II SA/Sz 106/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.),, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 marca 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę. Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] r. nr [...] działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, nałożył na J. S. karę pieniężną w wysokości [...] zł, z tytułu nie uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] r. na drodze krajowej nr [...] w kierunku na N. w okolicy skrzyżowania na miejscowość R., funkcjonariusze Morskiej Grupy Mobilnej Wydziału Zwalczania Przestępczości działając z upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego dokonali kontroli samochodu ciężarowego marki [...] nr rejestracyjny [...] . Pojazdem kierował właściciel J. S. Z przebiegu kontroli sporządzono dokumentację z której wynika, że właściciel samochodu wykonywał przewóz drogowy bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. Od decyzji organu I instancji odwołanie złożył J. S. zarzucając, że jako rolnik, nie będąc przedsiębiorcą, nie miał obowiązku wykupienia karty opłaty drogowej, gdyż art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nie ma w stosunku do niego zastosowania. Ponadto organ wydając decyzję naruszył art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym, przez błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że kierowanie pojazdem o masie przekraczającej 3,5 tony przez rolnika nie prowadzącego działalności gospodarczej, w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej stanowi podstawę zastosowania do wykonywanego przewozu przepisów ustawy o transporcie drogowym. W przekonaniu odwołującego się ustawodawca nie miał zamiaru kierować ustawy o transporcie drogowym do rolników, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2006 r., VI SA/Wa 255/2006; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 sierpnia 2008 r., III SA/Wr 667/07). Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 1 pkt 1 k.p.a. art. 5 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.), art. 42, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, stan prawny na dzień 5 grudnia 2008 r. (t. jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), § 3 ust. 1, 3, 4 i 5 oraz § 4 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 86, poz. 721), po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zakres przedmiotowy ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (stan prawny na dzień przeprowadzenia kontroli) został określony w art. 1 ust. 1, zawierającym zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego, międzynarodowego transportu drogowego, nie zarobkowego krajowego przewozu drogowego oraz nie zarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego. W myśl art. 3 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy jej przepisów nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz nie zarobkowym przewozie drogowym rzeczy. Artykuł 3 ust. 2 pkt 3 stanowi, że do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty nie będące przedsiębiorcami, a więc i rolników, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące nie zarobkowego przewozu drogowego. Dopuszczalna masa całkowita zatrzymanego w dniu [...] r. samochodu ciężarowego marki[...] , nr rejestracyjny [...] , wynosiła [...] kg, a więc ponad 3,5 tony. Zatem w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, a J. S. był zobowiązany do uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 42 cyt. ustawy, ponieważ wykonywał po drodze krajowej przewóz drogowy podlegający obowiązkowi uiszczenia opłaty. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył J. S. wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 3 ust 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym przez przyjęcie, że do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty nie będące przedsiębiorcami stosuje się ustawę o transporcie drogowym, oraz naruszenie art. 4 pkt 4 tej ustawy przez przyjęcie, iż przepis ten zawiera pojęcie "Podmioty wykonujące na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej przewóz drogowy", co doprowadziło do rozszerzenia kręgu podmiotów zobowiązanych do uiszczenia opłat. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że organ jako podstawę prawną wskazał art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm.) stwierdzając wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych (art. 42 ust 1 cyt. ustawy). Jednak już od momentu kontroli wskazywano, iż J. S. jako rolnik (nie przedsiębiorca), nie miał obowiązku wykupienia karty opłaty drogowej i dlatego art. 42 ust. 1 nie może mieć zastosowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2010 r., II SA/Sz 1366/09 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji wskazując, że zastosowanie w sprawie mają przepisy znowelizowanej ustawy o transporcie drogowym, przy uwzględnieniu tego, że ustawodawca nie zamieścił w ustawie zmieniającej przepisów przejściowych, a także reguł dotyczących działania ustawy wstecz. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Dyrektor Izby Celnej zarzucając naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 42 ust.1 pkt 5 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu wprowadzonym art. 3 pkt 1 lit. a ustaw z dnia 7 listopada 2008r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz innych ustaw (Dz. U. Nr 218, poz. 1391), tj. obowiązującym od dnia 24 grudnia 2008r. przez przyjęcie, że dla oceny obowiązku przewoźnika posiadania opłaty właściwy jest stan prawny z daty wydania decyzji w przedmiocie kary pieniężnej gdy w sprawie miał zastosowani art. 42 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007r., Nr 125, poz. 874 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie kontroli, a nadto naruszenie art. 42 ust.1 pkt 5 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu wprowadzonym art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 7 listopada 2008r. o zmianie ustawy o drogach publicznych przez przyjęcie, że ustawą tą wprowadzono zwolnienie od opłaty pojazdy samochodowe o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 12 ton, podczas gdy art. 42 ust.1 pkt 5 cyt. ustawy powinien być stosowany w brzmieniu obowiązującym w dniu 5 grudnia 2008r. W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie art. 141 § 4 oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 września 2011 r., III GSK 867/10, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu wskazując, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy obowiązujące w dacie kontroli drogowej, nie zaś z daty wydania decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej (wyrok NSA z dnia 6 stycznia 2010 r., II GSK 266/09). Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej sprawowanej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 190 P.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem dała zatem podstawę do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Należy więc wskazać, że w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy trafnie stwierdził, że zgodnie z art. 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym, przewóz drogowy to transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/91(a także uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006. s. l). Zgodnie z art. 4 pkt 3 cyt. ustawy transport drogowy obejmuje swym zakresem krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy. Dotyczy to również każdego przejazdu drogowego wykonywanego przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, nie spełniający warunków, o których mowa w art. 4 pkt 4, jak i działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy. Pojęcie krajowego transportu drogowego zdefiniowano w art. 4 pkt 1 cyt. ustawy, w myśl którego krajowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 4 pkt 4 cyt. ustawy nie zarobkowy przewóz drogowy, przewóz na potrzeby własne, to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego, rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Natomiast z art. 4 ust. 5 cyt. ustawy wynika, że nie zarobkowy krajowy przewóz drogowy, to przewóz na potrzeby własne wykonywany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z ustalonych okoliczności sprawy wynika, że J. S. w dniu [...] r. wykonywał przewóz drogowy na potrzeby własne, pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej [...] kg, bez ładunku, na drodze krajowej nr [...]. Zgodnie z art. 33 ust. 1 cyt. ustawy przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Natomiast w myśl art. 33 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy podmiotów nie będących przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy, z tym, że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Dlatego J. S., jako rolnik nie miał obowiązku uzyskania zaświadczenia dotyczącego wykonywania przewozów na potrzeby własne. Natomiast J. S. wykonując przewóz drogowy na drodze krajowej nr [...], nie okazał w trakcie kontroli dokumentu potwierdzającego uiszczenie opłaty, o której mowa w art. 42 ustawy o transporcie drogowym (według stanu prawnego na dzień kontroli). Przepis ten pomiędzy datą kontroli, a datą wydania decyzji został znowelizowany na podstawie ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 218, poz. 1391). Ustawa ta weszła w życie w dniu 24 grudnia 2008 r. lecz nie zawierała w omawianych kwestiach przepisów przejściowych. W tej sytuacji art. 42, należało zastosować w brzmieniu z dnia kontroli. W myśl art. 42 ust 1 pkt 1-4 przedsiębiorcy, jak i osoby nie będące przedsiębiorcami wykonując na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, miały obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, z wyłączeniem przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką; pojazdów transportu kombinowanego; pojazdów realizujących komunikację miejską; zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne. Z treści powołanego przepisu wynika, że zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych zależne było od spełnienia przesłanek wskazanych w art. 42 ust. 1 pkt 1-4. Z ustaleń dokonanych w sprawie, nie wynika, aby w dniu kontroli J. S. wykonywał którykolwiek z przewozów enumeratywnie wskazanych w art. 42 ust. 1 pkt 1-4 , w związku z czym nie był zwolniony z obowiązku uiszczenia opłaty określonej w tym przepisie. W kwestii trybu wnoszenia opłat organ stwierdził, że zastosowanie ma rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 5.06.2009r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. nr 86, poz. 721), które nie zawiera przepisów przejściowych, a zatem skoro są to przepisy formalne, to winny być stosowane w brzmieniu obowiązującym w dniu orzekania. Takie stanowisko wyrażono w wyroku WSA w Szczecinie, z dnia 7.04.2009 r., II SA/Sz 926/08, zgodnie z którym ustalając stan faktyczny należało uwzględnić stan stwierdzony w trakcie kontroli, natomiast jego skutki oceniać, biorąc pod uwagę stan prawny obowiązujący w dacie orzekania. Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie, przez podmiot wykonujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat. Natomiast karta opłaty składa się z dwóch części, tj. winiety samoprzylepnej umieszczonej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu oraz odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty (§ 3 ust. 3). Zgodnie z § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia kartę opłaty wypełnia podmiot wykonujący przewóz drogowy przed rozpoczęciem pierwszego przejazdu. Jedynym dowodem uiszczenia opłaty drogowej za przejazd pojazdu po drodze krajowej jest posiadanie karty opłaty drogowej przy sobie i okazanie na żądanie uprawnionego organu kontroli, bądź dostarczenie w postępowaniu wyjaśniającym jednej z długoterminowych kart opłaty drogowej, wykupionej co najmniej na dzień przed kontrolą (art. 87 ust. 1 oraz punkt 4.1 załącznika do ustawy). J. S. podczas kontroli nie okazał funkcjonariuszom karty opłaty drogowej ważnej na dzień [...] r., w konsekwencji nałożona została na niego kara w wysokości [...] zł. W konkluzji należy stwierdzić, że skoro art. 42 ust.1 ustawy o transporcie drogowym regulujący obowiązek uiszczenia opłaty drogowej wyłączył jedynie te sytuację, które zostały wskazane w jego treści w ust.1 pkt 1-4, zatem inny przewóz drogowy pojazdem samochodowym po drodze krajowej, wyłączając przewozy wskazane w art. 3 ust.1 cyt. ustawy wymagał uiszczenia opłaty. Dotyczyło to również przewozu na potrzeby własne, a więc przewozu dokonywanego przez skarżącego. W kwestii zaś zarzutów podniesionych przez skarżącego należy stwierdzić, że organ odniósł się do nich szczegółowo i argumentację tę należy uznać za trafną. W związku z tym Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.