II SA/Sz 1185/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Alicja Poznańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. N. i P. N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. na rzecz skarżących M. N. i P. N. solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. oddala wniosek uczestnika postępowania G. G. o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie G. S., dalej zwany "PINB", decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 t.j. ze zm.), dalej zwanej "p.b." i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 t.j. ze zm.), dalej zwanej "k.p.a.", nakazał inwestorom G. i E. G., zwanymi dalej "uczestnikami", wykonanie robót budowlanych w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w S., polegających na przebudowie schodów łączących mieszkanie nr [...] z pokojem na poddaszu, która doprowadzi parametry przedmiotowych schodów (m. in. wysokość stopni schodowych) do stanu zgodnego z przepisami i § 68 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie. Termin wykonania nałożonych obowiązków zakreślono do dnia 31 grudnia 2018 r. nakazując jednocześnie, by ww. roboty budowlane wykonano pod nadzorem osoby uprawnionej, legitymującej się wymaganymi uprawnieniami budowlanymi i przynależącej do właściwej izby zawodowej, a także by po ich zakończeniu powiadomić organ powiatowy, załączając oświadczenie o prawidłowości ich wykonania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie administracyjne w sprawie przedmiotowych robót budowlanych zostało wszczęte przez inspektorat w dniu 23 sierpnia 2015 r. Postanowieniem z dnia [...] nałożono na inwestora obowiązek przedłożenia określonych dokumentów mających na celu doprowadzenie samowolnie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Z dostarczonych dokumentów opracowanych przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane oraz oględzin przeprowadzonych przez PINB wynikało, że roboty budowlane zostały wykonane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. W konsekwencji organ ten decyzją z dnia [...] na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b., odmówił nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych robót w celu doprowadzenia samowolnie wykonanych robót związanych z wykonaniem schodów do zgodności z prawem. Od decyzji tej M. i P. N., dalej zwani "skarżącymi", wnieśli odwołanie do Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, dalej zwanego "ZWINB", który decyzją z dnia [...]. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skarżący wnieśli skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 1236/16, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r., zobowiązując organy nadzoru budowlanego do ponownego rozpatrzenia sprawy i ustalenia okoliczności powstania spornych schodów w szczególności, czy jest to nowopowstały obiekt, wybudowany w 2012 r. bez stosownego pozwolenia na budowę, czy też w tym miejscu funkcjonowały inne schody (spiralne), wybudowane zgodnie z projektem budowlanym, które zostały wymienione na schody drewniane, bez zmiany istotnych parametrów, przyjętych w projekcie budowlanym i bez naruszenia, co ważne, części poddasza użytkowanej przez skarżących. Sąd zalecił przeprowadzenie oględzin spornych robót budowlanych i zwrócił uwagę na fakt, iż podnoszona przez skarżących kwestia przebudowy i zmiany ścian działowych na poddaszu pozostała w zasadzie niewyjaśniona. W związku z powyższym PINB przeprowadził ponowne oględziny przedmiotowej nieruchomości, uwzględniając uwagi zawarte w wyroku sądu, m.in.: datę powstania schodów, parametry schodów, usytuowanie, sposobu zamontowania, wpływu na konstrukcję poddasza i budynku i w oparciu o analizę całego materiału zgromadzonego w sprawie, w tym także dokonaną ocenę stanu technicznego przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane ustalił, że roboty budowlane polegające na wykonaniu schodów łączących mieszkanie z pokojem na poddaszu w przedmiotowym budynku, zostały wykonane zgodnie z obowiązującymi przepisami w tym techniczno-budowlanymi. PINB rozpatrując sprawę usytuowania ścian w stosunku do zatwierdzonego decyzją projektu budowlanego ustalił, że stanowią one nieistotne odstąpienie od projektu budowlanego, gdyż nie ingerują w przegrody zewnętrzne oraz elementy konstrukcyjne budynku, nie zmieniają rzeczywistych parametrów użytkowych lub technicznych budynku (brak wpływu na kubaturę, powierzchnię zabudowy, wysokość, długość, szerokość czy liczbę kondygnacji). Stwierdzone w tracie oględzin na poddaszu budynku uszkodzenia m.in.: podłogi, komina, ocieplenie ścianki, uznano za związane z bieżącą eksploatacją obiektu, wskazując, że to na właścicielu lub zarządcy obiektu ciąży obowiązek utrzymywania ww. w należytym stanie technicznym (art. 61 u.p.b.). Mając powyższe na uwadze organ I instancji decyzją z dnia [...] na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. odmówił nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych robót w celu doprowadzenia samowolnie wykonanych robót związanych z wykonaniem schodów do zgodności z prawem. Od decyzji tej skarżący wnieśli odwołanie. Decyzją z dnia [...] ZWINB uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ II instancji zwrócił uwagę na wykonanie robót budowlanych z naruszeniem obowiązujących przepisów, tj. § 68 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w zakresie przekroczenia dopuszczalnej maksymalnej wysokości stopni, czego nie dostrzegł organ I instancji. Organ odwoławczy uznał także, że sprawa dokonania istotnych zmian w położeniu ścian działowych na strychu została wyjaśniona, bowiem przeprowadzone oględziny wykazały, że nie uległo ono zmianie. Ściana działowa oddzielająca przebudowaną część strychu od nieużytkowej części, zajmowanej przez skarżących znajduje się w pierwotnym miejscu i nie została przesunięta. Efektem ponownego rozpatrzenia sprawy była opisana na wstępie decyzja z dnia [...] nakładająca na uczestników obowiązki w zakresie przebudowy schodów i dostosowania ich parametrów technicznych do wymagań wynikających z rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Skarżący odwołali się od powyższego rozstrzygnięcia, podnosząc, że decyzja została wydana przed uprawomocnieniem się poprzedniej decyzji ZWINB w S. z dnia [...] r., na którą została złożona skarga do sądu administracyjnego, a postępowanie nadal jest prowadzone przez nierzetelnych pracowników PINB. Zdaniem skarżących, otwór w stropie oraz budowę schodów wykonano w roku 2012, bez nadzoru i wymaganych pozwoleń, a zatem przed przystąpieniem do jakichkolwiek prac należy wykonać inwentaryzację, projekt oraz uzyskać pozwolenie na budowę. W ocenie skarżących, nie został ustalony teren inwestycji, a przedmiotowe schody znajdują się poza nim. Ponadto skarżący podnoszą, że samowolnie zmieniono sposób użytkowania części poddasza i podstawowe parametry inwestycji (tj. kubaturę i powierzchnię) oraz że nie została wyjaśniona kwestia konstrukcji komina i samowolnie wybudowanych drzwi. Decyzją z dnia [...]., ZWINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że roboty budowlane związane z adaptacją części strychu na pomieszczenia mieszkalne, wykonane przez właścicieli lokalu mieszkalnego - G. i E. G. zostały wykonane bez istotnych odstąpień od zatwierdzonego projektu budowlanego. Ponadto porównanie znajdujących się w aktach rysunków wykazało, że ściana działowa oddzielająca przebudowaną część strychu od nieużytkowej części strychu, zajmowanej przez skarżących, znajduje się w pierwotnym miejscu i nie została przesunięta, co zarzucali inwestorom skarżący. Fakt zgłaszanego przez skarżących wykonania dodatkowych drzwi wejściowych do pomieszczeń na strychu, wobec późniejszej ich likwidacji i odtworzenia ściany działowej w tym miejscu, w ocenie ZWINB nie miał istotnego znaczenia w niniejszym postępowaniu, które dotyczy wykonanych robót budowlanych w ich obecnym kształcie. Ponadto, powołując się na ustalenia organu powiatowego dokonane podczas oględzin w dniu 18 maja 2018 r., przeprowadzonych na zlecenie organu odwoławczego, ZWINB uznał, że wykonane roboty budowlane, wbrew sugestiom skarżących, nie naruszyły ani konstrukcji budynku, ani konstrukcji komina na strychu. W ocenie organu II instancji wszystkie roboty budowlane zostały wykonane w całości w lokalu mieszkalnym, stanowiącym własność G. i E. G. oraz na części poddasza, objętej pozwoleniem na budowę z dnia [...] a zatem uczestnicy legitymowali się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie wykonania przedmiotowych robót budowlanych. Analizując zgromadzone w postępowaniu dokumenty pod kątem weryfikacji poprawności wykonania przedmiotowych robót budowlanych, ZWINB rozważył także sprawę daty wybudowania schodów, łączących lokal uczestników na pierwszym piętrze z adaptowanym poddaszem. Mianowicie stwierdził, że wykazanie w ww. inwentaryzacji - dotyczącej zmian dokonanych na przedmiotowym strychu, w stosunku do zatwierdzonego projektu - sporządzonej w dniu 17 lutego 2015 r. przez inż. E. J. i mgr. inż. B. B., schodów spiralnych, stanowi omyłkę. Tym samym, organ drugoinstancyjny uznał, że inwestorzy wykonali stalowe schody spiralne w 2012 r., po czym przed dniem 2 stycznia 2015 r. wymienili je na drewniane schody zabiegowe, a następnie, w dniu 10 stycznia 2015 r., dokonali zawiadomienia PINB o zakończeniu robót budowlanych, objętych decyzją o pozwoleniu na budowę. Zatem roboty budowlane, związane z wykonaniem przedmiotowych schodów o zmienionym kształcie i z innego materiału niż zakładany w zatwierdzonym projekcie budowlanym, należało zakwalifikować jako nieistotne odstąpienie od projektu zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę. Natomiast zgodnie z ustaleniami dokonanymi przez organ powiatowy, roboty budowlane związane z wykonaniem schodów drewnianych naruszają przepisy, w zakresie przekroczenia dopuszczalnej wysokości stopni, co wskazuje na konieczność wykonania ich przebudowy, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem i stanowi uzasadnienie wydania zaskarżonej decyzji w myśl przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. ZWINB odnosząc się do argumentów skarżących, podnoszonych w odwołaniu, stwierdził, że wydana w trybie odwoławczym jego decyzja z dnia 29 czerwca 2018 r., była ostateczna i podlegała wykonaniu, a zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Odnosząc się do zagadnienia obszaru inwestycji objętej pozwoleniem na budowę, a także lokalizacji faktycznie wykonanych schodów ZWINB zauważył, że kwestie te zostały jednoznacznie ustalone w toku postępowania administracyjnego, zaś charakter analizowanych prac, polegających na przebudowie wnętrza istniejącego budynku, wykluczał możliwość zmiany charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego, takich jak jego kubatura lub powierzchnia. Zmiana sposobu użytkowania części poddasza została usankcjonowana w decyzji o pozwoleniu na budowę, która obejmowała "przebudowę poddasza na cele mieszkalne (powiększenie istniejącego mieszkania)". Organ wskazał również, że zgłaszana przez skarżących kwestia naruszenia konstrukcji komina, została zweryfikowana w trakcie kontroli przeprowadzonej przez PINB w dniu 18 maja 2018 r., w protokole z której znalazł się zapis: "nie stwierdzono uszkodzenia komina lub usunięcia podpory komina", zaś samowolnie wykonane drzwi na kondygnacji poddasza zostały usunięte, otwór drzwiowy został zlikwidowany i odtworzono ścianę w jego miejscu, co wskazywało, że nie było podstaw faktycznych do prowadzenia jakiegokolwiek postępowania w sprawie nieistniejących drzwi. Podsumowując rozważania organ odwoławczy stwierdził, że roboty budowlane, polegające na adaptacji poddasza na cele mieszkalne i powiększeniu istniejącego mieszkania G. i E. G. zostały wykonane na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, ze zmianami w sposób nieistotnie odbiegającymi od zatwierdzonego projektu budowlanego, a jedynie prace związane z wykonaniem schodów, łączących pierwsze piętro mieszkania z pokojem na poddaszu, zostały wykonane z naruszeniem obowiązujących przepisów § 68 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w zakresie przekroczenia dopuszczalnej maksymalnej wysokości stopni. Nie zgadzając się z powyższą decyzją M. i P. N. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie podnieśli zarzuty dotyczące szeregu nieścisłości w ustaleniach organów obu instancji. W szczególności wskazali, że w ich ocenie inwestorzy nie wykonali robót budowlanych zgodnie z projektem, np. wybudowanie drzwi, stalowego komina, kominka, toalety w łazience, ścian działowych w innym miejscu oraz niewykonanie otworu w stropie i schodów. Podnieśli również, że wszystkie prace realizowane w miesiącu kwietniu 2005 r. do teraz są samowolą budowlaną, ponieważ inwestorzy nie przedstawili projektu i nie uzyskali stosownych pozwoleń. Otwór w stropie i budowa schodów zostały wykonane w 2012 r., bez nadzoru kierownika budowy. Co więcej wskazali, że w roku 2012 inwestorzy powinni wykonać projekt budowy schodów oraz otworu w stropie, uwzględniający nowe warunki techniczne, które