II SA/Sz 1153/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Po przeprowadzeniu - na wniosek R.W. - postępowania administracyjnego Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 35 ustawy o ewidencji ludności, decyzją z dnia [...] r. nr [...] orzekł o wymeldowaniu A.W. z pobytu stałego z lokalu położonego w [...] przy ul. [...]. Od decyzji organu gminy odwołał się A.W. Wskazał on, że nie opuścił miejsca stałego zameldowania dobrowolnie, albowiem został do tego zmuszony poprzez naganne działania żony, która m.in. wymieniła zamki w drzwiach. Pomiędzy stronami toczą się także postępowania sądowe, w których wnioskodawczyni zmierza do pozbawienia go majątku. Odwołujący się oświadczył także, że nigdy nie miał zamiaru opuszczenia lokalu przy ul. [...] w [...]. Fakt jego pobytu poza granicami kraju w celach zarobkowych został w jego opinii wykorzystany do pozbawienia go posiadania lokalu. Zamierza jednak wystąpić w tej sprawie do sądu. W lokalu tym pozostało wiele przedmiotów osobistych skarżącego, narzędzia, wyposażenie nieruchomości. Zaznaczył też, że jest współwłaścicielem tego domu. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że w art. 35 ustawy o ewidencji ludności określony został stan faktyczny, w którym organ gminy zobowiązany jest do wydania z urzędu lub na wniosek strony decyzji o wymeldowaniu obywatela polskiego z pobytu stałego. Powyższe ma miejsce wówczas, gdy osoba podlegająca wymeldowaniu opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przesłanką stanowiącą podstawę do wymeldowania jest zatem opuszczenie lokalu. Organ II instancji podkreślił, że zameldowanie i wymeldowanie są jedynie aktami rejestracji danych dotyczących pobytu osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenie lokalu). Ewidencja ludności służy zaś zbieraniu informacji w zakresie danych w miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc stanu faktycznego, a nie prawnego. Nie jest ona formą kontroli legalności zamieszkiwania i pobytu. Posiadanie (lub brak) prawa do lokalu pozostaje bez wpływu na ocenę istnienia przesłanek do wymeldowania z pobytu stałego. Obowiązkiem organów ewidencji ludności jest czuwanie nad prawidłową i zgodną ze stanem faktycznym ewidencją osób, a więc meldowanie ich tam, gdzie mieszkają i wymeldowanie ich z lokali, które opuścili. Utrzymywanie zameldowania w lokalu, w którym osoba nie zamieszkuje byłoby fikcją meldunkową. W sprawie faktem jest, że A.W. nie przebywa i nie koncentruje interesów życiowych w lokalu przy ul. [...] w [...]. Zeznania stron postępowania są w tej kwestii zbieżne (dowód: zeznania stron z dnia [...]). R.W. składając wniosek o wymeldowanie wskazała co prawda, że jej mąż opuścił lokal w [...] r., lecz w trakcie przesłuchania wskazała datę: [...] r. Wskazała ona, że wtedy wymieniła zamek w drzwiach wejściowych do lokalu, chcąc w ten sposób zapobiec wynoszeniu z domu różnych przedmiotów przez męża, oraz w trosce o dobro dzieci, które bały się ojca. Oświadczyła także, że w domu nie ma żadnych rzeczy osobistych A.W., gdyż wszystkie spakowała do kartonów, które mąż sukcesywnie zabierał z domu. W lokalu pozostała jedynie część jego dokumentów, świadectw szkolnych i rachunków. Potwierdziła ponadto, że skarżący ponosi koszty utrzymania lokalu lecz dostaje ona od niego jedynie niewielką część zasądzonych przez sąd alimentów. A.W. przesłuchany do protokołu potwierdził, że nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. W [...] r. przyjechał na kilka dni w odwiedziny do dzieci, by następnie powrócić do [...], gdzie pracuje na stałe od [...] r. Od czasu podjęcia pracy poza granicami kraju przyjeżdżał do domu co miesiąc i zatrzymywał się wówczas w lokalu przy ul. [...]. Jednak w [...] r. zastał wymieniony zamek w drzwiach do domu i od tego czasu nie może wchodzić do tego lokalu. Jednocześnie wskazał, że nie podejmował żadnych przewidzianych przez prawo działań, by do lokalu tego powrócić. Gdy po tym zdarzeniu przyjeżdżał do Polski to zatrzymywał się w różnych hotelach w [...] lub w jego okolicy, bądź spał w samochodzie. Odwołujący się potwierdził też, że zabrał z domu część swoich rzeczy osobistych, które zostały spakowane do kartonów. Jednocześnie podał, że jakieś jego rzeczy i dokumenty pozostały jeszcze w tym domu. A.W. wskazał również, że przelewa na konto żony pieniądze na spłatę kredytu i koszty utrzymania domu. Oświadczył też, że zamierza powrócić do miejsca stałego zameldowania, lecz nie wie kiedy to nastąpi. W chwili obecnej jego centrum życiowe skoncentrowane jest jednak w [...]. W ocenie organu II instancji powyższe fakty bezspornie świadczą o tym, że przedmiotowy lokal nie stanowi miejsca pobytu stałego A.W. w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Z treści jego zeznań wynika, że do przedmiotowego lokalu przez wiele lat przyjeżdżał jedynie w celu odwiedzenia dzieci. Były to jak sam podał comiesięczne wizyty trwające kilka dni. Jego interesy życiowe od [...] r. koncentrują się natomiast w [...], gdzie posiada stałą pracę. Skarżący nie zrealizował jednak obowiązku wymeldowania się z tego adresu, gdyż jak sam podaje w bliżej nieokreślonej przyszłości zamierza tu powrócić. Jednocześnie z uwagi na działania jego żony, od [...] r. nie ma możliwości wchodzenia i zamieszkiwania w miejscu stałego zameldowania. Pomimo to od ponad dwóch lat A.W. nie podjął żadnych kroków prawnych ani faktycznych, by odzyskać posiadanie tego lokalu, a tym samym by móc tu zamieszkiwać. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, iż jeżeli osoba, która twierdzi, że opuściła lokal nie z własnej woli, nie podejmowała jednak kroków prawnych w celu odzyskania posiadania tego lokalu i w jej sprawie nie toczy się przed sądami postępowanie o przywrócenie posiadania lokalu ani postępowanie przed organami ścigania o utrudnianie jej zamieszkiwania w takim lokalu, to wówczas brak jest podstaw by odmówić wymeldowania takiej osoby. Tym samym za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać nawet sytuację, gdy osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu i pozwalających uznać działania dysponenta za bezprawne (m.in. wyrok NSA z dnia 25.10.2005r sygn. akt II OSK 127/05, wyrok NSA z dnia 12.04.2001r., sygn. akt V SA 3078/00). Nieskorzystanie z ww. środków prawnych przez daną osobę, lub ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd, powodują natomiast, że brak jest podstaw prawnych do utrzymywania fikcji meldunkowej. Jeśli nawet osoba zameldowana na pobyt stały zostanie faktycznie z lokalu usunięta wbrew jej woli, czyli że wystąpiły elementy przymusu psychicznego czy fizycznego, ale nie podejmowała kroków umożliwiających jej powrót do lokalu, bądź działania te okazały się bezskuteczne, a faktycznie zaś mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym lokalu, to wówczas odmowa jej wymeldowania prowadziłaby do utrzymywania fikcji, naruszając wiarygodność ewidencji ludności, gdyż w takim przypadku zameldowanie nie potwierdza faktycznego miejsca jej przebywania. Zdaniem organu odwoławczego, A.W. nie może zakładać, że miejscem jego pobytu stałego jest lokal przy ul. [...] w [...], gdyż dowody zebrane w sprawie wskazują na to, że od wielu lat przebywa on poza tym miejscem i nie koncentruje w nim interesów życiowych. Z całą pewnością stan taki trwa od [...] r. tj. od czasu wymiany zamków do drzwi wejściowych tego domu. Skarżący sam podaje, że od tej pory przebywając w [...] zatrzymuje się w hotelach lub śpi w samochodzie. Jednocześnie organ II instancji wyjaśnił, że decyzja o wymeldowaniu nie powoduje, iż skarżący utracił przysługujące mu prawo współwłasności lokalu lub, że nie ma on prawa do przebywania w lokalu. Jeżeli natomiast A.W. ponownie zamieszka w przedmiotowym lokalu, to będzie miał nie tylko prawo lecz także obowiązek zameldowania się w miejscu faktycznego pobytu. Pismem z dnia [...] r. A.W. wniósł skargę na ww. decyzje Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], wskazując, że ze spornego lokalu został usunięty siłą, zaś okres czasowego przebywania w innym miejscu nie ma znaczenia dla sprawy bowiem oczekuje na rozstrzygnięcie rozwodowe i podział majątku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje : Sądowa kontrola prowadzona na podstawie art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) doprowadziła do stwierdzenia, że skarga nie jest zasadna. W myśl art. 35 ustawy z dnia 24.09.2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2016 r. poz. 722 ze zm.) organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2 tej ustawy decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W ocenie Sądu organy przeprowadziły pełne i wszechstronne postępowanie dowodowe, które nie pozostawiło żadnych wątpliwości, że A.W. opuścił miejsce pobytu stałego. Podczas przeprowadzonego przed organem pierwszej instancji postępowania skarżący zeznał, przesłuchiwany w charakterze świadka, że obecnie jego centrum życiowe znajduje się w [...]. Zdaniem Sądu w sprawie o wymeldowanie istotne jest ustalenie faktu pobytu w danym lokalu i nawet bezprawne usunięcie z lokalu i uniemożliwienie zamieszkiwania wbrew woli osoby zameldowanej (wymiana zamków w drzwiach) nie jest przeszkodą do wymeldowania w sytuacji, gdy nie doszło do przywrócenia jego posiadania. Relacje rodzinne są bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie. Wymeldowanie nie ma też znaczenia przy podziale majątku pomiędzy małżonkami. Zameldowanie i wymeldowanie z lokalu mają charakter ewidencyjny i służą rejestracji danych o miejscu zamieszkania. Nawet posiadanie tytułu prawnego do lokalu i deklarowany zamiar powrotu, nie uzasadniają utrzymywania fikcyjnego zameldowania w lokalu, w którym skarżący nie mieszka. Organy meldunkowe w przedmiotowej sprawie prawidłowo zbadały przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego przez skarżącego i w wystarczający sposób uzasadniły swoje stanowisko. A.W. nie podjął żadnych kroków prawnych, by odzyskać posiadanie przedmiotowego lokalu. Zdaniem Sądu organy meldunkowe prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego, a organ odwoławczy odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.