II SA/Sz 1074/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Asesor WSA Arkadiusz Windak /spr./ Protokolant Edyta Wojtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2005r. sprawy ze skargi G. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci I uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...]r. Nr [...], II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. U z a s a d n i e n i e : G. J. w dniu [...] r. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej z wnioskiem o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci: M. J. i M. J. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), odmówił G. J. wnioskowanego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] r. G. J. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego. W złożonym wniosku zwróciła się o przyznanie zasiłku rodzinnego na dzieci: M. i M. J. Do wniosku dołączyła zaświadczenie o swoich dochodach i dochodach ojca dzieci A. S., z którym wspólnie wychowuje dwoje wspólnych dzieci. W oparciu o te informacje, w dniu [...] r. wydana została decyzja przyznająca zasiłki rodzinne na dwoje dzieci. W kolejnym wniosku z dnia [...] r. G. J. zwróciła się o ustalenie prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci, przy czym we wniosku nie został wykazany ojciec dzieci – A. S. Strona załączyła natomiast oświadczenie A. S. z którego wynika, że przekazuje on G. J. na utrzymanie dzieci kwotę ok. [...] zł. miesięcznie, tytułem dobrowolnych alimentów. Powołują się na art. 77 k.p.a., organ stwierdził, że G. J. wspólnie mieszka i wychowuje dzieci z ich ojcem. Nadto, G. J. nie występowała o przyznanie alimentów na rzecz dzieci. Od tej decyzji G. J. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w którym podała, że w kwestionariuszu o przyznanie świadczenia rodzinnego wpisała nazwisko ojca pod dyktando pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej, który bez podania tego nazwiska, nie chciał przyjąć wniosku. Odwołująca się oświadczyła, że jest osobą niezamężną, matką samotnie wychowującą dwoje dzieci, które nie posiadają nazwiska ich ojca i pomimo, że jest zameldowana pod tym samym adresem co A. S. nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Jednocześnie wyjaśniła, że utrzymuje się wyłącznie z zasiłku rodzinnego, prac dorywczych, korzysta z pomocy rodziców i dobrowolnych alimentów od ojca dzieci. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 3 pkt 17 w zw. z art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając motywy dokonanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych i w oparciu o zgromadzony w aktach materiał dowodowy stwierdził, że G. J. pozostaje w związku konkubenckim z A. S., z którego to związku urodziło się dwoje dzieci. Organ nie dał wiary oświadczeniom G. J., że związek ten już nie istnieje, skoro zainteresowana nadal zamieszkuje z nim we wspólnym budynku i faktem powszechnie znanym jest, że wspólnie z A. S. wychowuje dzieci i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W ocenie Kolegium, obowiązek wychowania dzieci jest wykonywany przez obojga rodziców a tym samym nie ma żadnych podstaw prawnych do uznania wnioskodawczyni za matkę samotnie wychowującą dzieci. Obowiązek sprawowania władzy rodzicielskiej wynika też z art. 92 i art. 95 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego i ciąży na rodzicach aż do pełnoletniości dzieci. G. J. złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o przyznanie jej należnych świadczeń z tytułu samotnego wychowywania dzieci od [...] r. Skarżąca oświadczyła, że żyła w konkubinacie przez [...] lata, jednak rok temu związek ten rozpadł się o czym był informowany Ośrodek Pomocy Społecznej. Mimo to, z uwagi na brak mieszkania, dalej mieszka z A. S. pod tym samym adresem. G. J. podniosła, że nie wzięto pod uwagę przedłożonych przez nią dokumentów takich jak dowód osobisty, czy metryki urodzenia dzieci. Jej zdaniem, w świetle obowiązującego prawa jest osobą samotną, niezamężną, nie żyje w konkubinacie i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie oraz podkreślając, że bez wątpienia skarżąca wraz z A. S. wspólnie wychowują dzieci oraz że w myśl art. 92 i 95 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dzieci aż do pełnoletniości pozostają pod pieczą rodziców. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności wydanych decyzji z prawem. Nie są natomiast uprawnione do orzekania o przyznaniu lub o odmowie przyznania świadczeń, w tym dodatków z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Skarga dotyczy decyzji wydanej w przedmiocie wniosku G. J. o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci. Zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, ustawowe przesłanki przyznania prawa do tego dodatku określone zostały w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), według którego, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Organy orzekające obu instancji trafnie dostrzegły, że wskazany w cytowanym przepisie stan "samotnego wychowywania dziecka" jest zdefiniowany w tej samej ustawie i powołały się na brzmienie art. 3 pkt 17 zawierającego definicję legalną tego pojęcia. Zgodnie z tą definicją, samotnym wychowywaniem dziecka jest wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Kwestią sporną stało się uznanie przez organy, że skarżąca wychowuje dzieci razem z ich ojcem, żyjąc z nim w związku konkubenckim. Zdaniem organów, wyklucza to przyjęcie, że G. J. samotnie wychowuje dzieci. Ustaleniom tym, konsekwentnie w odwołaniu jak i w skardze, przeczy skarżąca powołując się zarówno na swój stan cywilny jak i metryki urodzenia dzieci. W przedłożonych sądowi aktach administracyjnych znajdują się m.in. kserokopie odpisów zupełnych aktów urodzenia M. J. oraz M. J. Z odpisów tych wynika, że nazwisko i imię ojca dzieci zostało wpisane na wniosek matki G. J., na podstawie art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 161, poz. 1688 ze zm.). W/w przepis stanowi, że jeżeli nie nastąpiło uznanie dziecka lub sądowe ustalenie ojcostwa, wpisuje się do akt urodzenia dziecka jako imię ojca – imię wskazane przez przedstawiciela ustawowego dziecka, a w braku takiego wskazania – jedno z imion zwykle w kraju używanych oraz jako nazwisko ojca i jego nazwisko rodowe – nazwisko matki, z odpowiednią adnotacją w rubryce "Uwagi". Tak sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, tzn. zarówno nazwisko jak i imię ojca dzieci wpisano na wniosek matki. przy czym jako nazwisko wpisano nazwisko rodowe matki. Oznacza to, że nie nastąpiło uznanie dzieci ani sądowe ustalenie ojcostwa. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że A. S. jest ojcem dzieci, skoro oczywistym jest, że nie uznał on dzieci, jak również nie ma dowodu na to, że jego ojcostwo zostało ustalone sądownie. Stosownie bowiem do art. 72 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, jeżeli nie zachodzi domniemanie, że ojcem dziecka jest mąż jego matki, albo gdy domniemanie takie zostało obalone, ustalenie ojcostwa może nastąpić albo przez uznanie dziecka przez ojca, albo na mocy orzeczenia sądu. Skoro nie zostało wykazane, że A. S. był mężem G. J., bądź że dzieci M. i M. J. uznał, albo że jego ojcostwo zostało sądownie ustalone, to okoliczność czy skarżąca mieszka, prowadzi gospodarstwo domowe i wychowuje dzieci z tym mężczyzną nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie, bowiem w aktualnym stanie sprawy nie ma podstaw prawnych do stwierdzenia, że A. S., w sensie prawnym, jest ojcem dzieci. Mając na uwadze poczynione ustalenia faktyczne i prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego – art. 12 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.