II SA/Sz 1137/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 marca 2022 r. sprawy ze skargi N. K. na decyzję Inspektor Pracy z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wypłacenia wynagrodzenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję nr 1 i 2 zawartą w nakazie Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Inspektor Pracy z dnia 8 czerwca 2021 r., nr rej. [...], II. zasądza od Inspektor Pracy na rzecz strony skarżącej N. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Inspektor Pracy, po przeprowadzeniu kontroli u pracodawcy – N. K., prowadzącego działalność gospodarczą [...]. (dalej też jako "strona" czy "skarżący") w dniach [...] lutego, [...] marca i [...] maja 2021 r., wydał w dniu [...] czerwca 2021 r. nakaz nr [...], w którym w punkcie pierwszym: nakazał wypłacić byłej pracownicy N. K. wynagrodzenie zasadnicze za pracę za listopad 2020 r. w kwocie [...]zł brutto, zaś w punkcie drugim: nakazał wypłacić byłej pracownicy N. K. wynagrodzenie za czas choroby za listopad 2020 r. w kwocie [...]zł brutto, wskazując jednocześnie, że ww. decyzje podlegają natychmiastowemu wykonaniu. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że na podstawie okazanej do kontroli listy płac za listopad 2020 r. stwierdzono, iż na liście brak jest pozycji zajęcie komornicze oraz wysokości kwoty świadczeń alimentacyjnych. Ponadto w aktach osobowych brak pisemnej zgody pracownicy N. K. na potrącenie w miesiącu listopad 2020 r. kwoty [...]zł netto za mieszkanie. W odwołaniu od powyższej decyzji pracodawca zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych podkreślając, że pracownica wyraziła zgodę na potrącenie z wynagrodzenia za pracę kosztów mieszkania w kwocie [...]zł, a nadto porozumiał się z komornikiem sądowym w zakresie potrącenia z wynagrodzenia pracownicy świadczeń alimentacyjnych. Po rozpatrzeniu odwołania, Inspektor Pracy decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 - dalej "k.p.a."), art. 19 ust. 1 pkt 5 oraz art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1251), art. 86 § 1, art. 94 pkt 5, art. 92 § 1 pkt 1 oraz art. 91 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1320 ze zm. – dalej "k.p."), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr 1 i 2 zawartą w nakazie z dnia [...] czerwca 2021 r. W motywach decyzji organ II instancji przedstawiając stan faktyczny podał, że N. K. zatrudniona była przez stronę od [...] września 2020 r. na stanowisku pomocy kuchennej, w pełnym wymiarze czasu pracy, zaś jej wynagrodzenie wyniosło [...] zł brutto. Od dnia [...] listopada 2020 r. pracownica przebywa na zwolnieniu. W okresie od [...] maja 2021 r. do [...] sierpnia 2021 r. zostało ww. przyznane uprawnienie do świadczenia rehabilitacyjnego. W trakcie kontroli inspektorowi pracy przedłożono listy płac z okresu wrzesień 2020 r. - grudzień 2020 r., które to nie zawierały podpisu pracodawcy lub innej upoważnionej osoby. Pełnomocnik podmiotu kontrolowanego potwierdził, iż listy te są zaakceptowanymi przez pracodawcę listami płac, sporządzonymi przez biuro kadr ze S.. Na podstawie ww. list płac oraz potwierdzeń wypłat wynagrodzeń ustalono, iż w listopadzie 2020 r. pracodawca naliczył pracownicy wynagrodzenie za pracę w kwocie: [...] zł brutto - wynagrodzenie zasadnicze i [...] zł brutto - wynagrodzenie chorobowe. Zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika strony, pracodawca w miesiącu listopad 2020 r. potrącił pracownicy z wynagrodzenia kwotę [...]zł z tytułu najmu mieszkania, zaś pozostałą kwotę [...]zł netto przeznaczono dla komornika, jednak nie została ona przekazana na jego konto. W oparciu o załączoną do protokołu z kontroli dokumentację komorniczą inspektor stwierdził, iż wynagrodzenie zostało zajęte przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w K., na zaspokojenie należności alimentacyjnych. Z kolei z protokołu wynika, że w trakcie kontroli inspektorowi nie przedłożono żadnego dokumentu potwierdzającego zgodę pracownicy na dokonywanie potrąceń z wynagrodzenia za listopad 2020 r. Nie okazano również żadnego dokumentu potwierdzającego wypłatę pracownicy wynagrodzenia za listopad 2020 r. w kwocie pomniejszonej o potrącone zobowiązania alimentacyjne. Na listach płac dołączonych do protokołu z kontroli nie widnieją pozycje dotyczące potrąceń świadczeń alimentacyjnych z wynagrodzenia za pracę. Od powyższych ustaleń inspektora pracy, udokumentowanych