II SA/Sz 1088/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie statusu bezrobotnego oraz stypendium I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty M. z dnia [...] r, nr [...], II. zasądza od Wojewody Z. na rzecz skarżącego A. L. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z [...] r. Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) oraz art. 10 ust. 7 pkt 2 i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r., poz. 1065 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] r., nr [...] Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że została ona wydana w oparciu o następujące ustalenia. W dniu [...] r. A. L. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w M. i tego dnia Starosta [...] wydał decyzję o uznaniu A. L. z dniem [...] r. za osobę bezrobotną jednocześnie orzekając o odmowie przyznania prawa do zasiłku. Decyzją z [...] r. Starosta [...] przyznał bezrobotnemu prawo do stypendium w wys. [...] zł miesięcznie w okresie odbywania stażu, od dnia [...] r. Następnie, w związku z zakończeniem odbywania stażu decyzją z [...] r. Starosta [...] orzekł o utracie prawa do stypendium z dniem [...] r. Decyzją z [...] r. Starosta [...] orzekł o utracie przez A. L. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] r. wobec podjęcia przez bezrobotnego zatrudnienia. Po wznowieniu postępowania decyzją z [...] r. Starosta [...], w oparciu o art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił własne decyzje ostateczne z dnia: 1) 18 grudnia 2014 r. w sprawie przyznania statusu bezrobotnego, 2) 28 kwietnia 2015 r. w sprawie przyznania prawa do stypendium, 3) 21 grudnia 2015 r. w sprawie utraty prawa do stypendium, 4) 29 grudnia 2015 r. w sprawie utraty statutu bezrobotnego. i orzekł o odmowie przyznania statusu bezrobotnego od dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji Starosta wskazał, że w dniu rejestracji bezrobotny zapoznał się z informacją w karcie rejestracyjnej dla osób rejestrujących się, co potwierdził własnoręcznym podpisem. Na podstawie przedłożonego w dniu [...] r. świadectwa pracy wynika, że w okresie od [...] do [...] r. A. L. był zatrudniony w [...] Spółka z o.o.. Zatem [...] r. uzyskał status osoby bezrobotnej na podstawie nieprawdziwych informacji oraz fałszywie złożonych oświadczeń. A. L. odwołał się od ww. decyzji podnosząc, że rejestrując się w urzędzie pracy [...] r. pozostawał w przekonaniu, że jego stosunek pracy uległ rozwiązaniu z chwilą porzucenia pracy w dniu [...] r. po przedłożeniu pracodawcy odpowiedniego oświadczenia w tym zakresie. W dniu rejestracji nie miał świadomości, że w dniu [...] r. pozostawał jeszcze w stosunku pracy. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek złożonego odwołania Wojewoda, zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że w dniu [...] r. odwołujący się złożył oświadczenie, że jest m.in. osobą niezatrudnioną oraz że zobowiązuje się do poinformowania urzędu pracy o wszelkich zmianach danych przekazanych w dniu rejestracji. Pomimo tego nawet po powzięciu jednoznacznej informacji o okresie swego zatrudnienia, tj. po otrzymaniu oświadczenia pracodawcy o rozwiązaniu stosunku pracy, a następnie świadectwa pracy, nie poinformował o tym organu. Skoro [...] r. A. L. był zatrudniony w firmie [...] Spółka z o.o., oczywistym staje się, że w tym dniu wykluczone jest posiadanie przez niego statusu bezrobotnego. Organ wyjaśnił również, odwołując się do przepisu § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 listopada 2012 r. w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz. U. z 2012 r., poz. 1299), że nie mógł rozpatrywać możliwości przyznania statusu bezrobotnego na dzień inny niż dzień zgłoszenia się zainteresowanej osoby do powiatowego urzędu pracy. A. L., działając poprzez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył opisaną wyżej decyzję zarzucając jej naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że skarżący nie spełniał warunków do przyznania mu statusu osoby bezrobotnej, a tym samym do przyznania mu prawa do stypendium, podczas gdy warunki określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy zostały przez niego spełnione od dnia 18 grudnia 2004 r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wznowienia postępowań dotyczących statusu osoby bezrobotnej skarżącego oraz uzyskanego stypendium. Postępowanie prowadzone w trybie wznowienia postępowania zaliczane jest do tzw. postępowań nadzwyczajnych. Jego celem jest wzruszenie decyzji ostatecznych w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Jako podstawę procesową wznowienia postępowań w sprawie statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do stypendium organy powołały się na art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W tym zakresie organy wskazały na nową, nieznaną im okoliczność faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji przyznającej skarżącemu status osoby bezrobotnej (18 grudnia 2014 r.), którą było pozostawanie przez skarżącego w zatrudnieniu, czego dowodzić ma świadectwo pracy wystawione [...] r. przez [...] Spółka z o.o. w B.. W przypadku rozważania podstaw do uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji przyznającej status osoby bezrobotnej z datą wsteczną, należy w sposób szczególny zbadać i rozważyć, czy faktycznie wystąpiły "istotne dla sprawy" nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi. Wynika to m.in. z wyjątkowości trybu wznowienia postępowania, odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 K.p.a.) i ze skutków jakie może nieść ze sobą pozbawienie strony statusu osoby bezrobotnej. Rację przyznać należy organowi odwoławczemu, że dla oceny podstaw wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. pod kątem spełnienia przesłanek do rejestracji danej osoby jako osoby bezrobotnej istotny jest obiektywny warunek do uzyskania statusu osoby bezrobotnej, czyli bycia osobą niezatrudnioną. Nie mogą przy tym pozostać bez rozważenia wszystkie okoliczności towarzyszące rejestracji bezrobotnego w urzędzie pracy i ich ocena przez pryzmat spełnienia przesłanki do wznowienia postępowania i jego właściwego zakończenia. Nie jest sporne, że [...] r. skarżący nie przedstawił w Powiatowym Urzędzie Pracy świadectwa pracy z firmy [...] Spółka z o.o. wystawionego dnia [...] r., bowiem w dniu rejestracji nim nie dysponował. Z dodatkowych wyjaśnień udzielonych przez Wiceprezesa Zarządu ww. Spółki w piśmie z [...] r. wynika, że skarżący był zatrudniony od dnia [...] r. do [...] r. Fizycznie świadczył pracę dnia [...] r. W dniach [...] r. nie stawił się do pracy. W związku z powyższym pracodawca wysłał dnia [...] r. do skarżącego oświadczenie o rozwiązaniu omowy o pracę bez wypowiedzenia, które ten odebrał dnia [...] r. Informacje te zgodne są z wyjaśnieniami skarżącego, który potwierdził fakt porzucenia pracy. Rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy w dniu [...] r. skarżący otrzymał "Informację dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy" zawierającą wyjaśnienia o prawach i obowiązkach bezrobotnego, co potwierdził własnoręcznym podpisem. W punkcie II ppkt 1 Informacji poświęconym statusowi bezrobotnego podano, że "status bezrobotnego ma osoba, która nie jest zatrudniona tzn. nie wykonuje pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą". Takie urzędowe pouczenie, odbiegające od obowiązującej w dniu rejestracji definicji osoby bezrobotnej wynikającej z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r., poz. 674 ze zm.), niejako zrównujące pojęcie "niezatrudnienia" z "niewykonywaniem pracy" mogło prowadzić skarżącego do przeświadczenia, że bezrobotnym może być osoba, która "nie wykonuje pracy na podstawie stosunku pracy (...)". O ile pozostawanie w zatrudnieniu, czyli w stosunku pracy, zakłada ciągłość tego stosunku, to wskazanie, że nie jest zatrudnioną osoba, która nie wykonuje pracy na podstawie stosunku pracy, mogło uzasadniać przyjęcie przez skarżącego, że w dniu [...] r. nie był osobą zatrudnioną – wykonującą pracę. Z tego względu kierowane przez organy pod adresem skarżącego zarzuty wprowadzenia organów w błąd i niepowiadomienia o uzyskaniu w terminie późniejszym świadectwa pracy, są