II SA/Sz 1074/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi M. i S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., Nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz M. i S. J. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postepowania. Wnioskiem z dnia [...] r. M. i S. J. wystąpili o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...]r. Prezydenta Miasta ustalającą na rzecz T. Ż. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zespołu pomieszczeń rekreacyjno – kulturalnych z urządzeniami technicznymi na działce przy ul. J. w S. Wnioskodawcy oparli swoje żądanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wskazując, że inwestor występując o wydanie decyzji o warunkach zabudowy przekazał organowi fałszywe, niezgodne z prawdą i stanem faktycznym dane na temat istniejących samowoli budowlanych na nieruchomości objętej wnioskiem. Dodatkowo podnieśli, że mimo posiadania przymiotu strony nie uczestniczyli w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 149 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego Prezydent Miasta odmówił wznowienia postępowania zakończonego wskazaną decyzją ostateczną. Uzasadniając swoje stanowisko organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskodawcy nie mieli przymiotu strony w postępowaniu, która to kwestia została już rozstrzygnięta wcześniejszymi decyzjami organu oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego Decyzją bowiem z dnia [...]r., wydaną w wyniku rozpoznania wniosku M. i S. J. z dnia [...] r. – Prezydent Miasta odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] r. w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu wskazując, że wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu. Powyższe rozstrzygnięcie zostało następnie utrzymane w mocy decyzją z dnia [...] r. wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławczego. Organ odwoławczy w uzasadnieniu podniósł, że wniosek o wznowienie postępowania został wniesiony z uchybieniem terminów określonych w art. 148 Kodeksu. Jednocześnie organ zaznaczył, że Prezydent Miasta błędnie oparł odmowę wznowienia postępowania na przesłance braku przymiotu strony, którą powinien zbadać dopiero na etapie rozpatrzenia sprawy, a nie podczas wstępnego badania wniosku. Po rozpatrzeniu odwołania M. i S. J. od opisanej wyżej decyzji z dnia [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. Nr [...], działając w trybie art. 147, art. 149 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że możliwość wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę wskazaną w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa podlegała już badaniu i w tej sprawie Kolegium wydało już ostateczną decyzję z dnia [...] r. konsekwencją powyższego stwierdzenia jest niemożność ponownego domagania się wznowienia postępowania w oparciu o tę samą przesłankę. Odnosząc się do kolejnej podstawy wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ uznał, że istnieje przeszkoda podmiotowa polegająca na tym, że osoby te nie brały udziału w postępowaniu prowadzonym w trybie zwyczajnym, która to okoliczność skutkuje odmową wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 Kodeksu. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem M. i S. J. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc przy tym o jej uchylenie. Zdaniem skarżących, mimo przysługującego im przymiotu strony, z winy organu, przed którym toczyło się postępowanie, nie brali w nim udziału, zatem decyzja została wydana z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 4 kpa w związku z art. 28 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia [...] r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 111/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. i S. J. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyraził stanowisko, że skarżący w kwestionowanym postępowaniu nie brali udziału i składali już wniosek o wznowienie tego postępowania w oparciu o przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tej zaś sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało już decyzję ostateczną z dnia [...] r., w której organ uznał, że skarżącym nie przysługiwał status strony w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Sąd podzielił pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że niedopuszczalne jest ponowne badanie przesłanki wznowieniowej wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego , skoro kwestia ta była już przez ten organ badana i została rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Odnosząc się z kolei do przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 1 Kpa Sąd uznał, że na przeszkodzie wszczęcia postępowania o wznowienie postępowania w tej sprawie stoi przepis art. 147 Kpa wskazujący, że wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na wniosek strony. Przez stronę należy przy tym rozumieć podmiot, który uczestniczył w postępowaniu, którego wznowienia się domaga, a nie podmiot, który uważa, że w postępowaniu tym winien był mu przysługiwać status strony. W tych okolicznościach skoro skarżący nie byli stroną postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji ostatecznej z dnia [...] r. nie mogą żądać wznowienia postępowania w tej sprawie z innych przesłanek niż te określone w art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia złożyli M. i S. J. Wyrokiem z dnia 1 października 2010 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 1496/09 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd drugiej instancji podniósł, że w świetle obowiązujących przepisów oraz w zaistniałym stanie faktycznym sprawy nie zasługuje na akceptację stanowisko Sądu, dotyczące uznania, że skarżący nie byli stroną postępowania i nie mogą żądać wznowienia postępowania na podstawie innych przesłanek niż określone w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Powyższe stanowiło konsekwencję przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, że skarżący nie brali udziału w postępowaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, zakończonego wydaniem decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r., a jednocześnie decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uznało, aby przysługiwał im status strony, w postępowaniu, wznowienia którego żądali w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że poza sporem pozostaje fakt, że skarżący wystąpili wnioskiem z dnia [...] r. o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Prezydent Miasta odmówił wznowienia postępowania stwierdzając, że wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony. Wskazane rozstrzygnięcie zostało