II SA/Sz 1057/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska,, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby poszukującej pracy I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego P. F. wynagrodzenie w kwocie [...] złotych, powiększonej o kwotę należnego podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. 1. Starosta, decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 33 ust. 4a pkt 2, ust. 4b i 4c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016 r., poz. 645 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, orzekł o utracie przez E.Z. (dalej przywoływany jako: "Skarżący") statusu poszukującego pracy z dniem [...] r., uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie niestawiennictwem Skarżącego w wyznaczonym dniu [...] r. w Powiatowym Urzędzie Pracy oraz nie powiadomieniem Organu w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. 2. Kwestionując wskazaną decyzję Skarżący złożył od niej odwołanie, w którym podniósł, że niezgłoszenie się w wyznaczonym terminie spowodowane było jego "zaabsorbowaniem w naukę" w szkole jazdy w sytuacji, gdy godziny nauki dublowały się z czasem pracy Powiatowego Urzędu Pracy . 3. Rozpoznając złożone odwołanie, decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) w związku z art. 10 ust. 7 pkt 2 i art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016 r., poz. 645 ze zm.), Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podzielił ustalenia faktyczne Organu I instancji, że na dzień 18 lipca 2016 r. wyznaczono Skarżącemu termin stawiennictwa w PUP, który to termin został przyjęty do wiadomości przez odwołującego, co potwierdza jego podpis w karcie pn. "Stawiennictwo w Urzędzie Pracy i propozycje przedłożone poszukującemu pracę". E.Z. nie stawił się w PUP w dniu [...] r., a ponadto nie zgłosił się w Urzędzie Pracy w terminie do 7 dni licząc od dnia [...] r. i nie powiadomił o przyczynie swego niestawiennictwa. Organ II instancji podkreślił, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma zastosowanie treści art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w myśl którego starosta pozbawia osobę zarejestrowaną statusu poszukującego pracy, jeśli poszukujący pracy nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie, który został ustalony między poszukującym pracy a tym urzędem, i nie powiadomił w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Interpretacja treści art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jasno wskazuje na to, iż aby starosta pozbawił osobę statusu poszukującego pracy koniecznym jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: nie stawienie się w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie oraz nie powiadomienie powiatowego urzędu pracy o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa w terminie siedmiodniowym. Zdaniem Organu, Skarżący mógł usprawiedliwić swoje niestawiennictwo np. telefonicznie, za pośrednictwem innych osób lub w jakikolwiek dowolny dla siebie i możliwy sposób. Tymczasem odwołujący, przyczynę swojego niestawiennictwa podał dopiero w piśmie z dnia [...] stanowiącym odwołanie od decyzji Organu I instancji. W ocenie Wojewody, podniesiona przez Skarżącego przyczyna niestawiennictwa wynikająca z zaabsorbowania nauką nie stanowi okoliczności ograniczającej możliwość powiadomienia Urzędu o swojej sytuacji. Skarżący nie wykazał, że ze wskazanego powodu nie mógł chociażby telefonicznie powiadomić PUP w dniu [...] r. oraz w terminie 7 dni o sytuacji, w jakiej się znalazł. Ponadto Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Skarżący został pouczony o obowiązku zgłaszania się do PUP w wyznaczonym terminie i podania w okresie do 7 dni uzasadnionej przyczyny tego niestawiennictwa, co potwierdza jego podpis pod "Informacją dla osób zgłaszających się w celu rejestracji jako poszukujący pracy". 4. Nie zgadzając się z przedmiotową decyzją Skarżący złożył na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego . W uzasadnieniu podał, że jego niestawiennictwo w wyznaczonym przez Urząd terminie spowodowane było dwojakimi przyczynami. Po pierwsze w dniu [...] r. O S K "" zobowiązał go do kontynuacji cyklu kursu w zakresie całokształtu materiału teoretycznego, a także wykonywania m.in. w dniu [...] r. oraz kolejnych dniach do [...] r. jazd ciężarówką. Wskazał, że podczas uczestniczenia w wykładzie oraz w czasie jazdy nie wolno mu było korzystać z telefonu komórkowego. Po drugie jako powód niestawiennictwa Skarżący podniósł swoje zdezorientowanie wynikające z faktu podpisania dni, w których miał się stawić do PUP u dwóch różnych urzędniczek. Jeden podpis złożył pod datą [...] r., odnotowując, że dotyczy podpisania gotowości do pracy, zaś drugi pod datą [..]r. w innym pokoju i u innej urzędniczki. Wskazał, że taka sytuacja miała miejsce po raz pierwszy i to stanowiło zasadniczą przyczynę jego zdezorientowania. Odnosząc się do argumentów Wojewody zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Skarżący wyjaśnił, że nie praktykuje korzystania z pomocy innych osób w celu załatwienia swoich spraw w PUP w związku z brakiem środków finansowych gratyfikujących wykonanie takiej czynności w jego imieniu, a także z powodu braku takich osób, co wynika z jego ograniczonych kontaktów społecznych. Zdaniem Skarżącego, bez zbędnej zwłoki w piśmie z dnia [..] r. złożył wyjaśnienia Organowi. Końcowo skarżący zwrócił uwagę, że w innych P U P zatwierdzona jest praktyka wysyłania wiadomości sms, celem przypomnienia poszukującemu pracę, o terminie stawiennictwa w Urzędzie. Zaznaczył, że sam ma zachowane takie sms-y, które może okazać. 5. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie oraz utrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. 6. Pismem z dnia 31 maja 2017 r., wyznaczony z urzędu, profesjonalny pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji. Zdaniem pełnomocnika, Organy obydwu instancji wykazały się zbytnim formalizmem przy załatwieniu sprawy Skarżącego, który jest osobą niepełnosprawną, potrzebującą asysty przy poruszaniu się. Powyższe utrudnia Skarżącemu komunikowanie się przy pomocy środków zdalnego porozumiewania się, jak również ma wpływ na ograniczenie jego kontaktów społecznych. Ponadto pełnomocnik wyjaśnił, że w dniu, w którym Skarżący zobowiązany był do stawiennictwa w PUP odbywał kurs na prawo jazdy, na który został skierowany przez ten Urząd. Zdaniem pełnomocnika, Skarżący nie miał zatem możliwości poinformowania Urzędu, o tym że w wyznaczonym dniu się nie stawi. Ponadto usprawiedliwił swoją nieobecność jedynie z nieznacznym opóźnieniem. W ocenie pełnomocnika trudna sytuacja życiowa oraz zasady współżycia społecznego wskazują na to, że Organy obydwu instancji wydały nieprawidłowe decyzje, które zasługują na uchylenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016, poz. 2261) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji sąd bada, czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa oraz czy została wydana w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Kierując się powyższymi kryteriami należy stwierdzić, że skarga nie podlega uwzględnieniu. 8. Podstawę prawną orzekania Organów administracji w niniejszej sprawie były przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016 r., poz. 645), zwanej dalej: "ustawą". W art. 2 ust. 1 pkt 22 ustawy zawarto definicję legalną osoby poszukującej pracy. W świetle tego przepisu jest nią osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1-3, lub cudzoziemiec - członek rodziny obywatela polskiego, poszukująca zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub innej formy pomocy określonej w ustawie, zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy. Status osoby poszukującej pracy jest zatem w pełni zdefiniowaną instytucją prawną, a nie stanem faktycznym wynikającym z braku wykonywania pracy zarobkowej. Konsekwentnie do tego trzeba przyjąć, iż nie każdy podmiot, który pragnie znaleźć pracę, będzie posiadał taki status w rozumieniu prawa. Istota uprawnień osoby poszukującej nie wynika z samego faktu poszukiwania lepszego źródła dochodów, lecz ustawodawca wiąże te uprawnienia z określonymi warunkami i stosowną aktywnością osoby w przezwyciężaniu sytuacji, w jakiej się znalazła (tak wyrok WSA z dnia 30 marca 2010 r., IV SA/Gl 716/09, opubl. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). 9. Zgodnie z art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy, starosta pozbawia osobę zarejestrowaną statusu poszukującego pracy, jeśli poszukujący pracy nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie, który został ustalony między poszukującym pracy a tym urzędem, i nie powiadomił w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Oznacza to, że ustawodawca nałożył na osoby zarejestrowane jako poszukujące pracy obowiązek kontaktowania się z urzędem, by potwierdzać swoje zainteresowanie pomocą określoną w powołanej ustawie. Podkreślić należy, że sformułowanie przepisu art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy ("starosta pozbawia", a nie "starosta może pozbawić") jednoznacznie wskazuje na to, że decyzja starosty o pozbawieniu statusu osoby poszukującej pracy nie należy do decyzji uznaniowych. W przypadku ziszczenia się przesłanek przewidzianych w tym przepisie starosta ma obowiązek wydać decyzję o pozbawieniu statusu osoby poszukującej pracy. Wobec powyższego nie zasługuje na uwzględnienie podniesiony przez skarżącego argument, powtórzony następnie przez jego pełnomocnika, w piśmie z dnia 31 maja 2017 r., o nieznacznym opóźnieniu w podaniu przyczyny usprawiedliwiającej nieobecność skarżącego w sytuacji gdy organ związany jest treścią ww. przepisu, w tym określonym tam terminem. 