nieuprawnione. Niesporna jest okoliczność nieświadczenia pracy przez skarżącego w dniu [...] r. i jej porzucenia z dniem [...] r., skutkującego oświadczeniem pracodawcy z [...] r. o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia w trybie art. 30 § 1 pkt 3 w zw. z art. 52 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. W realiach niniejszej sprawy konieczne było zatem rozważenie, czy skarżący w dniu rejestracji był osobą zatrudnioną w rozumieniu przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, która zdefiniowała pojęcie zatrudnienia w art. 2 ust. 1 pkt 43. Według tego przepisu, ilekroć w ustawie jest mowa o zatrudnieniu - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy. Postępowanie wyjaśniające potwierdziło, że pomimo formalnego pozostawania w stosunku pracy, nie budzi żadnych wątpliwości, że skarżący w dniu [...] r. nie świadczył/nie wykonywał pracy na podstawie stosunku pracy. Okoliczność ta winna stanowić podstawę do dokonania przez organ oceny, czy rzeczywiście wystąpiła przesłanka wyjścia na jaw "istotnej" dla sprawy nowej okoliczności faktycznej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Odbywanie stażu i otrzymywanie z tego tytułu stypendium może być realizowane tylko przez osobę bezrobotną. Zatem utrata statusu osoby bezrobotnej oznacza utratę wszelkich związanych z tym świadczeń, w tym stypendium z tytułu odbywania stażu. W rozpoznawanej sprawie organy nie rozważyły w sposób należyty, czy sam fakt wystawienia świadectwa pracy przez pracodawcę, w którym jako datę końcową zatrudnienia wskazano dzień doręczenia pracownikowi oświadczenia o rozwiązaniu stosunku pracy jest wystarczającym dowodem na to, że skarżący w okresie tym był osobą zatrudnioną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 43 ustawy o promocji zatrudnienia (...), tj. wykonującą pracę na podstawie stosunku pracy. Potrzeba taka wystąpiła wobec ujawnienia się nie tylko świadectwa pracy ale również wyjaśnień pracodawcy i skarżącego o rzeczywistym okresie wykonywania przezeń pracy, która to praca została porzucona przez skarżącego po jednodniowej obecności w pracy [...] r. Sąd dostrzega przy tym pewną niefrasobliwość skarżącego w jego zachowaniu się względem pracodawcy, z którym zawarł umowę o pracę, a która mogła wynikać z jego młodego wieku. Tym niemniej skutki braku formalnego rozwiązania umowy o pracę i niepoinformowania organu o incydentalnym świadczeniu pracy w dniu [...] r., zdaniem Sądu, nie powinny nieść ze sobą skutków trudnych do zaakceptowania z punktu widzenia ratio legis przepisów, których celem ma być pomoc osobom bezrobotnym i ich aktywizacja zawodowa. Sąd ponownie podkreśla, że z okoliczności sprawy wynika, że skarżący mógł pozostawać w przekonaniu, że nie jest osobą wykonującą pracę na podstawie stosunku pracy, co potwierdzają wyjaśnienia pracodawcy. Dodatkowo wątpliwości Sądu budzi sposób, w jaki skarżący został pouczony o prawach i obowiązkach, w tym o definicji bezrobotnego w kontekście sytuacji w jakiej się znalazł. W orzecznictwie akcentuje się, że warunek pozbawienia statusu osoby bezrobotnej i to z datą wsteczną, przy jednoczesnym braku możliwości zweryfikowania daty wniosku o uznanie za osobę bezrobotną, musi wynikać z wcześniejszego należytego pouczenia danej osoby o przesłankach warunkujących posiadanie statusu osoby bezrobotnej (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1483/11). Niejednoznaczne pouczenie ze strony organu przy jednoczesnym braku świadomości strony o podaniu informacji niepełnych, nie powinno wywoływać negatywnych dla strony skutków, trudnych do pogodzenia w demokratycznym państwie prawnym. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni poczynione wyżej spostrzeżenia i ponownie rozważy, czy wystąpiła przesłanka do wznowienia i ostatecznie pozbawienia skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] r. wraz z konsekwencjami z tego wynikającymi. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania obejmujących koszty udziału w sprawie pełnomocnika skarżącego Sąd rozstrzygnął na mocy art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy.