II SA/Sz 1151/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia NSA Iwona Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie przekazania podania do organu właściwego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Postanowieniem z dnia [...]r., Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Miejskiego Policji w przedmiocie przekazania do rozpoznania Naczelnikowi Trzeciego Urzędu Skarbowego w wniosku A. z dnia [...]r. o wydanie postanowienia przyznającego koszty z tytułu przechowania pojazdu samochodowego marki F. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł A., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. W skardze zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPPr skarżący A. podał, że prowadzi działalność mającą na celu krzewienie wśród społeczeństwa wiedzy i kultury motoryzacyjnej, rozwój popularnego i wyczynowego sportu samochodowego, rozwój masowej kwalifikowanej turystyki motorowej oraz współdziałanie z właściwymi organami i instytucjami w dziedzinie podnoszenia bezpieczeństwa na drogach. Uzasadniając złożony wniosek wnioskodawca oświadczył, że od chwili zaprzestania płatności przez Policję za przechowywanie pojazdów w [...] r. praktycznie nie prowadzi działalności, nie posiada żadnych środków finansowych ani majątku a jedynie zobowiązania wobec ZUS i urzędu skarbowego z tytułu zaległych wynagrodzeń pracowniczych oraz nie zapłaconych przez Policję faktur VAT. W oświadczeniu o majątku i dochodach A. podał, że nie posiada rachunku bankowego, a wysokość jego straty za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie Sądu z dnia [...]r. A. przedłożył statut Stowarzyszenia uchwalony w dniu [...]r., bilans za [...] rok, zestawienie obrotów i sald za [...] r., dwa dowody wpłat składek członkowskich do Polskiego Związku Motorowego za [...] r., oraz oświadczenie Prezesa Stowarzyszenia, że A. nie prowadzi jakiejkolwiek działalności gospodarczej, nikogo nie zatrudnia i nie płaci żadnych zobowiązań, a bieżąca działalność związana z prowadzeniem postępowań przed sądami, wykonywana jest jako praca społeczna członków. Jedynym źródłem przychodów stowarzyszenia są wpłaty członków z tytułu wpisowego i składek, które w [...] r. wyniosły [...] zł. Skarżące Stowarzyszenie nie posiada żadnej nieruchomości ani prawa do lokalu, korzysta natomiast nieodpłatnie z pomieszczeń Polskiego Związku Motorowego. Dodatkowo Stowarzyszenie przedłożyło oświadczenie Prezesa Zarządu Okręgowego PZM z dnia [...]r. z którego wynika, że A. korzysta nieodpłatnie z pomieszczeń w budynku PZM przy Al. W. w S. W oświadczeniu z dnia [...] r. Prezes A. podał, że Stowarzyszenie posiada osobowość prawną i zgodnie z § 15 pkt 3 statutu Stowarzyszenia członkowie są obowiązani regularnie opłacać składki członkowskie w wysokości [...] zł rocznie, a członkostwo ustaje z powodu dwunastomiesięcznego, nieusprawiedliwionego zalegania z opłacaniem składek. Z tytułu członkowstwa w Polskim Związku Motorowym A. wnosi na jego rzecz składki (w roku [...] w kwocie [...] zł od osoby), w zamian za co, członkowie A. otrzymują prawo do ewentualnych świadczeń wynikających z wewnętrznych uregulowań PZM. Z załączonego wykazu członków A. za ostanie trzy lata wynika, że Stowarzyszenie zrzesza [...] osób, przy czym w [...] r. składki nie opłaciło [...] osób, w [...] r. – [...] osób i w [...] r. – [...] osób. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Założeniem instytucji prawa pomocy jest przyznanie pomocy finansowej ze strony Państwa podmiotom, które z powodów od siebie niezależnych nie mogą zgromadzić środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz ofiarności publicznej. Ponadto stowarzyszenie ma możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, a dochód z takiej działalności może posłużyć do realizacji celów statutowych. W ocenie Sądu wskazane przez skarżące Stowarzyszenie okoliczności nie pozwalają na pozytywne rozpatrzenie wniosku. Jak wynika ze statutu Stowarzyszenia jest ono masową organizacją automobilistów powołaną w celu popularyzowania i organizowania sportu i turystyki samochodowej, krzewienia wiedzy i kultury motoryzacyjnej, a swoje cele realizuje m.in. poprzez organizowanie sportu samochodowego popularnego i wyczynowego, organizowanie masowej turystki motorowej, branie udziału w imprezach samochodowych krajowych i międzynarodowych. Stowarzyszenie prowadzi działalność gospodarczą w zakresie określonym w załączniku do statutu (którego nie przedłożyło). Pomimo tego jedyną formą aktywności Stowarzyszenia od [...] r. jest prowadzenie postępowań sądowych, które ze swej istoty wymagają środków finansowych. Natomiast Stowarzyszenie utrzymuje się wyłącznie z symbolicznych składek członkowskich, których w ostatnich trzech latach nie opłaciła blisko połowa jego członków. Regulowane są natomiast składki na rzecz Polskiego Związku Motorowego, który jest związkiem stowarzyszeń, a A. jest jednym z jego członków. Podkreślić należy, iż Stowarzyszenie mając zapewnioną w statucie możliwość uzyskiwania środków finansowych na pokrycie wydatków związanych z działalnością statutową, nie może przerzucać całości kosztów prowadzonych przez siebie postępowań sądowoadministracyjnych na rzecz Skarbu Państwa. Nie zmienia tego okoliczność, że Stowarzyszenie zainicjowało jednocześnie [...] postępowania administracyjne, a następnie złożyło tyle samo skarg na postanowienia wydane w tych sprawach. Tym bardziej, że skargi te nie dotyczą działalności statutowej Stowarzyszenia, ale ubocznej działalności gospodarczej, która w założeniu ma przynosić dochody które powinny być przeznaczone na działalność statutową. Jak wynika ze skargi, od [...] r. Stowarzyszenie nie otrzymuje wynagrodzenia za przechowanie pojazdów na parkingu który prowadziło, a mimo tego nie podjęło żadnych kroków mających na celu zapewnienie środków finansowych na bieżącą działalność czy pokrycie kosztów związanych z postępowaniami sądowymi. Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie pomocy finansowej Państwa tym podmiotom, które z powodów od siebie niezależnych nie mogą zgromadzić środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego, a nie podmiotom, które dobrowolnie zaniechały pozyskiwania tych środków, które należało przewidzieć. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność Stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Skoro od dziewięciu lat Stowarzyszenie realizuje swoje cele wyłącznie poprzez wszczynanie postępowań sądowych, powinno liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych. Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 80/08 niepubl., że jeżeli stowarzyszenie ma możliwość (określoną w statucie) prowadzenia działalności gospodarczej z przeznaczeniem zysków na działalność statutową, to w sytuacji nieskorzystania z tej możliwości, nie może skutecznie żądać pokrycia kosztów postępowania przez Skarb Państwa. Mając powyższe na względzie należy uznać, że stowarzyszenie nie wykazało, iż spełniona została przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pozwalająca na przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji.