II SA/Sz 1126/15

Dnia 5 lutego 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Renata Bukowiecka - Kleczaj po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lutego 2016 r. sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 listopada 2015 roku odmawiającego przyznania Spółce A. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi tej Spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Spółka A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta wymierzającą karę pieniężną w wysokości [...] zł za zajęcie pasa drogowego z przekroczeniem terminu określonego w zezwoleniu. Spółka, wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że ma znaczne trudności finansowe, nie ma majątku ani żadnych środków, w związku z czym została podjęta uchwała o likwidacji. Spółka A. oświadczyła, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł, Spółka A. nie ma żadnego majątku i nie uzyskuje dochodów, nie ma też konta bankowego Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 20 listopada 2015 r. odmówił zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że sprawa będąca przedmiotem skargi dotyczy decyzji wymierzającej Spółce A. karę za przekroczenie terminu zajęcia pasa drogowego w związku z realizowaną inwestycją polegającą na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami na parterze przy . Z akt sprawy wynika, że powołana w [...]r. Spółka A., w dniu 2 stycznia 2013 r. uzyskała zezwolenie na zajęcie pasa drogowego (dz.) na okres od [...] celem budowy budynku mieszkalnego. Adresatami decyzji o pozwoleniu na budowę tego budynku i jednocześnie właścicielami działki dz. nr [...] byli wspólnicy . Spółka A. wybudowała w centrum , jako inwestor zastępczy, budynek mieszkalny wielorodzinny składający się z lokali mieszkalnych i dwóch lokali handlowo – usługowych. Z bilansu za[..] r. wynika, że Spółka A. nie ma żadnego majątku i w zasadzie nie prowadzi działalności. Jej zobowiązania krótkoterminowe wynosiły na koniec [...] zł, inwestycje krótkoterminowe [...] zł, a rok [...] zamknęła stratą wynoszącą [...] zł. Spółka A. przedłożyła umowę najmu z dnia [...] r. z Z U.-H. ""właścicielem automatycznej myjni. Z umowy tej wynika, że skarżąca Spółka A. jest uprawniona do korzystania z pomieszczeń biurowych znajdujących się w tej nieruchomości w zamian za czynsz wynoszący [..] zł miesięcznie. W ocenie referendarza sądowego skarżąca Spółka A. nie wykazała w sposób przekonujący, że wygospodarowanie w aktualnej sytuacji majątkowej sumy potrzebnej na uiszczenie wpisu sądowego nie mieści się w jej możliwościach finansowych, tym bardziej w sytuacji zrealizowania tak dużej inwestycji budowlanej, przy jednoczesnym ponoszeniu znikomych kosztów funkcjonowania. Ponadto, z informacji zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym nie wynika, by Spółka A. była w likwidacji. Ponadto, Spółka A. z ograniczoną odpowiedzialnością ma możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. t. 1 do art. 177 w A. Kidyba, w Komentarz aktualizowany do art. 177 Kodeksu spółek handlowych, publ. LEX/el. 2013). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez Spółkę A. (por. post. NSA z 1 sierpnia 2014 r. sygn. akt II FZ 1189/14, Lex nr 1503696). W sprzeciwie od tego postanowienia Spółka A. zarzuciła wydanie postanowienia z naruszeniem art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zdaniem Spółki A. wykazała ona nie tylko, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, ale że nie dysponuje jakimikolwiek środkami finansowymi. Świadczy o tym bilans Spółki A. za [...] oraz to, że Spółka A. nie posiada już rachunków bankowych na których gromadziłaby środki finansowe. Ponadto, tok rozumowania zaprezentowany w zaskarżonym postanowieniu, jakoby Spółka A. mogła zorganizować środki na uiszczenie kosztów sądowych poprzez nałożenie na wspólników obowiązku dopłat, jest niewłaściwy. Spółka A. jest osobą prawną i jej wspólnicy nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania Spółki A., a ewentualne dopłaty muszą być przewidziane w umowie spółki, której treść nie została zbadana. Zarządzeniem z dnia 18 grudnia 2015 r. Sąd zobowiązał pełnomocnika skarżącej Spółki A. do przedłożenia uchwały o likwidacji Spółki A. oraz bilansu otwarcia likwidacji, umowy Spółki, umów zawartych przez Spółkę A. w [...] r. w tym na wybudowanie budynku przy, oraz raportów kasowych za [...] r. W odpowiedzi na zarządzenie pełnomocnik Spółki A. przedłożył wypis aktu notarialnego z Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia [...] z którego wynika, że wspólnicy podjęli uchwałę nr [...] o rozwiązaniu Spółki A. , a na likwidatora wyznaczyli dotychczasowego Prezesa (uchwała ). Pełnomocnik przedłożył także akt założycielski Spółki A. z dnia [...]