II SA/Sz 1176/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego i pomoc w zakresie dożywiania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Ś. z dnia [...] r., nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Podaniem o pomoc z dnia 31 lipca 2014 r. A.J. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o przyznanie zasiłku okresowego oraz bezpłatnych obiadów dla niej i jej rodziny. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działając z upoważnienia Burmistrza Miasta S., decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 104 i art. 106 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 2, ust. 11 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), odmówił A.J. przyznania zasiłku okresowego oraz obiadów. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że A.J. przedstawiła pisemny dokument z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, informujący o rozpoczęciu wykonywania działalności gospodarczej od dnia 20 grudnia 2013 r. Dodatkowo otrzymała wsparcie finansowe ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w wysokości [...],- zł - płatne na konto ww. do dnia 31 grudnia 2013 r. Przytaczając treść art. 8 ust. 11 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej organ wyjaśnił, że uzyskaną kwotę w wysokości [...],- zł podzielono na 12 miesięcy, a wynikającą z podziału kwotę [...],- zł wliczono do dochodu rodziny wnioskodawczyni, który łącznie z zasiłkiem rodzinnym w kwocie [...],- zł, w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł [...],- zł. Uwzględniając wyliczony w ten sposób dochód w rodzinie A.J. organ I instancji stwierdził przekroczenie kryterium dochodowego, uprawniającego do otrzymania pomocy. Nie zgadzając się z przedmiotową decyzją A.J. złożyła od niej odwołanie wnosząc o zmianę krzywdzącej dla niej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) oraz art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 3, art. 38 ust. 1 pkt 2 i art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia przytoczył przepisy ustawy o pomocy społecznej regulujące kwestię przyznania wnioskowanego świadczenia. Podał, że warunkiem koniecznym do jego otrzymania jest spełnienie tzw. kryterium dochodowego, zaś organ zobligowany jest do ścisłego przestrzegania zasad obliczania tego dochodu. Dalej Kolegium ustaliło na podstawie wywiadu rodzinnego, że rodzina A.J. składa się z trzech osób (wnioskodawczyni, jej męża i córki). W związku z realizacją projektu "Twórczy Biznes" współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, realizowanego przez K. Agencję Rozwoju Regionalnego. w partnerstwie z Fundacją Nauka dla Środowiska, otrzymała środki pieniężne na podjęcie własnej działalności gospodarczej w wysokości [...] zł. Łączny miesięczny dochód w rodzinie A.J. wynosi [...] zł, a więc przekracza kwotę [...] zł. Na dochód ten składają się zasiłek rodzinny – [...],- zł oraz 1/12 środków pieniężnych z Europejskiego Funduszu Społecznego, realizowanego przez K. Agencję Rozwoju Regionalnego otrzymanych w m-cu grudniu 2013 r. na rozpoczęcie działalności gospodarczej w wysokości [...],- zł., co daje w przeliczeniu na miesiąc kwotę [...],- zł. Zdaniem Kolegium, w świetle powyższych ustaleń, brak jest podstaw do przyznania zasiłku okresowego oraz obiadów, dla przyznania których kryterium dochodowe wynosi [...],- zł. Powyższa decyzja została zaskarżona przez A.J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca zarzucając naruszenie: art. 6 ust. 1, art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "pomoc Państwa w zakresie dożywiania", przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 12 ust. 1 oraz art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. 2010 r. nr 51, poz. 307 ze zm.), naruszenie art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej, naruszenie przepisu art. 71 Konstytucji RP, wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz zmianę zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Podstawę materialnoprawną wydanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Stosownie do art. 38 ust. 1 ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Nadto w przepisie art. 36 ustawy wyliczono rodzaje świadczeń udzielanych przez pomoc społeczną i wśród świadczeń niepieniężnych, w pkt 2 lit. j, wskazano - posiłek. Organ wydając decyzję w oparciu o powołane przepisy zobowiązany jest do ustalenia, czy złożony wniosek dotyczy niezbędnej potrzeby życiowej istniejącej w chwili jego złożenia, a ponadto czy wnioskodawca spełnia ustawowe warunki przyznania takiej pomocy. Podstawowym warunkiem otrzymania pomocy jest spełnienie przez wnioskodawcę tzw. kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem od 1 października 2012 r. kryterium stanowi kwotę 456 zł – na mocy § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823). Na tle ustalenia przedmiotowego dochodu zaistniał spór w niniejszej sprawie. Organy obu instancji przyjęły, że uzyskana przez skarżącą kwota [...] zł, stanowiąca pierwszą transzę pomocy finansowej na rozpoczęcie działalności gospodarczej, stanowi jednorazowy dochód skarżącej w rozumieniu art. 8 ust. 11 ustawy. Z uwagi na pięciokrotne przekroczenie kwoty kryterium dochodowego rodziny, stosownie do dyspozycji powołanego przepisu, do miesięcznego dochodu strony doliczyły kwotę [...] zł, stanowiącą 1/12 kwoty [...] zł, poczynając od miesiąca, w którym dochód ten