II SA/Sz 1136/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2008 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odsetek od przyznanych dodatków mieszkaniowych I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...], II. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] , [...] i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...], III. uchyla postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] , [...]. M. W. w dniu [...] złożył do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wniosek o: "usunięcie braków w decyzjach MOPS-u nr [...] i nr [...] z dnia [...], w ten sposób, że MOPS poniesie odsetki ustawowe naliczone przez KSM "P." z tytułu bezprawnego zawieszenia rozpoznania wniosków z dnia 20 marca 2006r. i 18 września 2006r. zawieszonych postanowieniami MOPS nr [...] z dnia [...], postanowieniem nr [...] z dnia [...]" W uzasadnieniu wniosku podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 marca 2007r. sygn. akt II SA/Sz 1367/06 uwzględnił Jego skargę na postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie dodatku mieszkaniowego. Z informacji MOPS-u wynikało, że w przypadku uwzględnienia skargi przez Sąd, dodatek mieszkaniowy zostanie przyznany z ustawowymi odsetkami. Wskazał też, że na skutek zawieszenia postępowania poniósł stratę, gdyż spółdzielnia naliczyła odsetki. Prezydent Miasta, postanowieniem Nr [...] z dnia [...], na podstawie art. 66 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 7 ust.1 i 1a ustawy z dnia 21 czerwca 2001r., o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) po rozpoznaniu wniosku M. W. o naliczenie ustawowych odsetek od przyznanego dodatku mieszkaniowego za okres od 1 kwietnia 2006r. do 30 września 2006r. decyzją z dnia [...] Nr [...] oraz na okres od 1 października 2006r. do 31 marca 2007r. decyzją z [...] nr [...] – zwrócił wnioskodawcy podanie o naliczenie ustawowych odsetek od przyznanego dodatku mieszkaniowego za okres od 1 kwietnia 2006 r. do 30 września 2006r. oraz od 1 października 2006r. do 31 marca 2007r. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji podniósł, między innymi, że ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie przewiduje możliwości zajęcia stanowiska przez organ administracji w kwestii żądanych przez wnioskodawcę odsetek. W ocenie organu, właściwym do przyznania odsetek dochodzonych przez stronę jest sąd powszechny i dlatego postanowił jak w sentencji. M. W. w zażaleniu od powyższego postanowienia zarzucił, że pismem z dnia 17 czerwca 2007r. zwrócił się o uzupełnienie – usunięcie braków w decyzjach MOPS z dnia [...]. Organ I instancji nie zajął stanowiska odnośnie uzupełnienia decyzji i zwrócił podanie dotyczące odsetek. W ocenie strony organ I instancji powinien zająć skonkretyzowane stanowisko, czy uzupełnia obie decyzje zgodnie z wnioskiem, czy też odmawia ich uzupełnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu zażalenia M. W. uchyliło zaskarżone postanowienie w całości. Kolegium w uzasadnieniu postanowienia wskazało, że zgodnie z art. 111 Kpa strona w terminie 14 dni od doręczenia decyzji może żądać jej uzupełnienia oraz sprostowania pouczeń w niej zawartych. Decyzja wymaga uzupełnienia, gdy jest niekompletna. W ocenie Kolegium, organ I instancji przyznając stronie dodatek mieszkaniowy decyzjami z dnia 1 czerwca 2007r. wydał decyzje kompletne, bowiem wcześniejsze wnioski strony dotyczyły przyznania dodatku mieszkaniowego, natomiast sprawa odsetek wynikła z wniosku z dnia 11 czerwca 2007r. i jest sprawą nową, podlegającą rozpatrzeniu. Na marginesie organ odwoławczy zauważył, że ustawa o dodatkach mieszkalnych nie reguluje kwestii odsetek i trafnie organ I instancji wskazał organ właściwy do zajęcia merytorycznego stanowiska w przedmiotowej sprawie. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] Nr [...], na mocy art. 104 Kpa w związku z art. 1 pkt 1 Kpa, oraz art. 7 ust.1 i 1a ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku M. W. z dnia 11 czerwca 2007r. o uzupełnienie braków w decyzjach z dnia 1 czerwca 2007r. postanowił uzupełnić decyzje w ten sposób, że odmówił naliczenia ustawowych odsetek od przyznanego dodatku mieszkaniowego na okres od 1 kwietnia 2006r. do 30 września 2006r. w wysokości 336,76 zł miesięcznie oraz na okres od 1 października 2006r. do 31 marca 2007r. w wysokości 331,39 zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że nie ma podstaw prawnych do przyznania odsetek od wypłaconych z opóźnieniem dodatków mieszkaniowych, a właściwym w tej sprawie jest sąd powszechny. Od decyzji odwołanie wniósł M. W. domagając się jej uchylenia i wydania orzeczenia w przedmiocie uznania, że MOPS ponosi koszty odsetek od opóźnionego przekazania dodatków mieszkaniowych do KSM. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzją z dnia [...],[...] na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego – uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolegium podniosło, że zaskarżona decyzja wymaga uchylenia z przyczyn formalnych, bowiem wniosek strony o wypłatę odsetek jest wnioskiem nowym złożonym po rozpatrzeniu wniosków o przyznanie dodatków mieszkaniowych. Wniosek ten wymaga odrębnego rozpatrzenia, a nie może stanowić uzupełnienia decyzji z dnia 1 czerwca 2007r., tak jak to sformułował organ I instancji. Kolegium wskazało też, że podziela stanowisko organu I instancji, iż organem właściwym do zajęcia merytorycznego stanowiska w przedmiocie odsetek jest sąd powszechny. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...],nr [...], na podstawie art. 104 w związku z art. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 7 ust.1 i 1a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) – odmówił M. W. naliczenia i wypłaty odsetek od przyznanego dodatku mieszkaniowego na okres od 1 kwietnia 2006 r. do 30 września 2006 r. w wysokości 366,76 zł miesięcznie (decyzją z dnia [...] Nr [...]) oraz na okres od 1 października 2006 r. do 31 marca 2007r. w wysokości 331,39 zł miesięcznie (decyzją z dnia [...] Nr [...]). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych przewidują wyłącznie możliwość przyznania przez organ administracji dodatku mieszkaniowego. Przepisy tej ustawy nie przewidują możliwości zajęcia stanowiska w kwestii wypłaty odsetek żądanych przez wnioskodawcę. W ocenie organu I instancji właściwym w tym zakresie jest sąd powszechny. Od decyzji tej M. W. złożył odwołanie i wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę decyzji i orzeczenie zgodnie z Jego wnioskiem. W uzasadnieniu odwołania podniósł, że odsetki ustawowe "powstały na skutek bezprawnego zawieszenia przez MOPS" Jego wniosków z dnia 20 marca 2006 r. i z dnia 19 września 2006 r. o przyznanie dodatków mieszkaniowych. Odwołujący się podkreślił, że nie może być karany za błędy organu wydającego decyzję poprzez ponoszenie odsetek powstałych z winy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2001 r. Nr 71, poz. 734 ze zm.) – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że stosownie do treści przepisów art. 97 § 1 pkt. 4 i art. 123 Kpa organ ma prawo zawiesić postępowanie, a złożenie wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego i toczące się przed organami I i II instancji oraz sądem administracyjnym postępowanie nie zwalnia strony od ponoszenia należnych opłat związanych z eksploatacją i utrzymaniem zajmowanego lokalu mieszkalnego. Natomiast organ pierwszej instancji przyznał stronie, po rozstrzygnięciu sprawy przez sąd, dodatek mieszkaniowy na okresy, które były przedmiotem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. W świetle powyższego, zdaniem Kolegium, zarzuty strony wobec organu pierwszej instancji są nieuzasadnione. Kolegium podkreśliło, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa - w niniejszej sprawie na podstawie ustawy o dodatkach mieszkaniowych i kodeksu postępowania administracyjnego, a przepisy te nie regulują kwestii odsetek. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał organ właściwy do zajęcia merytorycznego stanowiska w przedmiotowej sprawie. M. W. złożył na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że Kolegium ponownie rozpatrując Jego sprawę nie uwzględniło wywodów podniesionych przez Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 marca 2007r., sygn. akt II SA/Sz 1367/06 odnośnie braku podstaw do zawieszenia postępowania przez organ I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż podniesiono w skardze. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz., 1270 ze zm.) dalej P.p.s.a. – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z wniosku skarżącego z dnia 11 czerwca 2007r. skierowanego do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (k.2 akt administracyjnych) wynikają dwie kwestie: po pierwsze – skarżący domaga się uwzględnienia roszczenia nazwanego przez niego raz odsetkami potem odszkodowaniem, z tytułu istniejącego w Jego przekonaniu zawinienia organu I instancji w wydaniu decyzji o dodatkach mieszkaniowych z opóźnieniem (dopiero po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2007r., sygn. akt II SA/Sz 1367/06), po drugie - w przekonaniu skarżącego uwzględnienie Jego żądania przez organ, powinno było nastąpić w formie uzupełnienia decyzji z dnia 1 czerwca 2007r. Analiza wydanych w sprawie przez organ I i II instancji rozstrzygnięć w przedmiocie tego żądania prowadzi do wniosku, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylając kolejne rozstrzygnięcia organu I instancji sporządzało uzasadnienia swoich decyzji w sposób tak niejasny i nieprecyzyjny, że nie tylko organ I instancji miał trudności w ich zrozumieniu, ale również Sąd miał wątpliwości co do tego, jakie było faktyczne stanowisko prawne organu odwoławczego.W ocenie Sądu, takie działanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego doprowadziło do tego, że zarówno decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...]., jak i utrzymująca ją w mocy zaskarżona decyzja z dnia [...] wydane zostały z rażącym naruszenie prawa, skoro organ I instancji merytorycznie rozstrzygnął sprawę nie należącą do jego właściwości, mimo że w uzasadnieniu decyzji przyznał, iż nie jest właściwy do rozpatrzenia żądania, zaś Kolegium decyzję taką utrzymało w mocy. W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a w związku z art. 156 § 1 pkt 1 Kpa stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia 31 sierpnia 2007r. Jednocześnie korzystając z uprawnienia jakie daje sądowi art. 135 P.p.s.a, zgodnie z którym sąd stosuje przewidziane ustawą środki dla usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, sąd uznał, że dla usunięcia wszystkich wadliwych rozstrzygnięć należało na podstawie art.135 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. uchylić jako wydane z naruszeniem prawa: decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Wyjaśnić trzeba zatem, że przepisy ustawy z dna 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) nie przewidują rozstrzygania w trybie administracyjnoprawnym o odsetkach lub o odszkodowaniu za opóźnienie decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego. Dlatego stanowisko organu I instancji wyrażone w postanowieniu z dnia [...] Nr [...] było zgodne z prawem. Stosownie do art. 66 § 3 Kpa, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, zaś organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania lub z podania wynika, że właściwym w sprawie jest Sąd, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem. Z przepisu tego wynika zatem, że w wypadku gdy podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd, organ, do którego wniesiono podanie, zwraca je wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem. Pouczenie, o którym mowa w tym przepisie, powinno zawierać określenie przyczyny zwrotu podania i wskazania sądu właściwego do rozpoznania sprawy. Zwrot podania, o którym mowa w § 3 art. 66 Kpa, ma formę postanowienia, na które służy zażalenie. Organ administracji publicznej nie jest natomiast zobowiązany do udzielania wnoszącemu szczegółowych wskazówek co do formy i trybu wniesienia powództwa do sądu. Podnieść też trzeba, że wniesienie przez skarżącego zażalenia na postanowienie organu I instancji z dnia 25 czerwca 2007r. o zwrocie podania, nie dawało podstawy prawnej do wydawania rozstrzygnięć merytorycznych. Kolegium rozpatrując to zażalenie: po pierwsze orzekło z naruszeniem art. 138 Kpa, a po drugie naruszyło art. 107 § 3 Kpa. Nie jest zrozumiałe, dlaczego organ odwoławczy uwzględnił zażalenie i uchylił postanowienie organu I instancji o zwrocie podania, skoro przyznał rację organowi I instancji, że nie jest właściwy do rozstrzygnięcia kwestii odsetek za wydanie decyzji o dodatku mieszkaniowym. W związku z powyższym, sprawa powinna wrócić na etap rozpoznania zażalenia od postanowienia organu I instancji z dnia [...], a przy ponownym rozpoznaniu zażalenia Kolegium uwzględni zapatrywania sądu co do wykładni art. 66 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.