II SA/Sz 1052/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Asesor WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2008r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia I. uchyla zaskarżona decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Starosta D. w dniu 5 października 2006r. wydał decyzję nr [...] o zwrocie przez J. H. kwoty [...] zł tytułem nienależnie pobranego świadczenia. W dniu 30 października 2006 r. J. H. zwróciła się do Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w D. P. o umorzenie kwoty [...] zł z uwagi na swoją złą sytuację finansową. Podała, że samotnie wychowuje dziecko, obecnie podjęła przygotowanie zawodowe w Komendzie Miejskiej Policji w S. i otrzymuje niewielkie stypendium. Ponosi koszty związane z opłatą przedszkola dla dziecka i koszty dojazdów do pracy. Dołączyła kopię dowodu opłaty za pobyt syna w przedszkolu w S. W dniu 17 listopada 2006r. strona uzupełniła wniosek i podała, że od ojca dziecka otrzymuje pomoc nieregularnie i jest ona materialna, np. w postaci zakupu butów dla dziecka i odzieży. Dołączyła także dwa rachunki za lekarstwa za miesiąc październik i listopad, rachunek z przedszkola za komitet rodzicielski, dwa rachunki za pobyt dziecka w przedszkolu oraz zaświadczenie z KP Śródmieście o odbywaniu stażu. Starosta D. decyzją z dnia 16 lipca 2007r. nr [....] na podstawie art. 9 pkt 14 lit.c oraz art. 76 ust. 1 i ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy / Dz. U. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm./ oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego/ Dz. U z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm./, odmówił umorzenia J. H. nienależnie pobranego świadczenia w wysokości [...] zł . W uzasadnieniu decyzji organ powołał treść art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, który umożliwia staroście umorzenie, m.in. nienależnie pobranego świadczenia po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek wymieniona w tym przepisie. Organ podał, że nie uzyskano wywiadu środowiskowego o sytuacji materialno-bytowej strony z powodu braku możliwości uzyskania informacji o miejscu jej pobytu, bowiem nie przebywa ona w miejscu swojego stałego zameldowania. Organ wskazał także, że powiatowa rada zatrudnienia wydała opinię negatywną co do umorzenia stronie przedmiotowej kwoty. J. H. złożyła odwołanie od powyższej decyzji i wniosła o umorzenie przedmiotowej kwoty. Podała, że we wrześniu 2006r. uzyskała zasiłek z Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. w kwocie [...] zł i alimenty od ojca dziecka w kwocie [...] zł. Wskazała, że sama wychowuje syna i jest w trudnej sytuacji finansowej. Podjęła staż w KMP w S. i otrzymywała stypendium wysokości [...] zł, syn zaś chodził do przedszkola, za które poniosła opłatę w wysokości [...] zł. Wyjaśniła, iż nie podała adresu zamieszkania w S., bowiem mieszkała u osób za darmo, a one zabroniły jej podawania adresu chcąc uniknąć odpowiedzialności za brak meldunku. Obecnie mieszka w S. przy ul. [...], gdyż otrzymała dwa pokoje od rodziców. Ojciec dziecka zaoferował się je wyremontować w zamian za zwolnienie go z płacenia alimentów do końca roku, na co się zgodziła. Strona podała, że ponosi koszt dojazdów do pracy [....] zł, zaś na życie pozostaje jej kwota [...] zł, bowiem obecnie ma dochody w wysokości [...] zł obciążone kwotą [...] zł. Nadmieniła, że była w Miejsko- Gminnym Ośrodku w Z., aby ustalić termin wywiadu, ale została "zbyta" przez pracownicę i nie mogła się umówić na wywiad. Nie unikała celowo spotkania, nie zastano jej domu, bo poszukiwała pracy. Według strony, wyczerpuje ona przesłanki art. 76 ust. 7 pkt 1 i 2 ustawy. Dołączyła zaświadczenie o zarobkach, rachunek za przedszkole oraz za wodę i za energię. Wojewoda Z. decyzją z dnia 29 sierpnia 2007r., nr [...] na podstawie art. 10 ust. 4 pkt 2 i art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy / Dz. U. Nr 99, poz. 1001 z późn. zm./ oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego/ Dz. U z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm./ po rozpatrzeniu odwołania J. H. od decyzji Starosty D. z dnia 16 lipca 2007r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił ustalony stan faktyczny. Wskazał, że w dniu 9 sierpnia 2007r. do organu II instancji wpłynęło zaświadczenie nr [...] z dnia 7 sierpnia 2007r., z którego wnika, iż J. H. jest zatrudniona w KMP w S. na czas próbny w pełnym wymiarze czasu od 1 czerwca 2007r. do 31 sierpnia 2007r. na stanowisku pracownika cywilnego z miesięcznym wynagrodzeniem brutto [...] zł. Organ przytoczył treść art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, który umożliwia staroście umorzenie, m.in. nienależnie pobranego świadczenia po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek wymieniona w tym przepisie. Zdaniem Wojewody, zarówno organ I jak i II instancji obowiązany jest kierować się obowiązującymi przepisami oraz musi brać pod uwagę wysokość uzyskiwanego przychodu na członka rodziny, który w przypadku J. H. (dwie osoby) wyniósł w miesiącu czerwcu 2007r.