uzyskano. Do dochodu doliczono również kwotę zasiłku rodzinnego w wysokości [...] zł. W efekcie ustalono, że rodzina skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o zasiłek celowy oraz obiady uzyskała dochód w łącznej wysokości [...] zł, przekraczając tym samym obowiązujące kryteria dochodowe zarówno dla zasiłku okresowego, jak i obiadów. W tym miejscu należy zauważyć, że w tożsamych sprawach skarg A.J. wypowiadał się już Wojewódzki Sąd Administracyjny, uwzględniając skargi (m.in.: wyrok z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 822/14, wyroki z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 455/14 i sygn. akt II SA/Sz 454/14, z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 452/14). Mając na względzie wartość jaką jest jednolitość orzecznictwa, skład orzekający w niniejszej podtrzymuje dotychczas prezentowaną argumentację, że przy ocenie sytuacji dochodowej skarżącej nie bez znaczenia pozostaje fakt, że z dniem 20 grudnia 2013 r. zarejestrowała ona działalność gospodarczą w postaci profilaktyki i leczenia uzależnień. Rozpoczęcie powyższej działalności umożliwiło jej uzyskanie pomocy finansowej na podstawie umowy z dnia 23 grudnia 2013 r. zawartej z K. Agencją Rozwoju Regionalnego w ramach projektu współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego. Jak wynika z treści § 1 pkt 1 i 2, przedmiotem umowy jest udzielenie uczestnikowi projektu (skarżącej) wsparcia finansowego w postaci środków finansowych na rozwój przedsiębiorczości ułatwiających sfinansowanie pierwszych wydatków umożliwiających funkcjonowanie nowopowstałego przedsiębiorstwa. Przyznanie środków finansowych odbywa się w oparciu o zasadę de minimis. Warunkiem uznania wydatków na rozwój przedsiębiorczości jest wydatkowanie środków finansowych, zgodnie z harmonogramem rzeczowo – finansowym wydatkowania środków (§ 4 ust. 3 pkt 1 umowy). Jednocześnie z postanowień szczegółowych dotyczących wypłaty środków finansowych wynika, że jednym z warunków wypłaty tych środków jest oświadczenie skarżącej o dobrowolnym poddaniu się egzekucji (§ 4 ust. 2 pkt 2 umowy). Podkreślenia wymaga, że przedmiotowe wsparcie finansowe skarżąca uzyskała ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego, do którego głównych zadań należy m.in. wsparcie polityki rynku pracy, przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu, adaptacyjność i rozwój kadr, wyrównywanie szans na rynku pracy. Dzięki wsparciu uzyskanemu z Funduszu organizowana jest m.in. pomoc przy zakładaniu działalności gospodarczej, a także przygotowanie zawodowe dla osób bezrobotnych. Powyższe wsparcie jest udzielane jako pomoc de minimis, która jest rodzajem pomocy publicznej udzielonej przedsiębiorcom (por. J. Blicharz, Komentarz do ustawy o spółdzielniach socjalnych, publ. zbiór Komentarzy Lex). W toku postępowania przed organami A.J. oświadczyła, że z tytułu prowadzonej działalności nie osiąga żadnego dochodu, bowiem jest w trakcie jej uruchamiania. Należy zwrócić uwagę, że za dochód - w stosunku do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych - przyjmuje się przychód z tej działalności pomniejszony o wymienione grupy wydatków, co wynika z treści art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy. Przytoczony przepis jest szczególnym w stosunku do przepisu art. 8 ust. 3 ustawy - regulującego ogólne pojęcie dochodu, za który uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszony m.in. o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zdaniem Sądu, dopiero środki uzyskane przez skarżącą zaangażowane w działalność gospodarczą mogą w przyszłości przynieść wymierny przychód, który dopiero wówczas będzie mógł podlegać ocenie przez organ stosownie do powołanego przepisu art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy. Jak wynika z treści umowy z dnia 23 grudnia 2013 r., skarżąca nie może wydatkować przyznanych środków na inny cel aniżeli z tego aktu wynikający. Podkreślenia wymaga, że skarżąca poddała się monitoringowi i kontroli w zakresie prawidłowości wydatkowania przyznanych środków finansowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, co wynika z § 5 ww. umowy. Mając na uwadze charakter celowy tej pomocy, nie może ona jej wykorzystać na inne cele, w tym bytowe, związane z utrzymaniem swojej rodziny. Sąd zauważył, że już na etapie odwołania skarżąca sygnalizowała nieprawidłowe zaliczenie do jej dochodu ułamkowej części otrzymanej pomocy finansowej, jednakże organ odwoławczy, mimo że zwrócił uwagę na celowy charakter tej pomocy, przeznaczonej na podjęcie działalności gospodarczej, nie uwzględnił wyjaśnień skarżącej w sprawie. W ocenie Sądu, dokonana przez organy w niniejszej sprawie wykładnia przepisów ustawy o pomocy społecznej doprowadziła do ich niewłaściwego zastosowania, co skutkowało wydaniem zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji z naruszeniem art. 8 ust. 3 oraz art. 8 ust. 11 w związku z art. 36 pkt 2 lit. j ww. ustawy, które miało wpływ na wynik sprawy. Uzasadniało to ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy obowiązkiem organów będzie ustalenie dochodu skarżącej z uwzględnieniem oceny prawnej dokonanej przez Sąd oraz ewentualnie innych okoliczności związanych z sytuacją rodzinną i majątkową skarżącej, którą organ winien analizować niejako z urzędu w kontekście art. 12 ustawy o pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 152 P.p.s.a.