uiszczonych alimentów nie można zgodnie z rozporządzeniem odliczyć. Istotne w sprawie jest również to, że decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem art. 15 k.p.a. ustanawiającym zasadę dwuinstancyjności. Jak już wielokrotnie Sąd podkreślał w swoich orzeczeniach, zgodnie z powołanym wyżej przepisem, doprecyzowanym w art. 127 k.p.a., każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Skuteczne wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, a postępowanie odwoławcze nie ogranicza się jedynie do kontroli decyzji pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w swojej decyzji nie poczyniło żadnych rozważań oprócz stwierdzenia prawidłowości decyzji pierwszoinstancyjnej. Nie odniosło się również do zarzutów odwołania tym bardziej, że skarżąca wskazała w nim, że ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec innych osób oraz, że alimenty te są regulowane. Podsumowując Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1i art. 107 § 3 k.p.a., albowiem organy nie wyjaśniły, czy i w jakiej kwocie skarżąca uregulowała w roku 2016 ciążące na niej zobowiązania alimentacyjne i z jakich środków to nastąpiło, skoro według ustaleń organu skarżąca nie osiągnęła żadnego dochodu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji albowiem są one dotknięte tymi samymi wadami prawnymi. Organy ponownie rozpatrując sprawę wezmą pod uwagę ocenę prawną przedstawioną w uzasadnieniu wyroku oraz dokonają ustaleń, czy i w jakim zakresie uiszczenie z dochodu rodziny zobowiązań alimentacyjnych skarżącej wpłynęło na dochód, od którego było uzależnione prawo do świadczenia wychowawczego.