II SA/Sz 1144/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 maja 2015 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta na podstawie art. 12 ust. 1 i 2, art. 30 ust. 2, ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, odmówił M. P. umorzenia należności w wysokości [...] zł z tytułu wypłaconych w okresie od [...] r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną – O. M. wraz z odsetkami ustawowymi. W punkcie 2 opisanej decyzji, odroczono na okres do dnia [...] r. termin spłaty należności z tytułu wypłaconych w okresie od dnia [...] r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną – O. M. – w wysokości [...] zł. W punkcie 3 tej decyzji odmówiono odstąpienia od naliczania odsetek ustawowych od wymienionych wyżej należności, zaś w punkcie 4 ustalono termin spłaty tych należności na dzień [...] r. wraz z kwotą odsetek ustawowych liczonych do dnia całkowitej spłaty. W uzasadnieniu decyzji organ zaznaczył, że sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego nie stanowi przesłanek wskazujących na konieczność umorzenia należności z tytułu wypłaconych w okresie od dnia [...] r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną – O. M. Skarżący posiada źródło dochodu, z którego prowadzona jest egzekucja alimentów, co też powoduje, że jego zadłużenie ulega systematycznemu zmniejszeniu. Nie można zatem przyjąć, że skarżący nie posiada możliwości spłaty przedmiotowego zobowiązania skoro takie możliwości istnieją. Są one jednak ograniczone m.in. wysokością przysługującego skarżącemu świadczenia oraz posiadaniem innych zobowiązań alimentacyjnych na dzieci z innego związku, również najprawdopodobniej objętych egzekucją sądową, na co wskazuje fakt przekazywania do organu właściwego wierzyciela kwot, składających się na miesięczne potrącenie w wysokości [...] zł (za [...] r.). Ponadto wymieniony posiada zadłużenie wobec likwidowanego funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł. Przedmiotowe potrącenie powoduje, że do wypłaty pozostaje skarżącemu niewielka kwota. Nie pozostaje on jednak bez źródła dochodu, przy czym ma wsparcie w najbliższej rodzinie, mieszka z matką, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Orzeczenie zliczające skarżącego do trzeciej grupy inwalidów nie dyskwalifikuje go jako osoby zdolnej do podjęcia zatrudnienia przy uwzględnieniu zawartych w nim przeciwskazań. Aktualnie skarżący posiada status osoby poszukującej pracy, a zatem istnieje możliwość podjęcia odpowiedniego zatrudnienia stanowiącego dodatkowe źródło dochodu. Brak jest zatem podstaw dających organowi właściwemu wierzyciela możliwość zastosowania ulgi najdalej idącej w postaci umorzenia wypłaconych w okresie wskazanym w decyzji świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z uwagi na to, że skarżący jest zarejestrowany jako osoba poszukująca pracy, a zatem podejmuje działania w celu poprawienia swojej aktualnej sytuacji, a przy tym jego zadłużenie ulega zmniejszeniu w wyniku wpłat przekazywanych przez komornika sądowego, zasadnym jest uwzględnienie wniosku w zakresie odroczenia terminu spłaty przedmiotowych należności na wnioskowany przez skarżącego okres 12 miesięcy. Z uwagi na treść art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części natomiast nie ma uprawnień do odstąpienia od naliczania odsetek ustawowych od ww. świadczeń. W odwołaniu od powyższej decyzji, M. P. podniósł, że jedyną przesłanką jaką kieruje się organ jest fakt, że "ma on rentę i jest z czego potrącać". Pomija natomiast fakt, że zadłużenie relatywnie nie maleje, więc skarżący nie ma szans by je spłacić, "zwłaszcza, że nie chce mu się nawet umorzyć odsetek za zwłokę". Zdaniem skarżącego, rezygnacja z kwoty nie przekraczającej [...] zł na pewno budżetu miasta S. nie zrujnuje w odróżnieniu od osoby skarżącego, stąd też postępowanie Prezydenta jest wyjątkowo bezduszne. W sprawie skarżącego od lat wydawane są decyzje, w których uzasadnienie faktyczne jest takie samo – tj. nie stwierdza się istnienia szczególnych okoliczności pozwalających na "podjęcie wobec niego dobrodziejstwa w postaci umorzenia zadłużenia". Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, po rozpatrzeniu odwołania M. P. , utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że obowiązek zwrotu przez skarżącego należności z tytułu wypłaconych w okresie od [...] r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną – O. M. - wynika z wydanej przez organ I instancji decyzji z dnia [...] Jak wynika z akt sprawy, M. P. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką. Otrzymuje świadczenie rentowe w kwocie[...] zł, z którego po potrąceniach komorniczych pozostaje skarżącemu [...] zł. Matka skarżącego otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł. Miesięczne wydatki z tytułu opłat w gospodarstwie domowym oraz kosztów leczenia wynoszą ponad [...] zł. Opłat tych dokonuje matka strony, zaś M. P. partycypuje w kosztach utrzymania w wysokości nie więcej niż [...] zł miesięcznie. Od [...] r. skarżący jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy. W okresie letnim podejmuje się prac dorywczych takich jak kopanie działek ogrodowych, z czego uzyskuje niewielki dochód w wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżący posiada zadłużenie wobec likwidowanego funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł (stan na [...] r.). Decyzją z dnia [...] r. Prezes ZUS odmówił umorzenia należności likwidowanego funduszu alimentacyjnego z tytułu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz 5 % opłaty na pokrycie kosztów związanych z działalnością funduszu w łącznej kwocie [...] zł. Zdaniem Kolegium, sytuacja skarżącego jest faktycznie trudna, ale nie na tyle, aby w sposób trwały uniemożliwić mu podejmowanie w przyszłości działań zmierzających do poprawy tej sytuacji, a tym samym pozwalających na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Posiada on stałe źródło dochodu – świadczenie rentowe, z którego prowadzona jest skutecznie egzekucja przez komornika sądowego na poczet należności alimentacyjnych. W ocenie Kolegium, w sytuacji skarżącego zasadnym jest odroczenie terminu płatności, o co sam alternatywnie wnioskował, a organ I instancji w swojej decyzji do tego się przychylił. M. P. na powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc, że jest ona oczywiście niesłuszna i jako taka winna zostać uchylona i przekazana do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Prezydent Miasta S., a za nim organ II instancji całkowicie pominęli istotne okoliczności wskazujące na faktyczną sytuację finansową skarżącego. Obok egzekwowanych świadczeń na rzecz O. M., płaconych do rąk jego matki, która ze swej strony w sposób ograniczony realizuje zwój obowiązek alimentacyjny (nie pracuje, nadużywa alkoholu), skarżący płaci zaległości na rzecz likwidowanego funduszu alimentacyjnego, gdzie zaległość na koniec miesiąca [...] r. wynosi [...] zł. Co więcej organ świadomie pominął fakt, że należność wbrew jego wyliczeniom będzie rosła, co już się stało albowiem przyznano dalsze alimenty na O. M. W tych warunkach, mając na uwadze okoliczność, że sytuacja płatnika na skutek pożaru jego podręcznego warsztatu uległa znacznemu pogorszeniu, decyzja odmowna jest nie tylko wadliwa, ale także sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i wyjątkowo krzywdząca. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: W oparciu o przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w § 2 tego przepisu sprawowana jest według kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) zaskarżone orzeczenie podlega wówczas wyeliminowaniu z obrotu prawnego, sąd administracyjny nie ma natomiast kompetencji do merytorycznego orzekania w sprawie. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana pod względem zgodności z prawem nie dała podstaw do uznania, że wydana została ona z naruszeniem prawa. Przedmiotem sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją było umorzenie, ewentualnie odroczenie płatności należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego - na okres jednego roku, jak również odstąpienie od naliczania odsetek za zwłokę za ten okres (z takim wnioskiem skarżący wystąpił w dniu [...] r.). Materialnoprawną podstawę rozpatrzenia wniosku w tym przedmiocie stanowi art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 z późn. zm.), zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz ustaleń dokonanych przez Kolegium co do podstawy prawnej obowiązku zwrotu należności alimentacyjnych, ich wysokości oraz kwot wyegzekwowanych od skarżącego, przyjąć należy, że ustalenia te są niewadliwe, co w zestawieniu z przesłankami wynikającymi z art. 30 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy, dowodzi trafności stanowiska Kolegium, że nie są spełnione przesłanki umorzenia zaległości na podstawie tego przepisu, natomiast