II SA/Sz 1049/07

Dnia 7 lutego 2008 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.) Sędzia WSA Barbara Gebel Protokolant: Beata Radomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2008 roku sprawy ze skargi Spółdzielni A. na decyzję Komendanta Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazania wyposażenia obiektu w system sygnalizacji pożarowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Komendanta Państwowej Straży Pożarnej na rzecz strony skarżącej kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t. jedn. Dz. U. z 2006r. Nr 96, poz. 667), po ponownym rozpatrzeniu odwołania Firmy A od punktu l decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w K. [...], nakazującego wyposażenie obiektu B zlokalizowanego w K. przy ul. [...] w system sygnalizacji pożarowej - uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej oznaczenia strony i oznaczył stronę w następujący sposób "Firma A" W uzasadnieniu decyzji podano, że w dniach [...] przedstawiciel Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w K. przeprowadził, w związku z zakończeniem prac związanych z rozbudową i modernizacją, czynności kontrolno - rozpoznawcze w obiekcie B. W wyniku kontroli stwierdzono, że obiekt nie jest wyposażony w system sygnalizacji pożarowej, w związku z tym Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w K. wydał w dniu [...] decyzję nakazując właścicielowi: 1) wyposażenie obiektu w taki system, 2) dokonanie aktualizacji instrukcji bezpieczeństwa pożarowego zgodnie z istniejącym stanem techniczno-użytkowym obiektu oraz obowiązującymi przepisami. Od rozstrzygnięcia zawartego pkt. 1 powyższej decyzji strona wniosła odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej zarzucając: błędną interpretację przepisów, niewłaściwe określenie budynku jako wielokondygnacyjnego, nieprawidłowe określenie powierzchni strefy pożarowej, która wynosi 2800 m2; a nie jak wskazał organ pierwszej instancji 3300 m2; uznanie, że obiekt stanowi jedną strefę pożarową i wskazując, że w budynku nie ma klatek schodowych, a otwory zamknięte są drzwiami przeciwpożarowymi; zalecenie podłączenia systemu sygnalizacji pożarowej z najbliższą jednostką Państwowej Straży Pożarnej, w sytuacji gdy w odległości ok. 200 - 300 m od obiektu istnieje Jednostka Ratowniczo Gaśnicza. Odnosząc się do treści podniesionych zarzutów organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z § 24 ust. 1 pkt 1 lit "b" rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563), stosowanie systemu sygnalizacji pożarowej, obejmującego urządzenia sygnalizacyjno-alarmowe, służące do samoczynnego wykrywania i przekazywania informacji o pożarze, a także urządzenia odbiorcze alarmów pożarowych i urządzenia odbiorcze sygnałów uszkodzeniowych, jest wymagane w budynkach handlowych wielokondygnacyjnych o powierzchni strefy pożarowej powyżej 2500 m2. Zgodnie z definicją określoną w art. 3 pkt 2 ustawy 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) obiekt B stanowi jeden budynek (obiekt budowlany) i w związku z tym nie można traktować każdej kondygnacji jako odrębnego budynku z powodu możliwości wyjścia z każdej kondygnacji na poziom terenu. Obiekt B został zakwalifikowany do grupy budynków wielokondygnacyjnych (dwie kondygnacje). Wynika to bezpośrednio z definicji kondygnacji zawartej w § 3 pkt 16 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Poza tym o inwentaryzacji obiektu B w pkt. 4.0 oraz opisie technicznym do projektu architektoniczno-budowlanego w pkt. 2.0, również zawarto informację o tym, iż obiekt jest dwukondygnacyjny. Po zapoznaniu się z dokumentacją oraz materiałem zdjęciowym organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowy budynek podzielony jest na trzy strefy pożarowe. Pojęcie strefy pożarowej zostało określone w § 226 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Strefę pożarową może zgodnie z § 226 ust. 2 cyt. rozporządzenia stanowić również kondygnacja budynku, jeżeli klatki schodowe i szyby dźwigowe w tym budynku spełniają co najmniej wymagania określone w § 256 ust. 2. Zgodnie z § 256 ust. 2 cyt. rozporządzenia za równorzędne wyjściu do innej strefy pożarowej uważa się wyjście do obudowanej klatki schodowej, zamykanej drzwiami o klasie odporności ogniowej El 30, wyposażonej w urządzenia zapobiegające