w protokole z kontroli zastrzeżenia wniósł pełnomocnik pracodawcy wskazując, że jego zdaniem - przedstawione informację były wystarczające do uznania, iż pracownica wyraziła zgodę na pobieranie z jej wynagrodzenia należności z tytułu wynajmu mieszkania, udzielonej pożyczki i innych zobowiązań. Biorąc pod uwagę powyżej ustalony stan faktyczny organ II instancji wyjaśnił, że pracownikowi za wykonaną pracę należy się wynagrodzenie. Za czas niewykonywania pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia tylko wówczas, gdy przepisy prawa pracy tak stanowią (art. 80 k.p.). W przypadku niezdolności pracownika do wykonywania pracy w związku z chorobą trwającą łącznie do 33 dni w ciągu roku kalendarzowego, a w przypadku pracownika, który ukończył 50 rok życia - trwającej łącznie do 14 dni w ciągu roku kalendarzowego - pracownik zachowuje prawo do 80% wynagrodzenia, chyba że obowiązujące u danego pracodawcy przepisy prawa pracy przewidują wyższe wynagrodzenie z tego tytułu. Katalog należności, które mogą zostać potrącone z wynagrodzenia za pracę zawiera art. 87 § 1 k.p., należnościami tymi są: sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych oraz na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne, zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi, kary pieniężne przewidziane w art. 108 k.p. oraz kwoty wypłacone w poprzednim terminie płatności za okres nieobecności w pracy, za który pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia (art. 87 § 7 k.p.). Natomiast należności inne niż wymienione powyżej mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie (art. 91 § 1 k.p.). Przy czym niezachowanie pisemnej formy zgody powoduje jej nieważność. W ocenie organu odwoławczego, inspektor pracy w trakcie kontroli w sposób prawidłowy ustalił, na podstawie przedstawionych i niekwestionowanych przez pracodawcę list płac, iż wynagrodzenie za listopad 2020 r. w postaci wynagrodzenia zasadniczego i chorobowego należne jest pracownicy N. K.. Co prawda strona wskazywała, iż posiada dowody w postaci dokumentów i świadków na okoliczność, iż pracownica wyraziła zgodę na potrącanie należności pracodawcy, jednakże nie skonkretyzowała tej kwestii oraz nie przedstawiła, w wyznaczonym przez organ drugiej instancji terminie, przedmiotowych dowodów. Dalej podkreślono, że okręgowy inspektor pracy nie jest organem kompetentnym do rozstrzygania kwestii zasadności roszczenia pracodawcy w stosunku do pracownika z tytułu pożyczek i najmu mieszkania, gdyż kwestie te należą do właściwości sądu powszechnego. Natomiast Okręgowy Inspektor Pracy, jako organ odwoławczy rozpatrujący odwołania od nakazów i innych decyzji wydanych przez inspektorów pracy uprawiony jest do dokonania analizy stanu prawnego jedynie w kontekście przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności przepisów dotyczących stosunku pracy, za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy. Niewątpliwie strona nie wykazała, aby dokonywała wymaganych przepisami prawa potrąceń alimentacyjnych pomimo tego, że jako pracodawca zobowiązany jest respektować czynności dokonywane w postępowaniu egzekucyjnym przez komornika sądowego, na podstawie tytułów wykonawczych. Strona powinna zatem wypłacić bezpośrednio pracownikowi zaległe wynagrodzenie pomniejszone o kwoty potrąceń w dopuszczalnej przepisami prawa wysokości, które to kwoty powinny zostać przekazane komornikowi sądowemu. W tych okolicznościach - według organu II instancji - inspektor pracy, po ustaleniu, iż całość wynagrodzenia za pracę (zatwierdzonego przez pracodawcę na liście płac) nie została pracownicy wypłacona, właściwie zastosował przepisy prawa w postaci art. 11 pkt 7 u.p.i.p., a także art. 86 § 1, art. 92 § 1 pkt 1, art. 94 pkt 5 i art. 91 § 1 k.p., biorąc pod uwagę zasadę godziwego wynagradzania za pracę oraz fakt, iż obostrzenia dotyczące potrącania należności z wynagrodzenia za pracę stanowią jeden z elementów ochrony tego wynagrodzenia. Skarżący zaskarżył opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji nr 1 i 2 zawartej w nakazie organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, dopuszczenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi oraz zasądzenie od organu kosztów sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych oraz opłaty od pełnomocnictwa. W skardze decyzji tej zarzucił naruszenie: - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 