II SA/Sz 1053/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.) Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Protokolant Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2007r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela oddala skargę Upomnieniem Nr [...] z dnia [...] roku (doręczonym w dniu [...] roku), Prezydent Miasta, wezwał P. S. do zapłaty kwoty [...] zł, za parkowanie pojazdu marki [...] nr rej. [...] w dniach od [...] r. do [...] r. (w miejscach i czasie szczeg6łowo wskazanym w upomnieniu), na obszarze Strefy Płatnego Parkowania. W dniu [...] roku, organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...], z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania. Tytuł wykonawczy został doręczony stronie w dniu [...] r. W dniu [...] r., P. S. wniósł, na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty na wszczęte postępowanie egzekucyjne podnosząc, iż brak jest podstaw do zapłacenia opłaty dodatkowej, gdyż w przesłanym mu upomnieniu brak jest podstawy prawnej na mocy której powstał obowiązek zapłaty ww. należności. Ponadto wskazał, że prowadzenie egzekucji w oparciu o tytuł wykonawczy obejmujący opłatę z tytułu parkowania pojazdu jest niedopuszczalne, gdyż rada miasta nie jest uprawniona do nakładania uchwałą tego typu obowiązku. Postanowieniem numer [...] z dnia [...] roku (doręczonym [...] r.), wierzyciel należności - Prezydent Miasta, podtrzymał zasadność egzekucji prowadzonej w stosunku do zobowiązanego P. S., w oparciu o tytuł wykonawczy Nr [...] W uzasadnieniu wierzyciel podniósł, iż fakt obecności pojazdu należącego do strony w obszarze Strefy Płatnego Parkowania w oznaczonym miejscu i czasie został zarejestrowany przez pełniących swoje obowiązki inspektorów i zapisany na blankiecie zawiadomienia o nieopłaconym postoju. Dodatkowo wierzyciel wskazał, że obowiązek uiszczania opłaty wynika wprost z przepisów prawa. Jednocześnie ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego prawidłowości wystawienia upomnienia, organ powołał się na rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na powyższe postanowienie – stanowisko wierzyciela – P. S. wniósł zażalenie podnosząc, iż wcześniej nie otrzymał żadnej decyzji administracyjnej ani nie zostało mu doręczone żadne wezwanie do zapłaty w rozumieniu przepisów Kpa. Oświadczył, że nigdy nie znalazł za wycieraczką samochodu żadnego wezwania do zapłaty. Zdaniem skarżącego przepisy Kpa zawierają zasady doręczania wszelkich pism, które to zasady w niniejszym przypadku nie były zachowane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...]r. numer [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Kolegium stwierdziło, iż zgodnie z art. 2 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucji administracyjnej podlegają należności pieniężne, inne niż wymienione w pkt 1 i 2, jeżeli pozostają we właściwości rzeczowej organów administracji publicznej. Określony w art. 2 tej ustawy zakres egzekucji administracyjnej należności pieniężnych należy interpretować zgodnie z art. 3 § 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. Podstawą pobierania opłaty za postój w strefie ograniczonego postoju jest art. 13 ust 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych. W myśl tego przepisu korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Opłaty te mogą być pobierane za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Opłata za postój w strefie ograniczonego postoju jest świadczeniem publicznoprawnym stanowiącym ekwiwalent za umożliwienie parkowania pojazdu. Taka opłata zgodne z art. 2 §1 przywołanej wyżej ustawy jest więc należnością pozostającą w zakresie właściwości organów samorządowych. Obowiązek wnoszenie opłaty wynika wprost z przepisu prawa, a zatem brak jego realizacji podlega reżimowi ustawy egzekucyjnej. Sam obowiązek zapłaty za parkowanie powstaje od momentu zaistnienia okoliczności stanowiącej podstawę opłaty (tj. zaparkowania pojazdu). Nie istnieje w tym zakresie obowiązek każdorazowego doręczania zobowiązanemu zawiadomień dotyczących faktu powstawania obowiązku w trybie Kpa. Brak uiszczenia powyższej opłaty, zgodnie z art. 13f ust. 1 i ust 2 ustawy o drogach publicznych, skutkuje obowiązkiem uiszczenia opłaty dodatkowej, której zasady pobierania określa rada gminy (miasta). Zgodnie z uchwałą NR [...] Rady Miasta z dnia [...]r., zmieniającą uchwałę w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta [...] oraz sposobu ich pobierania, nie wniesiona opłata dodatkowa podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Powyższy akt prawa miejscowego określa także termin zapłaty takiej opłaty w trybie dobrowolnym stanowiąc, iż opłata dodatkowa za nie wniesienie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w SPP wniesiona w terminie 7 dni od dnia nieopłaconego postoju wynosi 20 zł. Stosownie do art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa wart. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Jednocześnie w myśl art. 34 § 5 ustawy na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, zażalenie. W trakcie postępowania egzekucyjnego zobowiązany kwestionując prowadzenie tego postępowania, może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 pkt 1 - 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ I instancji ustosunkował się do zarzutu podnoszonego przez stronę, przy czym argumentację podważającą jego zasadność uznać należy za trafną. W niniejszej sprawie obowiązek zapłaty opłaty powstał z mocy prawa (przepis ustawy oraz wydane na jego podstawie akty prawa miejscowego). Skoro bowiem obowiązek wynika bezpośrednio z przepisu prawa i podlega wykonaniu bez potrzeby jego konkretyzacji w akcie indywidualnym, a powstanie obowiązku wynika z faktu zaistnienia konkretnej okoliczności (zaparkowanie pojazdu bez opłacenia postoju), to obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej powstaje już od chwili wystąpienia takiego zdarzenia i może być skutecznie egzekwowany aż do czasu jego przedawnienia. Zasady określone w uchwale Rady Miejskiej, która została wydana na podstawie przepisu kompetencyjnego art. 13b ust. 4 pkt 3 ustawy o drogach publicznych i jest obowiązującym prawem miejscowym, określają sposób stwierdzania faktu parkowania Strefie Płatnego Parkowania określonego pojazdu. Także podmiot zobowiązany do zapłacenia opłaty nie budzi wątpliwości, gdyż jest nim bezspornie osoba korzystająca z drogi. Strona nie kwestionuje faktu osobistego parkowania pojazdu w określonym czasie i miejscu np. podnosząc stosowny zarzut błędu co do osoby zobowiązanego i wskazując jednocześnie osobę, która w określonych dniach korzystała z jej samochodu. P. S. korzysta jednie z zarzutów natury ogólnej, co do istnienia podstawy prawnej prowadzonego postępowania. Jednocześnie ustosunkowując się do zarzutu błędu w zakresie upomnienia, zgodzić się należy ze stanowiskiem organu I instancji powołującym się na stosowne rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, że organ administracji jest związany ustalonym przez ww. akt prawny wzorem upomnienia. W niniejszym postępowaniu doręczone stronie upomnienie spełnia ustawowe wymogi, a podstawa jego wydania jest prawidłowa i zgodna z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz charakterem egzekwowanego zobowiązania. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez P. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżący podniósł, podobnie jak w zażaleniu, brak podstaw prawnych do doręczania zawiadomień dotyczących parkowania pojazdu w strefie płatnego parkowania poprzez włożenie ich za wycieraczkę samochodu. Podniósł również fakt, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] r., w tym samym stanie faktycznym i prawnym, uchyliło poprzednio wydane stanowisko wierzyciela. Skarżący uznał prowadzone postępowanie za niezgodne z prawem, w tym Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola legalności zaskarżonych do sądu administracyjnego aktów administracyjnych (ostatecznych decyzji, postanowień, w tym postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym ) polega na badaniu ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego mającymi zastosowanie w konkretnej sprawie. W przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt w istotny sposób narusza prawo, sąd - stosownie do wskazań art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – uchyla ten akt lub stwierdza jego nieważność ( w zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia prawa). W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala (art. 151 ww.ustawy). Zgodnie z art.134 § 1 i art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, a nadto stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia . Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana według kryterium zgodności z prawem i w wyżej wskazanych granicach, nie dostarczyła podstaw do uznania, że w prowadzonym postępowaniu wystąpiły uchybienia i w związku z tym skarga nie mogła zostać uwzględniona. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w postępowaniu egzekucyjnym, a zatem w pierwszej kolejności sąd zbadał zgodność tego postanowienia z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.) dotyczącymi właściwości organów i trybu egzekucji należności pieniężnych i w tym zakresie żadnych uchybień nie stwierdził. Skarżący, stosownie do pouczenia zawartego w doręczonym tytule wykonawczym, wniósł zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego podnosząc, zarzut błędu w zakresie upomnienia nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym ( wobec braku dowodów na zaistnienie zdarzenia rodzącego obowiązek ). Zarzuty te zostały zakwalifikowane jako zarzuty nieistnienia obowiązku, którego dotyczy tytuł wykonawczy oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji(art. 33 pkt 1 i7 ), Organ egzekucyjny, będący jednocześnie wierzycielem egzekwowanego obowiązku, zarzuty te rozpatrzył w trybie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydając w sprawie zarzutu postanowienie przewidziane art. 34 § 1 i 2 tej ustawy. Zdaniem Sądu, zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma stwierdzenie, iż obowiązek ponoszenia opłat za pozostawienie pojazdu w strefie płatnego parkowania wynika z przepisów prawa – bez potrzeby jego konkretyzacji w drodze aktu indywidualnego - decyzji (podobnie: wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005r. sygn. akt FSK 2580/04, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 26 lipca 2006r. sygn. II SA/Sz 534/06 nie publikowane). Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych: "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania". W myśl art. 13b ust. 1 wymienionej ustawy "opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się za parkowanie pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo". Kolejne przepisy art. 13b ustawy o drogach publicznych określają: zasady ustalania strefy płatnego parkowania (ust. 2) i upoważniają radę gminy (miasta) do ustalania takiej strefy (ust. 3) oraz do ustalania wysokości stawek opłaty za parkowanie pojazdów w takiej strefie i do określenia sposobu pobierania tej opłaty (ust. 4 pkt 1 i 3). W ust. 5 wymienionego artykułu ustawodawca określił między innymi dopuszczalne różnicowanie wysokości opłat w zależności od czasu parkowania, a w ust. 7 wskazał, że wymienione opłaty pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku - zarządca drogi. Ponadto, zgodnie z art. 13f omawianej ustawy, "za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, pobiera się opłatę dodatkową" (ust. 1), przy czym wysokość i sposób jej pobierania określa rada gminy (miasta), lecz jej wysokość nie może przekraczać 50 zł (ust. 2), opłatę tę pobiera zarząd drogi, a w przypadku jego braku zarządca drogi (ust. 3). Uchwałą nr [...] z dnia [...] r. w sprawie ustalenia strefy płatnego parkowania, opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych Miasta [...] oraz sposobu ich pobierania ( Dz.Urz.Woj.[...]. Rada Miasta wykorzystała upoważnienie zawarte w ww. przepisach ustawy o drogach publicznych. Uchwała ta, wydana na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego, jest aktem prawa miejscowego i - zgodnie z art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa. Przepisy omawianej uchwały Rady Miasta, jako przepisy powszechnie obowiązujące na terenie [...], dotyczą więc każdego, kto parkuje pojazd na terenie wyznaczonej strefy płatnego parkowania. Zdaniem Sądu, nie powinno też budzić wątpliwości, że w razie nieuiszczenia opłaty za parkowanie, obowiązek jej uiszczenia obciąża – co do zasady – właściciela pojazdu. Zgodnie z § 11 ust. 1 uchwały Rady Miasta, "opłata dodatkowa za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w SPP wynosi 20 zł". Wobec stwierdzenia, iż obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu (w tym opłaty dodatkowej) powstaje z mocy prawa, bez potrzeby konkretyzacji tego obowiązku w drodze decyzji, nie powstaje po stronie zarządcy (zarządu) drogi obowiązek doręczania właścicielowi pojazdu takiej decyzji. Sporządzane przez inspektora w razie stwierdzenia nieuiszczenia opłaty za postój "zawiadomienie" dokumentuje jedynie fakt nieuiszczenia opłaty, a zarazem informuje właściciela pojazdu o powstałym obowiązku dokonania opłaty – lecz nie nakłada tego obowiązku. Zwyczajowe umieszczanie takiej informacji za wycieraczką pojazdu nie gwarantuje rzeczywiście absolutnej pewności, iż korzystający z pojazdu ją otrzyma, jednak żaden przepis prawa nie nakazuje doręczania takiej informacji "za potwierdzeniem odbioru", a zdaniem Sądu, brak takiego właśnie trybu doręczania informacji ("zawiadomienia o nieopłaconym postoju") nie narusza konstytucyjnych praw i wolności obywatelskich, w tym prawa do obrony (do procesu, do sądu). Właściciel pojazdu ma zagwarantowaną możliwość obrony swoich praw między innymi właśnie poprzez złożenie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, przy czym takie postępowanie wszczyna się dopiero po uprzednim doręczeniu upomnienia (wezwania do zapłaty), z wykazaniem żądanej należności. W razie zatem niestwierdzenia za wycieraczką pojazdu wskazanego wyżej zawiadomienia - mimo nieuiszczenia opłaty za postój - właściciel pojazdu ma więc dodatkową możliwość uiszczenia opłaty dodatkowej bez wszczynania postępowania egzekucyjnego. Jeżeli właściciel pojazdu kwestionuje istnienie obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej poprzez wniesienie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, oceny zasadności tego zarzutu dokonuje wierzyciel, a jego ocena – tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - podlega kontroli organu II instancji, a następnie sądu administracyjnego. Organy obu instancji, w swych orzeczeniach nie dokonały szerszej oceny sporządzonych przez inspektorów SPP zawiadomień o nieuiszczonej opłacie za postój pojazdu. Stanowi to naruszenie prawa procesowego, w zakresie sporządzenia uzasadnienia postanowienia, zdaniem Sądu nie mające jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Wierzyciel, uwzględniając zasady wiedzy i doświadczenia życiowego oraz zasady logicznego rozumowania, miał podstawę do przyjęcia, że zawiadomienia o parkowaniu pojazdu w sposób wystarczający dokumentują fakty nieuiszczenia przez skarżącego opłaty za parkowanie pojazdu w Strefie Płatnego Parkowania, co skutkowało naliczeniem opłaty dodatkowej, wobec czego żądanie zapłaty kwoty [...] zł, z tytułu [...] nieuiszczonych opłat, w datach wskazanych w upomnieniu, jest zasadne. Prawidłowo organy obu instancji stwierdziły, że upomnienie wystawione i doręczone stronie jest zgodne z wzorem zamieszczonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U. Nr 137, poz.1541 z późn.zm. ) oraz, że zostało ono stronie w prawidłowo doręczone. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm. ) orzekł, jak w sentencji.