II SA/Sz 1091/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 marca 2009r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] , działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] , po rozpoznaniu wniosku J..K. z dnia [...] r., na podstawie art. 104, art.108 § 1 K.p.a. oraz art. 7 pkt 1, 5, 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 9, art. 106 ust. 1 i 4, art. 107, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz.593), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2006 r. Nr 135, poz. 950) oraz ustawy z dnia [..] r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259) przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy w wysokości [...] zł na zakup posiłków z dokonaniem wypłat po [...] zł miesięcznie w miesiącach [...] [...] r. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż w dniu [....] r. przeprowadzono wywiad środowiskowy z którego ustaleń wynikało, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe oraz jest osobą niepełnosprawną (orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności) i schorowaną wymagającą stosowania odpowiedniej diety. Dochód J. K. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc tj.[...] r. wyniósł [...] zł (renta z ZUS w wysokości [...] zł oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł) i nie przekroczył 150 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej określonego w art. 8 ust.1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej tj. kwoty [...] zł. Ponadto w miesiącu maju 2007 r. wnioskodawca otrzymał rozliczenie zaliczki za centralne ogrzewanie wysokości [...] zł, której nie wliczono do dochodu. Z uwagi na trudną sytuację strony organ przyznał pomoc społeczną w postaci zasiłku celowego zgodnie z ustawą z dnia [...] r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Przy czym podkreślił, iż pomoc finansowa nie zaspokaja wszystkich potrzeb wnioskodawcy w pełnym zakresie i w pełnej wysokości albowiem środki, którymi dysponuje Ośrodek są ograniczone. Ponadto świadczenia z pomocy społecznej mają charakter jedynie uzupełniający i wspomagający, tak więc nie mogą stanowić źródła stałego dochodu. Na powyższą decyzję J. K. wniósł odwołanie, w którym zwrócił się o przedłużenie terminu do rozpoznania sprawy celem złożenia dodatkowych wyjaśnień. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] , po rozpatrzeniu sprawy na skutek złożonego odwołania, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071), art. 6 pkt 10, art. 8 ust. 1 pkt. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.), art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. z 2005 Nr 267, poz. 2259), art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), § 1 pkt 16 lit. a rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925), decyzją z dnia 31 sierpnia 2007 r. nr SKO.PS.81/456/2007 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 5 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", zgodnie z którym pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom w szczególności samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 procent kryterium dochodowego wytyczonego w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Następnie wskazał, iż dochód wnioskodawcy w miesiącu [...] r. tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł [...] zł, nie przekraczając tym samym 150 procent kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej tj. kwoty [...] zł. Przeprowadzony wywiad środowiskowy potwierdził, twierdzenia strony o trudnej sytuacji finansowej spowodowanej niepełnosprawnością oraz chorobą. Wobec powyższego organ I instancji zasadnie przyznał pomoc w formie zasiłku celowego. Organ odwoławczy mając na uwadze możliwości finansowe Ośrodka jak i fakt przyznania stronie odrębną decyzją pomocy w kwocie [...] zł w formie zasiłku celowego specjalnego, nie znalazł podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonej decyzji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie J. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej przeprowadził postępowanie nierzetelnie, co w konsekwencji zagraża zdrowiu i życiu skarżącego. Skarżący zarzucił, iż organ orzekający nie zebrał pełnego materiału dowodowego, w tym nie przeprowadził wywiadu alimentacyjnego. Ponadto dopiero po otrzymaniu szeregu pism organ I instancji udostępnił informacje o wysokości przyznawanych świadczeń, ale nie przekazał tych danych do Kolegium. W dalszej części uzasadnienia skargi J. K. zarzucił, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] nie dał mu możliwości zapoznania się z całością dokumentów w trakcie postępowania, zatem skarżący nie mógł zgłosić swoich uwag, wniosków oraz zmodyfikować podań, czy dołączyć dokumentów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) (P.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [..] , którą to przyznano J. K. pomoc społeczną w postaci zasiłku celowego w wysokości [...] zł na zakup posiłków w miesiącach [...] r. Podstawę materialno - prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259) oraz stosowane odpowiednio przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Przepis art. 2 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego stanowi, iż celem programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" jest : -wsparcie gmin w wypełnianiu zadań własnych o charakterze obowiązkowym w zakresie dożywiania dzieci oraz zapewnienia posiłku osobom jego pozbawionym, ze szczególnym uwzględnieniem osób z terenów objętych wysokim poziomem bezrobocia i ze środowisk wiejskich; -długofalowe działanie w zakresie poprawy stanu zdrowia dzieci i młodzieży poprzez ograniczanie zjawiska niedożywienia; -upowszechnianie zdrowego stylu żywienia; -poprawa poziomu życia osób i rodzin o niskich dochodach; -rozwój w gminach bazy żywieniowej, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb dzieci i młodzieży. W ramach Programu są realizowane działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym, w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych (art. 3 pkt 1 lit. c ww. ustawy). Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 ww. ustawy pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji wynosiło 477 zł (§ 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej -Dz. U. Nr 135, poz. 950), zatem 150 % tej kwoty oznaczało sumę [...] zł. Stosownie do art. 7 cyt. ustawy do udzielenia pomocy mają odpowiednie zastosowanie przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielenia świadczeń z pomocy społecznej. W myśl art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z powyższych przepisów wynika, iż pomoc w zakresie dożywiania jest świadczeniem o charakterze fakultatywnym, o czym świadczy użyty zwrot "może" i jej przyznanie następuje w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Orzekanie organów w ramach uznania nie oznacza wcale dowolności, tylko ustalenie i rozważenie wszystkich okoliczności sprawy. Organ rozpatrując wniosek kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy (art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej), jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ww. ustawy). Ponadto organ ma prawo oceniać hierarchię zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007, sygn. akt I OSK 1464/06, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Decyzji przyznającej pomoc w innej wysokości niż oczekiwana przez wnioskodawcę nie można zarzucić naruszenia prawa, wówczas gdy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a powody swojego rozstrzygnięcia podał w uzasadnieniu decyzji. W rozpoznawanej sprawie organy podjęły niezbędne kroki celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy zapewniając stronie czynny udział w postępowaniu. Na podstawie art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej przeprowadzono wywiad środowiskowy, z którego treścią zapoznał się skarżący. Wbrew twierdzeniom skargi organ I instancji nie naruszył art. 10 K.p.a., albowiem poinformował stronę o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym pismem z dnia 13 czerwca 2007 r. Ponadto organ II instancji doręczył wnioskodawcy w dniu 1 sierpnia 2007 r. kserokopię wniosków pracownika socjalnego oraz plan pomocy sporządzone do sprawy. Niezasadny jest również zarzut, że organ nie przeprowadził, jak to określił skarżący, "wywiadu alimentacyjnego". Z akt administracyjnych wynika, że organ I instancji zwrócił się pismem z dnia 27 lipca 2007 r. do córki skarżącego B. L. o ustalenie terminu przeprowadzenia wywiadu w sprawie skarżącego, jednakże B. L. odmówiła przeprowadzenia wywiadu wyjaśniając powód odmowy oraz dołączając odpis wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 6 grudnia 2005 r. w sprawie III RC 382/05 o oddaleniu powództwa J. K. przeciwko B. L. o alimenty. Wobec powyższego zarzut skarżącego nierzetelnego prowadzenia postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy miesięczny dochód skarżącego, który jest osobą samotnie gospodarującą, składa się z renty ZUS oraz dodatku mieszkaniowego i wynosi [...] zł, zatem mieści się w kryterium ustalonym w art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego. Nadto skarżący jest osobą niepełnosprawną i schorowaną. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organy słusznie uznały, że sytuacja życiowo-finansowa J. K. uzasadnia przyznanie zasiłku celowego na zakup posiłków stosownie do przepisów ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego oraz ustawy o pomocy społecznej . Skarżący we wniosku z dnia [...] r. wnosił o przyznanie pomocy społecznej w wysokości ok. [...] zł miesięcznie na jak najdłuższy okres czasu, zaś przyznano mu zasiłek na okres czterech miesięcy ([...] ) po [...] zł na każdy miesiąc. Zdaniem Sądu udzielenie pomocy w wysokości nieodpowiadającej oczekiwaniom skarżącego nie naruszyło prawa. Organy uzasadniając wysokość przyznanego zasiłku celowego wskazały na sytuację wnioskodawcy (w tym fakt przyznania zasiłku specjalnego celowego w kwocie [...] zł) oraz możliwości płatnicze ośrodka pomocy społecznej. Tym samym wykazały, iż nie przekroczono granic uznania administracyjnego. Podkreślić należy, iż uwzględnienie wniosku co do wysokości pomocy państwa, pozbawiłoby tej pomocy inne osoby potrzebujące, co byłoby sprzeczne z interesem społecznym oraz celami ustawy o prawo o pomocy społecznej. Na marginesie należy nadmienić, iż z akt administracyjnych sprawy jak i wiedzy posiadanej przez Sąd wynika, iż J. K. składa liczne wnioski o przyznanie pomocy społecznej czyniąc w ten sposób z pomocy stałe źródło dochodu. Podkreślenia wymaga, iż nie taki jest cel pomocy społecznej. Zgodnie z art. 3 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zgodnie z intencją ustawodawcy, celem pomocy społecznej jest jedynie udzielenie wsparcia, a nie zastąpienie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej. Taką też funkcję spełnia zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2 tej ustawy. Wykładnia przepisów art. 39 ust. 1 i 2 oraz 3 ustawy o pomocy społecznej nie może w żadnym razie prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1674/07, niepubl ). Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.