oraz art. 8 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, że N. K. nie wyraziła zgody na potrącenie kwoty [...]zł tytułem opłaty za mieszkanie - identycznie jak w miesiącu poprzednim pomimo, iż nadal w mieszkaniu pracowniczym zamieszkiwała oraz, że brak pozycji "zajęcie komornicze" niweluje obowiązek zapłaty zajętej kwoty na rzecz komornika sądowego w związku z prowadzoną przeciwko niemu egzekucją komorniczą, a ponadto poprzez nie uwzględnienie wszystkich twierdzeń i dowodów przedstawionych przez stronę, - art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie w sposób istotny, mający wpływ na wynik sprawy, rzutując na braki pełnego uzasadnienia decyzji, której obowiązkowe elementy wymienione są w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., - art. 8 k.p.a. poprzez nieuprawnione obciążanie przedsiębiorcami kosztami wynikającymi z nielojalności i nadużyć pracownika. Skarżący wywiódł, że pracownica korzystała z kwatery służbowej, na poczet której utrzymania, wyrażała zgodę na potrącenie z jej wynagrodzenia kwoty [...]zł. Sytuacja ta znajduje potwierdzenie w złożonym przez nią podpisie na liście płac za okres [...] września 2020 r. W miesiącach październik i listopad sytuacja była analogiczna. W listopadzie 2020 r. do skarżącego wpłynęło zawiadomienie o zajęciu komorniczym części wynagrodzenia N. K. - wówczas pracownica niezwłocznie porzuciła pracę i odmówiła podpisania jakichkolwiek dokumentów - w tym zgody na potrącenie kwoty [...]zł na liście płac. Według skarżącego, zobowiązanie pracodawcy do wypłaty zajętej części pracownikowi powoduje sytuację, w której to organ zmusza pracodawcę do uregulowania renty alimentacyjnej na rzecz osoby trzeciej zamiast zobowiązanego pracownika, co jest działaniem krzywdzącym. Poza tym również fakt, że pracownica w miesiącu listopadzie nadal zajmowała lokal pracowniczy implikuje twierdzenie, że wyraziła zgodę na poniesienie kosztu jego wynajmu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Na podstawie art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 – j.t.), sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie należy wyjaśnić, ze stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r., poz. 137 – j.t.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – j.t.), dalej "p.p.s.a." stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Dokonana przez Sąd, w tak zakreślonych ramach, kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że podobnie jak rozstrzygnięcie organu I instancji narusza ona prawo w stopniu nakazującym jej usunięcie z obiegu prawnego, jakkolwiek nie wszystkie argumenty podniesione w skardze okazały się zasadne. Nie zasługiwały bowiem na uwzględnienie zarzuty błędnego ustalenia stanu faktycznego, poprzez przyjęcie przez organ, że N. K. wyraziła zgodę na potrącenie kwoty [...]zł tytułem opłaty za mieszkanie, a także zarzuty nieuwzględnienia wszystkich twierdzeń i dowodów przedstawionych przez stronę. Wyjaśnić należy, że podstawę dokonywania potrąceń z wynagrodzenia pracownika stanowi art. 87 § 1 k.p., który stanowi, że z wynagrodzenia za pracę - po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wpłat dokonywanych do pracowniczego planu kapitałowego, w rozumieniu ustawy z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (Dz. U. poz. 2215, z 2019 r. poz. 1074 i 1572 oraz z 2020 r. poz. 568), jeżeli pracownik nie zrezygnował z ich dokonywania - podlegają potrąceniu tylko następujące należności: 1) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych; 2) sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne; 3) zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi; 4) kary pieniężne przewidziane w art. 108. Natomiast stosownie do § 2 przywołanego przepisu, Potrąceń dokonuje się w kolejności podanej w § 1. Z wynagrodzenia za pracę odlicza się, w pełnej wysokości, kwoty wypłacone w poprzednim terminie płatności za okres nieobecności w pracy, za który pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia (§ 7). Kolejne przepisy ustawy Kodeks pracy określają zasady dokonywania potrąceń, w tym dopuszczalną ich wysokość. Zgodnie z art. 91 § 1 k.p. należności inne niż wymienione w art. 87 § 1 i 7 mogą być potrącane z wynagrodzenia pracownika tylko za jego zgodą wyrażoną na piśmie. W świetle powyższych regulacji nie ulega wątpliwości, że potrąceniu bez zgody pracownika podlegają wyłącznie należności wymienione w art. 87 § 1 i § 7 k.p., a w przypadku pozostałych należności, które miałyby zostać przez pracodawcę potrącone z wynagrodzenia za pracę, potrącenie wymaga zgody pracownika wyrażonej na piśmie. Zatem nie może to być zgoda dorozumiana, czy też wyprowadzana przez pracodawcę z innych dokumentów albo dotychczasowego zachowania pracownika, jak próbuje wywodzić skarżący w niniejszej sprawie. Ze zgody pracownika, wyrażonej w formie pisemnej powinno wynikać zarówno to, że zgadza się na dokonanie potrącenia, jak również w jakiej wysokości i z jakiego tytułu potrącenia mają być dokonane. W badanej sprawie, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie wykazano, aby dysponował on zgodą pracownicy na potrącenie z wynagrodzenia należności z tytułu opłaty za zajmowaną kwaterę służbową. Oznacza to, że pracodawca nie mógł dokonać skutecznego potrącenia tej należności z jej wynagrodzenia. Bez znaczenia pozostają podnoszone przez skarżącego okoliczności, dotyczące porzucenia pracy i braku możliwości uzyskania stosownych dokumentów w tym zakresie od pracownicy. Podkreślić bowiem należy, że skarżący, jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą i zatrudniający pracowników powinien dysponować podstawową wiedzą na temat zasad wypłacania wynagrodzenia i dokonywania potrąceń. Wszelkie dokumenty dotyczące zgód na dokonywanie potrąceń, w tym z tytułu opłaty za mieszkanie udostępnione pracownicy powinny zostać przez nią podpisane w dacie zatrudnienia, skoro - jak wynika z akt sprawy do potrąceń dochodziło od momentu zatrudnienia pracownicy. Nie może zatem pracodawca skutecznie powoływać się na ochronę własnych interesów, w sytuacji, gdy do ich naruszenia mogło dojść na skutek jego niedbalstwa. Nie ma również racji skarżący wywodząc, że skoro pracownica wyraziła zgodę na dokonanie potrąceń w miesiącach poprzednich, to zgoda ta obowiązywała również w listopadzie. Brak jest bowiem dokumentu, z którego zgoda na dokonanie potrącenia miałaby wynikać. W tym miejscu godzi się zauważyć, że zgodnie z art. 7 k.p.a. strona postępowania ma inicjatywę dowodową i może domagać się przeprowadzenia przez organ dowodów, które mogą się przyczynić do ustalenia stanu faktycznego i wyjaśnienia wszystkich wątpliwych okoliczności. W badanej sprawie skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, które mogłyby podważyć dokonaną przez organ ocenę materiału dowodowego. Dotyczy to zarówno potrącenia wspomnianej opłaty za mieszkanie, jak również należności z tytułu zajęcia komorniczego. Brak było zatem, w ustalonym stanie faktycznym, podstaw do potrącenia pracownicy należności z tytułu opłat za mieszkanie. W świetle akt sprawy nie ulega wątpliwości, że w miesiącu listopadzie 2020 r. skarżący otrzymał tytuł wykonawczy i zajęcie wynagrodzenia za pracę, jednak zajęcia komorniczego nie zrealizował, co wynika z załączonej do akt postępowania listy płac, a także składanych z toku postępowania oświadczeń. Dostrzegł to organ odwoławczy wskazując, że w tej sytuacji, przy dokonywaniu wypłaty skarżący powinien respektować czynności dokonywanie w postępowaniu egzekucyjnym, czego skutkiem powinno być dokonanie pracownicy wypłaty pomniejszonej o kwoty potrąceń wynikające z tytułów wykonawczych, które z kolei powinny zostać przekazane komornikowi sądowemu. W ocenie Sądu stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stoi w sprzeczności z utrzymanym w mocy rozstrzygnięciem, które wprost nakazuje wypłatę pracownicy całego wynagrodzenia łącznie z wynagrodzeniem za czas choroby, bez uwzględnienia wynikających z doręczonych pracodawcy tytułów wykonawczych potrąceń. Oznacza to, że zgodnie z sentencją decyzji pracodawca winien wypłacić wynagrodzenie bez jakichkolwiek potrąceń, co w praktyce oznaczałoby konieczność pokrycia należności wynikających z tytułów wykonawczych ze środków własnych pracodawcy. Należy zatem przyznać rację skarżącemu, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie są w tym zakresie wadliwe. Skoro bowiem nie doszło do wypłaty wynagrodzenia i znajduje się ono w dyspozycji pracodawcy, to nakaz jego wypłaty powinien uwzględnić potrącenia, których pracodawca zobowiązany był dokonać. Z tych względów, uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie zostały wydane z naruszeniem prawa Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł o ich uchyleniu Rozstrzygnięcie o kosztach znajduje oparcie w art. 200 w związku z art. 205 § 2 przywołanej ustawy.