10. Zdaniem Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie dokonały prawidłowych ustaleń stanu faktycznego sprawy. Skarżący zobowiązany był do stawiennictwa w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu [...] r., który to termin został potwierdzony przez skarżącego własnoręcznym podpisem w karcie zatytułowanej: "Stawiennictwo w Urzędzie Pracy i propozycje przedłożone poszukującemu pracy", znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy. Ponadto jak prawidłowo zauważył Wojewoda, Skarżący został pouczony o obowiązku zgłaszania się do Powiatowego Urzędu Pracy w wyznaczonym terminie i podania w terminie siedmiodniowym uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa, co potwierdza jego podpis pod "informacją dla osób zgłaszających się w celu rejestracji jako poszukujący pracy", dołączoną do akt sprawy. Bezspornie Skarżący nie stawił się w wyznaczonym dniu tj. [...] r. we właściwym urzędzie. Ponadto nie powiadomił też urzędu w terminie siedmiodniowym o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. W takiej sytuacji, za prawidłową należy uznać decyzję Starosty pozbawiającą go statusu osoby poszukującej pracy. Zdaniem Sądu, podniesiona w odwołaniu od decyzji Organu I instancji okoliczność – zaabsorbowania nauką w szkole jazdy, w sytuacji gdy godziny nauki dublowały się z czasem pracy urzędu – nie może zostać uznana za przyczynę usprawiedliwioną. Wyjaśnienia wymaga, że ustawodawca nie sprecyzował bliżej określenia użytego w art. 33 ust. 4a pkt 2 ustawy: "uzasadniona przyczyna niestawiennictwa", które jest pojęciem niedookreślonym i którego ostateczną treść można ustalić w oparciu o konkretny stan faktyczny sprawy. Jednakże w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd wypracowany na tle takiego samego pojęcia użytego w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy, że uzasadnione przyczyny to okoliczności natury obiektywnej, niezależne od woli zainteresowanego, a więc przyczyny, na które nie miał wpływu takie jak nagła choroba, przerwa w komunikacji uniemożliwiająca stawiennictwo, bądź inne nagłe zdarzenia jak powódź, bądź pożar. Natomiast za takie "uzasadnione przyczyny" nie uznaje się okoliczności powstałych tylko na skutek niestaranności czy niedbalstwa zainteresowanego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 508/08; z dnia 9 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 422/09; z dnia 26 października 2010 r. sygn. akt I OSK 942/10). W tym kontekście należy ocenić wskazaną przez Skarżącego przyczynę niestawiennictwa. W ocenie Sądu, za właściwe należy uznać stanowisko Organu odwoławczego, przyjmującego, że Skarżący mógł chociażby telefonicznie powiadomić Urząd o przyczynie niestawiennictwa, nie tylko w wyznaczonym dniu [...] r., lecz taką możliwość miał również w okresie siedmiu dni pomiędzy zajęciami oraz jazdami w szkole jazdy. Tym bardziej, że fakt korzystania z telefonu komórkowego, potwierdził sam Skarżący w uzasadnieniu skargi podnosząc otrzymanie wiadomości sms z innych urzędów. 11. Na ocenę prawidłowości decyzji Organów obu instancji nie może wpłynąć podniesiona dopiero w skardze okoliczność "zdezorientowania", wynikająca z faktu podpisania dokumentów, w których Skarżący zobowiązał się do stawiennictwa w określonych terminach w Urzędzie u dwóch różnych urzędniczek PUP . Podobnie nie zasługują na uwzględnienie, jako niezrozumiałe, argumenty pełnomocnika Skarżącego podniesione w piśmie z dnia 31 maja 2017 r., odnoszące się do niepełnosprawności Skarżącego związanej z poruszaniem się, która utrudnia mu komunikowanie się przy pomocy środków zdalnego porozumiewania, w sytuacji gdy w aktach administracyjnych sprawy znajduje się orzeczenie, na podstawie którego u Skarżącego stwierdzono lekki stopień niepełnosprawności (k. 55), przy jednoczesnym braku wskazań dotyczących odpowiedniego zatrudnienia (otwarty rynek pracy). 12. W tym stanie rzeczy, ponieważ zawarte w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiocie kosztów orzeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715).