zachodzą podstawy do odroczenia ich płatności. Skarżący wywodząc, że takie stanowisko Kolegium jest błędne, powołał się na to, że oprócz świadczeń egzekwowanych na rzecz O. M. spłaca także zaległości na rzecz likwidowanego funduszu alimentacyjnego – wynoszące na koniec [...] zł. Skarżący nie dostrzega jednak, że przewidziane w art. 30 ust. 2 ustawy uregulowanie dające możliwość umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych ma charakter wyjątkowy. To z sytuacji dochodowej i rodzinnej zobowiązanego muszą wynikać takie okoliczności faktyczne, w świetle których oczywiste jest, że spłata zaległości nie jest i nie będzie możliwa. Zdaniem sądu, dokonana przez organy orzekające w sprawie w ramach uznania administracyjnego ocena okoliczności sprawy nie przekracza granic tego uznania. W świetle bowiem przyjętych w zaskarżonej decyzji ustaleń faktycznych oraz twierdzeń skarżącego zawartych we wniosku, w odwołaniu i w skardze, nie można wyprowadzić wniosku, że jest on obecnie osobą całkowicie pozbawioną dochodów (otrzymuje bowiem świadczenie rentowe) czy też osobą, która ze względu na wiek lub stan zdrowia nigdy nie będzie mogła pracować i uzyskiwać dodatkowych dochodów. Co prawda orzeczeniem z dnia [...] r. skarżący został zaliczony do trzeciej grupy inwalidów w związku z wypadkiem przy pracy jednak - jak słusznie zauważył organ, nie uniemożliwia mu to podjęcia zatrudnienia, przy uwzględnieniu zawartych w nim przeciwskazań. Aktualnie skarżący jest zarejestrowany jako poszukujący pracy, a przy tym w miarę sowich możliwości podejmuje prace dorywcze takie jak np. kopanie działek ogrodowych, uzyskując z tego tytułu niewielki dochód. Skarżący korzysta przy tym ze wsparcia matki, z którą zamieszkuje i która dokonuje opłat związanych z gospodarstwem domowym. Jak wynika z treści pisma z dnia [...] r. skierowanego przez Prezydenta Miasta S. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] r. nastąpiła całkowita spłata należności wymienionych w zaskarżonej decyzji. Powyższe wskazuje, że zarówno wniosek skarżącego o odroczenie spłaty przedmiotowych należności jak i decyzja organu I instancji w zakresie odroczenia wspomnianej spłaty na wnioskowany okres były trafne (spłata faktycznie została dokonana jeszcze przed upływem terminu określonego w decyzji). W tych okolicznościach, sam fakt posiadania przez skarżącego innych obciążeń alimentacyjnych nie stanowi dostatecznego argumentu przemawiającego za umorzeniem należności. Wskazywane przez skarżącego okoliczności nie czynią jego sytuacji wyjątkową oraz nie mogą stawiać go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych dłużników alimentacyjnych. Nawet bardzo trudna sytuacja dłużnika alimentacyjnego, nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 18.01.2011 r., sygn. akt II SA/Rz 1012/10). W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy obu instancji prawidłowo zbadały stan faktyczny sprawy, w sposób wyczerpujący zgromadziły materiał dowodowy i dokonały jego oceny. Wywody zawarte w decyzjach obu instancji, zdaniem Sądu, są zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. W konsekwencji w trakcie orzekania nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, co uzasadniało odmowę umorzenia należności z jednoczesnym odroczeniem ich spłaty na okres jednego roku. Z uwagi na treść art. art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ nie miał przy tym możliwości odstąpienia od naliczania odsetek ustawowych zgodnie z żądaniem skarżącego. Przepis ten pozwala organowi jedynie na umorzenie – na wniosek dłużnika – jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części natomiast brak jest uregulowania, które pozwalałoby na odstąpienie od naliczania odsetek ustawowych – zgodnie z wnioskiem skarżącego. Odnosząc się do podnoszonych przez M. P. w skardze z dnia [...] r. – okoliczności związanych z pogorszeniem jego sytuacji na skutek pożaru jego podręcznego warsztatu, należy wskazać, że okoliczności te nie mogły być brane pod uwagę przez organy I i II instancji bowiem skarżący wcześniej okoliczności tych nie podnosił. Nie sposób przy tym stwierdzić jaki mają one wpływ na sytuację skarżącego, skoro nie wskazał on jakiego rodzaju straty poniósł na skutek wspomnianego pożaru. Z powyższych względów Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa zaskarżoną decyzją. Dlatego należało na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalić skargę.