- 825 zł i lipcu 2007r.- [...] zł (wynagrodzenie brutto- [...] zł, alimenty [...] zł). Organ podał, że J. H. przekroczyła kryterium dochodowe na jednego członka rodziny o 474 zł, które wynosi 351 zł, co wynika z ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 63, poz. 593 z późn. zm./ Wobec powyższego, organ uznał zaskarżoną decyzję za prawidłową. Dodatkowo pouczył stronę o możliwości wystąpienia do Starosty D. o odroczenie terminu spłaty lub rozłożenie na raty nienależnie pobranego świadczenia. W dniu 11 września 2007r. J. H. zwróciła się do Wojewody Z. z pismem "o ponowne rozpoznanie odwołania", którym podała, że organ przyjął niewłaściwe kwoty do ustalenia jej dochodu. Pismem z dnia 21 września 2007r. Wojewoda Z. dokonał ponownego wyliczenia dochodu strony i odpowiedział J. H., że w decyzji z dnia 29 sierpnia 2007r. do ustalenia kryterium dochodowego omyłkowo przyjął jej wynagrodzenie brutto i alimenty na dziecko, lecz nie zmienia to faktu, że jej dochód i tak przekroczył kryterium dochodowe na osobę w rodzinie o 122,57 zł. J. H. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. na powyższą decyzję i wniosła o umorzenie powyższej kwoty. Wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, zarabia niewiele i samotnie wychowuje dziecko. Wojewoda Z. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje : Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "Ppsa", stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna, choć nie z powodów w niej wymienionych. Zgodnie z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; 3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Powyższe oznacza, iż organ administracji zobowiązany jest zbadać czy konkretna osoba ubiegająca się o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia spełnia przesłanki wynikające z powyższego przepisu. Okoliczność, iż decyzja organu jest decyzją uznaniową nie oznacza dowolności działania organu i nie zwalnia go z przeprowadzenia postępowania administracyjnego zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 7 i 77 Kpa organ administracji zobowiązany jest stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W niniejszej sprawie Wojewoda Z. naruszył powyższe przepisy, bowiem przy rozpoznawaniu jej nie dokonał prawidłowej oceny przedstawionych przez stronę dowodów dołączonych do odwołania w kontekście art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W piśmie kierowanym do strony w dniu 21 września 2007r. Wojewoda przyznał, że w zaskarżonej decyzji błędnie ustalił dochody strony, tym samym nie sposób uznać, iż jest ona prawidłowa. Ponadto z przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie wynika, aby przesłanką umożliwiającą umorzenie nienależnie pobranego świadczenia było przekroczenie kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej. Jeżeli nawet przyjąć, że do kryterium tego Wojewoda odwołał się jedynie pomocniczo, to i tak uczynił to w sposób nieprawidłowy. Zdaniem Sądu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zabrakło szerszych rozważań organu, które powinny odpowiedzieć na pytanie, czy uzyskiwane przez skarżącą dochody w kontekście ponoszonych wydatków i ich zasadności pozwalają na spłatę nienależnie pobranego świadczenia. Nie przesądzając o ostatecznym zakończeniu sprawy, przy ponownym jej rozpoznaniu, organ dokona oceny zebranego materiału dowodowego i rozważy go w ramach przesłanek z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wyjaśnić należy skarżącej, że Sąd bada prawidłowość wydanej decyzji, nie orzeka jednak w sprawie merytorycznie i nie zastępuje organów administracyjnych w orzekaniu, w związku z tym nie mógł uwzględnić żądania strony zawartego w skardze o umorzenie przedmiotowej kwoty. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c, i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./, orzekł jak w sentencji.