II SA/Sz 1103/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Komendanta Policji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie i psychologiczne p o s t a n a w i a odmówić zwolnienia od kosztów sądowych P.M. wniósł skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzje organu I instancji kierujące skarżącego na badania lekarskie i psychologiczne w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi w kwocie [...] zł skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazał, że mieszka z żoną i nastoletnim synem w mieszkaniu służbowym, a jedynym dochodem rodziny jest wynagrodzenie za pracę skarżącego wynoszące ok. [...] zł. Wnioskodawca oświadczył, że ponosi koszty utrzymania syna, który uczy się w Technikum Rolniczym w [...] (koszty stancji, wyżywienia itp.), pomaga dwojgu starszych dzieci, które rozpoczęły dorosłe życie w [...] i płaci grzywnę wymierzoną przez sąd grodzki za kierowanie pojazdem pod wpływem alkoholu w kwocie [...] zł miesięcznie, nie ma żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia [...] r. do przedłożenia dowodów potwierdzających uzyskiwane dochody i ponoszone wydatki skarżący przedłożył zaświadczenie z którego wynika, że pracuje jako leśniczy w Nadleśnictwie [...] a jego wynagrodzenie brutto wynosi [...] zł (netto [...] zł), dowody wpłat grzywny, dwa dowody wpłat za energię elektryczną i dwa dowody wpłat za dostarczanie wody oraz wyciąg z konta bankowego za ostatnie trzy miesiące. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zasadą wynikającą z art. 199 i art. 214 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a - jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, a zwolnienie od ponoszenia tych kosztów jest wyjątkiem od tej zasady. Zatem każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych, stanowiących dochód budżetu państwa. Ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w tym zakresie należy traktować jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesów ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej przez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną które nie uzyskują dochodów lub których dochody są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. W tym stanie rzeczy, rozstrzygniecie Sądu będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że jest osobą na tyle ubogą, iż jego rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają mu wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Rozpoznając wniosek należy mieć zawsze na względzie wysokość wymaganych koszów. Obowiązek partycypowania w kosztach postępowania służyć ma m. in. rozwadze przy podejmowaniu decyzji o skorzystaniu z możliwości wniesienia skargi na działalność lub bezczynność organów administracji publicznej. Podkreślić należy, że w przypadku uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, jeżeli złoży stosowny wniosek, najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku. W rozpoznawanej sprawie, na obecnym etapie postępowania, koszty sądowe wynoszą [...] zł. Skarżący mieszka z żoną i nastoletnim synem, Jego comiesięczny dochód wynosi [...] zł netto, a udokumentowane wydatki ok. [...] zł. Natomiast pomoc jakiej skarżący udziela dorosłym, samodzielnym dzieciom nie może być uznana za wydatek konieczny w rozumieniu p.p.s.a., skoro osób tych nie można zaliczyć do prowadzących wspólne gospodarstwo domowe z wnioskodawcą (por. postanowienie NSA z dnia 24 maja 2007 r. sygn. akt II OZ 456/07 Lex nr 360335). W rozpoznawanej sprawie koszty sądowe są stosunkowo niskie i w ocenie Sądu skarżący dysponuje środkami finansowymi umożliwiającymi opłacenie wpisu od skargi. Z przedłożonego wyciągu z konta bankowego wynika, że na dzień [...] r. stan środków na rachunku bankowym wnioskodawcy wynosił [...] zł. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i 254 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.