II SA/Sz 1034/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W dniu [...] r. M. W. przesłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wskazał, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest osobą bezrobotną. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i córką oraz siostrą i jej dzieckiem. Przy czym wskazał, że żona z córką zamieszkuje przy ul.[...] , natomiast on z siostrą i siostrzeńcem przy ul.[...] . Stan majątkowy osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym to udział w domu jednorodzinnym posiadany przez żonę oraz kupiony przez nią z dotacji PUP samochód osobowy. Miesięczny dochód wszystkich wskazanych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi ok. [...] zł. W jego skład wchodzi: zasiłek rodzinny otrzymywany przez żonę skarżącego w wysokości [...] zł, przewidywany dochód z otworzonego we wrześniu b.r. przez żonę skarżącego sklepu z [...] – ok. [...] zł, alimenty otrzymywane przez M. W. ( siostrę skarżącego ) – [...] zł i zasiłek rodzinny – [...] zł. Do formularza skarżący załączył kserokopię zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] r. wskazującego, że od dnia [...] r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, wezwaniem z dnia [...] r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz określonych dokumentów tj. - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania położonego przy ul. [...] w[...] . oraz domu położonego przy ul. [...] w okresie ostatnich trzech miesięcy ( np. rachunki za prąd, wodę, gaz itp.) oraz innych niezbędnych wydatków, - kserokopii decyzji przyznającej zasiłek rodzinny na dziecko skarżącego oraz zasiłek rodzinny na dziecko siostry D. C., - podanie, czy lokal w którym żona otworzyła sklep stanowi jej własność, czy jest wynajmowany. Jeżeli jest wynajmowany to przedłożenie umowy najmu, jeżeli stanowi własność A. W., to przedłożenie decyzji w sprawie podatku od nieruchomości na rok [...] , - wyciągów z kont bankowych, rachunków bankowych, lokat oszczędnościowych z operacjami wszystkich dorosłych członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z okresu ostatnich trzech miesięcy, - kserokopii dowodu rejestracyjnego posiadanego samochodu w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o akta sprawy. M. W. żądanych dokumentów nie nadesłał. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie należy wskazać, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania na decyzję organu I instancji w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej dodatek mieszkaniowy. Mając na uwadze główny przedmiot sprawy tj. dodatek mieszkaniowy, należy wskazać, że z art. 239 pkt 1 lit. a ww. ustawy wynika, że strona skarżąca działanie lub bezczynność organów w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarżący korzysta więc ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w rezultacie jego wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu. Odnosząc się natomiast do wniosku M. W. w zakresie dotyczącym ustanowienia pełnomocnika należy wskazać, że w myśl zasady wyrażonej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594) Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Prawo pomocy może zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywanych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem. Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby ( z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości). Analiza wywodów zawartych we wniosku doprowadziła do stwierdzenia, że przedstawiony wyżej wymóg nie został zachowany. Oceniając dane wskazane przez M. W. należało wyjaśnić faktyczną sytuację majątkową jego rodziny tj. wysokość uzyskiwanego miesięcznie dochodu przez jego żonę, wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania i domu oraz innych niezbędnych wydatków. Niewątpliwie informacje te pozwoliłyby zweryfikować twierdzenia skarżącego w kwestii niezbędności przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ich brak uniemożliwia faktyczną ocenę jego realnych możliwości płatniczych. Skoro w niniejszej sprawie skarżący uchylił się od przedstawienia żądanych w trybie art. 255 P.p.s.a. dowodów, to winien liczyć się z oceną, że brak będzie podstaw do uznania jego twierdzeń i oświadczeń za uprawdopodobnione. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 744/09, LEX nr 552404). W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.