następnie utrzymane w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. W tym miejscu Sąd drugiej instancji zauważył jednak, że analiza uzasadnienia decyzji Kolegium wskazuje, wbrew twierdzeniu Sądu pierwszej instancji, że organ ten nie podtrzymał argumentacji Prezydenta Miasta w zakresie dotyczącym braku posiadania przez skarżących przymiotu strony. Kolegium utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie wznowienia postępowania nie przesądziło bowiem o braku statusu strony, stwierdzając przy tym, że kwestia ta nie może być przedmiotem oceny z uwagi na fakt, że wniosek o wznowienie postępowania został zgłoszony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 kpa. Tym samym, zdaniem NSA, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przesądziło o nieprzysługiwaniu skarżącym status strony. Błędnie zatem Sąd pierwszej instancji przyjął, że brak statusu strony wynika z ostatecznej decyzji Kolegium z dnia [...] r. w konsekwencji zaś nie zasługują na aprobatę twierdzenia Sądu pierwszej instancji, że niedopuszczalne jest ponowne badanie przymiotu strony, skoro kwestia ta była już badana i rozstrzygnięta decyzją z dnia [...] r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W dalszej części uzasadnienia NSA zwróciło uwagę, że podstawą kolejnego wniosku o wznowienie postępowania z dnia [...] r. stanowił przepis art. 145 § 1 pkt 1, nie zaś pkt 4 kpa. Nieusprawiedliwione było zatem powoływanie się w motywach odmowy wznowienia postępowania na niedopuszczalność ponownego badania przymiotu strony jako przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, zwłaszcza, że kwestia posiadania statusu strony nie została rozstrzygnięta decyzją ostateczną. Zdaniem NSA powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw, wynikających z ostatecznych decyzji administracyjnych, do przyjęcia, że wnioskodawcy nie posiadają przymiotu strony. Dodatkowo Sąd drugiej instancji stwierdził, że wbrew stanowisku wyrażonemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny , jeśli skarżący nie uczestniczyli w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej, to nie wyłącza to możliwości żądania przez nich wznowienia postępowania w sprawie z innych przesłanek niż określona w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Wystąpienie z podaniem o wznowienie postępowania z powołaniem się na przesłanki wymienione w art. 145 § 1 pkt 1-3 i 5 -8 kpa przez podmiot, który formalnie nie brał udziału w postępowaniu, którego wznowienia żąda, nie jest zdeterminowane uprzednim uzyskaniem statusu strony w wyniku skutecznego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W tej sytuacji, zdaniem NSA, organ administracji publicznej, do którego wpłynęło żądanie wznowienia postępowania od podmiotu, który nie brał udziału w postępowaniu, którego wznowienia żąda, zobowiązany był zatem do ustalenia, czy żądanie to pochodzi od strony w rozumieniu art. 28 kpa. Tym samym NSA uznało za zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Rozstrzygając ponownie w niniejszej sprawie należało mieć na uwadze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1496/09 uchylający wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 111/09 i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania. Stosownie bowiem do treści art.190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.), sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Ze zwrotu "związany wykładnią prawa" należy wysnuć wniosek, że sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania jest związany wykładnią prawa obejmującą zarówno prawo materialne jak i procesowe. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznał skargę kasacyjną ( por. wyrok NSA z dnia 20 września 2006 r., sygn. II OSK 1117/05 niepubl.). Odstąpić od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa sąd I instancji może jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy uległ tak znacznej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA, jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz analizy stanu prawnego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie zaszły okoliczności wskazane powyżej. Wobec tego, przechodząc do ponownego rozpoznania skargi, stwierdzić należy , że skarga zasługuje na uwzględnienie. Będąc związany dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny - przytoczoną powyżej - wykładnią prawa procesowego, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 28 i art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Podstawą kolejnego wniosku o wznowienie postępowania w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, z dnia [...] r., stanowił przepis art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie brak było podstaw, wynikających z ostatecznych decyzji administracyjnych, do przyjęcia, że wnioskodawcy nie posiadają przymiotu strony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia[...] r. utrzymując w mocy decyzję Prezydenta Miasta o odmowie wznowienia postępowania ( na postawie art. 145 § 1 pkt 4 ) , stwierdziło, że wniosek o wznowienie postępowania został zgłoszony z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a., a zatem nie przesądziło o braku statusu strony. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 października 2010 r. stwierdził, że każdy z przepisów pkt 1 - 8 art. 145 § 1 k.p.a. wskazuje niezależną od innych podstawę do żądania wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną i każdy z tych przepisów może być źródłem odrębnego postępowania. W konsekwencji, wystąpienie z podaniem o wznowienie postępowania z powołaniem się na przesłanki wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 – 3 i 5 – 8 przez podmiot, który formalnie nie brał udziału w postępowaniu, którego wznowienia żąda, nie jest zdeterminowane uprzednim uzyskaniem statusu strony w wyniku skutecznego wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4. Jeżeli skarżący nie brali udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej, to nie wyłącza to możliwości żądania wonienia postępowania w sprawie z innych przesłanek niż określone w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Z tych względów organy administracji publicznej, ponownie rozpoznając wniosek skarżących z dnia [...] r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] r. winny ustalić, czy żądanie to pochodzi od strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. i czy zostało wniesione w terminie określonym w art. 148 § 2 k.p.a. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b w zw. z art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt I i II wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 ww. ustawy.