., umowę z dnia [...] r. zawartą pomiędzy skarżącą Spółką A. a E. P. G., A. O. i R. B. na wybudowanie w stanie deweloperskim i uzyskanie dla inwestora pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego przy za kwotę [...] zł plus VAT, a także raporty kasowe z [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podnieść należy, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej, stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami w brzmieniu dotychczasowym. Ustawa nowelizująca weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało wszczęte skargą wniesioną po dniu 15 sierpnia 2015 r., dlatego zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej, przepis art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami – dalej zwanej p.p.s.a., stosuje się w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). W sprawie objętej sprzeciwem Spółka A., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania, na koszty sądowe składa się wpis od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi [...] zł, zgodnie z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.). Przedstawiona przez skarżącą Spółkę A. sytuacja majątkowa i finansowa, nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Obowiązek stron ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie dotyczy również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody (vide postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 14 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/GI 219/08). W świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (vide postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04). Taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Strona skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, której kapitał zakładowy wynosi [...] zł, nie ma środków trwałych i nie osiąga zysku. Z akt sprawy wynika, że Spółka A. została utworzona w [...] r. Obecnie jej wspólnikami są właściciele działki nr o pow. m2 przy, w stosunku do której [...] r. uzyskali pozwolenie na budowę. W dniu [...] wspólnicy zawarli ze Spółką A. jako inwestorem zastępczym, umowę na wybudowanie budynku mieszkalnego wielorodzinnego na tej działce, za kwotę [...] zł. Termin zakończenia inwestycji strony ustaliły na [...] Inwestycja ta została zrealizowana. Z wniosku, oświadczeń Spółki A. ani z akt postępowania nie wynika, by Spółka A. nie otrzymała wynagrodzenia za wykonanie umowy. Z bilansu Spółki A. wynika jednak, że rok[...] zakończyła ze stratą [...] zł. Obecnie Spółka A. nie ma żadnego majątku i nie wypracowuje zysku. W dniu [...]r. wspólnicy Spółki A. podjęli uchwałę o rozwiązaniu Spółki A. Spółka A., mimo wezwania Sądu, nie przedłożyła jednak bilansu otwarcia likwidacji, a z informacji zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym nie wynika, by postępowanie likwidacyjne było w toku. Oznacza to, że mimo podjęcia uchwały o likwidacji Spółka A., pozostaje podmiotem praw i obowiązków. Jak słusznie wskazała Spółka A. w sprzeciwie, wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania Spółki, a ewentualne dopłaty muszą być przewidziane w umowie spółki. Z przedłożonego na wezwanie Sądu aktu założycielskiego Spółki A. wynika, że dopłaty zostały przewidziane. Stosownie do zapisów § 6 aktu założycielskiego, Zgromadzenie Wspólników może, w drodze uchwały, zobowiązać wspólników do wniesienia dopłat w wysokości nie przekraczającej jednorazowo czterokrotnej wartości posiadanych przez nich udziałów, z chwili podejmowania uchwały o dopłatach. Obowiązek dopłat może być nałożony na wspólników wielokrotnie. W akcie założycielskim została także przewidziana możliwości podwyższenia kapitału zakładowego Spółki do wartości [...] zł przez podwyższenie wartości nominalnej istniejących udziałów, bez zmiany umowy spółki (§ 3 ust. 4). Akt założycielski Spółki A. daje zatem możliwość zdobycia środków finansowych, na pokrycie kosztów zainicjowanego przez Spółkę A. postępowania sądowego. Spółka A. z tej możliwości nie skorzystała, złożyła natomiast wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości. W tej sytuacji Sąd podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, że Spółka A. nie wykazała okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym. Spółka A., wszczynając postępowanie przed sądem administracyjnym powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Tymczasem Spółka A. pominęła całkowitym milczeniem kwestie związane z należną jej w oparciu o zapisy umowy z dnia [...] r. (dotyczącej wybudowania budynku mieszkalnego przy ) kwotą [...] zł. Spółka A. nie skorzystała też z procedury dopłat ze strony wspólników, przewidzianej w akcie założycielskim Spółki A. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny , na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., utrzymał w mocy postanowienie z dnia 20 listopada 2015 r.