zadymieniu lub służące do usuwania dymu, a w szczególnym przypadku zamykane drzwiami dymoszczelnymi. W trakcie czynności kontrolno-rozpoznawczych ustalono, że w obiekcie B największą strefą pożarową o łącznej powierzchni 2983,61 m2 jest II kondygnacja budynku (1875,89 m2), na którą składają się sale sprzedaży z zapleczami socjalnymi i częścią biurową oraz część l kondygnacji (1107,72 m2) składającej się z sali sprzedaży, magazynów, biura, archiwum i części socjalnej. Druga strefa zlokalizowana na poziomie l kondygnacji, wydziela sale sprzedaży z zapleczem socjalnym o łącznej powierzchni 675,95 m2, natomiast trzecią strefą pożarową jest kotłownia o powierzchni 28,31 m2. Organ odwoławczy nie stwierdził w dokumentacji technicznej strefy pożarowej, o powierzchni wskazywanej przez stronę (około 2800 m2). Wielkości stref wskazane przez organ pierwszej instancji znajdują odzwierciedlenie w rzutach poszczególnych poziomów obiektu B, a suma wszystkich stref pożarowych (3687,87 m2) jest najbardziej zbliżona do powierzchni użytkowej całego budynku określonej w dokumencie "opis techniczny do projektu architektoniczno-budowlanego" (3732,86 m2). Wskazane powierzchnie poszczególnych stref pożarowych oraz powierzchnia podawana przez odwołującą jest większa niż 2500 m2, co stwarza obowiązek wyposażenia obiektu w system sygnalizacji pożarowej. Poza tym organ odwoławczy nie podzielił argumentacji strony dotyczącej podziału budynku na strefy pożarowe, w związku z brakiem w budynku klatek schodowych oraz zamknięcia otworów drzwiami przeciwpożarowymi. Bieg schodów (klatka schodowa jednobiegowa) łączący obie kondygnacje, widoczny jest na rzutach poszczególnych poziomów oraz na zdjęciach. Organ drugiej instancji nie ustalił, aby w obiekcie istniały bądź były projektowane zamknięcia posiadające klasę odporności ogniowej, mogące stanowić element oddzielenia przeciwpożarowego. Dodatkowo organ pierwszej instancji podczas dokonywanych czynności kontrolno-rozpoznawczych stwierdził, iż część istniejąca oraz część dobudowana łączy się w jedną strefę pożarową. Stanowisko strony dotyczące braku konieczności połączenia systemu sygnalizacji pożarowej z obiektem komendy Państwowej Straży Pożarnej lub obiektem, wskazanym przez właściwego miejscowo komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej nie jest zasadne, bowiem obowiązek taki wynika z art. 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1229 ze zm.). Ustawodawca nakładając obowiązek wyposażania obiektów określonych w § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563) w system sygnalizacji pożarowej nie uwzględnił możliwości zwolnienia właściciela, zarządcy lub użytkownika z wymogu wyposażenia obiektów w system sygnalizacji pożarowej i podłączenia go z obiektem Państwowej Straży Pożarnej ze względu na jego usytuowanie w pobliżu jednostki straży pożarnej. Organ drugiej instancji uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej oznaczenia strony i określił ją jako "Firma A", ponieważ jest osobą prawną wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego pod nr [...] i w związku z tym organ I instancji powinien na nią nałożyć obowiązki związane z usunięciem stwierdzonych nieprawidłowości. W opinii organu odwoławczego decyzja organu I instancji merytorycznie jest poprawna, natomiast dotknięta jest wadą formalną. Wyroki sądów niejednokrotnie wywodziły, iż niedopuszczalne jest w postępowaniu odwoławczym stosowanie sankcji nieważności decyzji. W przypadku, gdy organ odwoławczy ustali, iż decyzja organu I instancji jest dotknięta jedną z wad wyliczonych w art. 156 § 1 Kpa. może jedynie uchylić i zmienić decyzję lub uchylić i umorzyć postępowanie pierwszej instancji (wyroki: NSA z 14.11.2000 r., I SA 1384/99; z 13.09.1999 r., IV SA 39/99; z 21.08.1998 r., IV SA 1596/96). Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożyła Firma A wnosząc o uchylenie pozostałej części zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo i wskazując, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 czerwca 2007 r., II S.A./Sz 310/07 uchylona została zaskarżona decyzja Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w S. Strona skarżąca przyjęła do zastosowania wyrok Sądu dotyczący interpretacji wskazanych w skardze przepisów oraz oceny materiału dowodowego, który zdaniem Sądu przesądza, że obiekt B jest obiektem dwukondygnacyjnym. Natomiast w kwestii ustaleń strefy pożarowej w obiekcie, Firma A oczekiwała pozytywnego stanowiska organów straży pożarnej, co do możliwości zastosowania rozwiązań zamiennych w stosunku do braku systemu sygnalizacji pożarowej, w trybie określonym w § 1 ust 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. nr 80 poz. 563), zwłaszcza, że na skutek przeoczenia Straży Pożarnej, nie zostały zastosowane określone wymagania w trakcie rozbudowy obiektu i zwiększenia jego powierzchni. Obecnie wprowadzenie kolejnej modernizacji obiektu w związku z koniecznością wykonania instalacji sygnalizacyjnej będzie znacznym utrudnieniem finansowym dla skarżącej jak i obsługi klientów. Spółdzielnia uwzględniając również uwagi Sądu, co do zabezpieczeń przeciwpożarowych wstępnie zamontowała w obiekcie (od ulicy Połtawskiej) roletę przeciwpożarową. Jednocześnie zleciła montaż drzwi ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w § 256 ust 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.). Są to drzwi wymienione również w zaskarżonej decyzji o klasie odporności ogniowej EI 30. Jak wynika z zaskarżonej decyzji Komendant Wojewódzki PSP nie posiada informacji o tym fakcie. Strona skarżąca podniosła również zarzut naruszenia przez organ II instancji przepisu art. 10 § 1 kpa, bowiem decyzja została wydana w oparciu o jednostronną ocenę dokumentacji projektowej obiektu, bez uwzględnienia stanowiska strony. W dniu [...] Firma A otrzymała pismo z dnia 13 sierpnia [...], zawiadamiające, że w dniu 17 sierpnia [...] istnieje możliwość zapoznania się z zebranym materiałem dostępnym w siedzibie organu w S. Tym samym celowo uniemożliwiono stronie zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i przedstawienie swojego stanowiska. W odpowiedzi na skargę organ stwierdził, że uwzględnia ją w całości uznając trafność podniesionych zarzutów i przyznając, że stronie uniemożliwiono wypowiedzenie się, co do zebranego materiału procesowego w sprawie i zajęcia własnego stanowiska w trybie art. 10 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 10 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z powołanego przepisu wynika obowiązek organu poinformowania strony o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości wypowiedzenia się w związku z tym, co do okoliczności sprawy, które będą stanowić podstawę faktyczną decyzji. Natomiast wyznaczenie stronie terminu na wypowiedzenie się uzasadnione jest koniecznością określenia czasu, w jakim organ administracji oczekiwać powinien na jej stanowisko w tym względzie. To, czy strona skorzysta z przysługującego jej prawa zależy wyłącznie od jej woli. Natomiast obowiązkiem organu jest umożliwienie stronie skorzystanie z tego prawa (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 stycznia 2007 r., III SA/Wa 2737/06). Zawarte w treści art. 10 § 1 Kpa. sformułowanie "przed wydaniem decyzji" jednoznacznie wskazuje, że chodzi o ten moment postępowania, w którym organ administracji publicznej, po zakończeniu postępowania dowodowego, przechodzi do fazy podjęcia rozstrzygnięcia. Możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji jest więc dla strony niejako ostatnią szansą na przedstawienie i uzasadnienie swojego stanowiska. (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 stycznia 2006 r., III SA/Wa 2660/05). Wydanie decyzji przez organ administracji publicznej przed upływem terminu do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz do złożenia uwag, stanowi naruszenie art. 10 k.p.a., uzasadniające uchylenie decyzji (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 lipca 2006 r., I SA/Wa 756/06). W rozpoznawanej sprawie strona otrzymała w dniu 20 sierpnia [...] pismo organu datowane na 13 sierpnia [...], w którym zawiadomiono ją, że w dniu 17 sierpnia [...] istnieje możliwość zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, dostępnym w siedzibie organu, uniemożliwiając w ten sposób zapoznanie się strony z aktami sprawy i przedstawienie własnego stanowiska. Jest to istotne uchybienie procesowe, ponieważ strona została pozbawiona możliwości obrony swoich praw na tym etapie postępowania i dlatego mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w związku z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.