powstały po przebudowie mieszkania skarżących w 2010 r. (usunięto 3 ściany). Zwrócili także uwagę na fakt, że nadal nie ma projektu i nadal trwają przebudowy bez stosownego nadzoru. Ponadto podnieśli, że wielokrotnie informowali organ powiatowy, że przestawienie ścian jest istotnym odstąpieniem ponieważ narusza ich prawo własności. Poddasze stanowi część wspólną, a nadto nie wszyscy współwłaściciele wyrazili zgodę na przebudowę poddasza, a ci, którzy się zgodzili, wyrazili aprobatę dla przebudowy 25% powierzchni poddasza. Inwestycja uczestników zajęła około 30% powierzchni poddasza, a więc przestawienie ścian jest odstąpieniem istotnym. Skarżący wskazali, że nie wiadomo jakie obecne są wymiary otworu w stropie, jaka jest konstrukcja schodów oraz jak to wpłynęło na konstrukcję budynku. Wskazali również, że do wykonania schodów spiralnych powinien być wykonany otwór w stropie o kształcie sześcioboku. By wykonać schody drewniane należało powiększyć otwór w stropie, toteż wymiana schodów wiązała się z powiększeniem otworu w omawianym miejscu. Podkreślili także, że w ich przeświadczeniu ekspertyza autorstwa K. W. jest nierzetelna. Zauważyli jednocześnie, że w aktach sprawy nie ma ekspertyzy, która poruszałaby kwestię konstrukcji belek stropowych między pierwszym piętrem a strychem, w związku z wykonaniem otworu na schody. Brakuje jakichkolwiek informacji dotyczących podparcia schodów w podłodze. Nikt nie rozebrał podłogi między pierwszym piętrem a parterem, żeby potwierdzić na czym są oparte schody. Podczas wykonywania schodów nie było nadzoru kierownika budowy. W związku z tym nie ma kto potwierdzić sposób wykonania schodów i podparcia konstrukcji schodów. W odpowiedzi na skargę ZWINB wniósł o jej oddalenie. Ponadto odnosząc się do podnoszonego przez skarżących argumentu, dotyczącego przesunięcia przez inwestorów ściany działowej na poddaszu, co ich zdaniem doprowadziło do powiększenia zajętej przez nich powierzchni poddasza, organ wojewódzki wskazał, że weryfikując ustalenia organu powiatowego w tym zakresie porównał znajdujące się w aktach sprawy rysunki poddasza z lat 2003, 2014 i 2017 i ustalił, że nie zmieniła się odległość spornej ściany od elementu konstrukcyjnego (słupa drewnianego), który z całą pewnością nie został przemieszczony - zatem ściana ta znajduje się w tym samym miejscu, w którym istniała przed realizacją inwestycji. Natomiast pismo skarżących z dnia 19 lutego 2015 r., zostało przez ZWINB rozpatrzone w postępowaniu skargowym. Wobec powyższego podtrzymał swoje rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Na rozprawie w dniu 6 czerwca 2019 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał wnioski i twierdzenia zawarte w skardze oraz piśmie procesowym z dnia 4 czerwca 2019 r. oraz wniósł o przeprowadzenie dowodu zawnioskowanego w tym piśmie. Stronom okazano rysunek stanowiący załącznik do pisma z dnia 2 stycznia 2015 r., znajdujący się w aktach administracyjnych. Skarżący wyjaśnił, że uwidoczniony na rysunku otwór na schody wkracza w część strychu przeznaczonego do ich użytkowania, następnie fragment tego otworu, wykraczający poza obręb ściany działowej został przykryty płytą OSB. Sama ściana działowa, która została przesunięta w stosunku do projektu, przebiega bez uskoków. Ściana, która została usunięta i zastąpiona ścianami z płyt OSB była pierwotnie wymurowana z cegieł i stanowiła podporę dla więźby dachowej. Pełnomocnik uczestniczki postępowania wniósł o oddalenie skargi podkreślając, że postępowanie organu zostało przeprowadzone prawidłowo i wyczerpuje wszystkie zalecenia z poprzedniego wyroku sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga okazała się zasadna, bowiem przeprowadzona przez sąd, według kryterium zgodności z prawem, kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że narusza ona prawo w stopniu nakazującym jej uchylenie. Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia przypomnieć należy, że będąca przedmiotem skargi sprawa była już rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w związku ze skargą M. i P. N. na decyzję odmawiającą nałożenia na inwestorów obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w celu doprowadzenia robót budowlanych wykonanych w mieszkaniu przy ul. [...] w S., do zgodności z prawem. Sąd, uchylając zaskarżoną decyzję, udzielił jednocześnie organom wytycznych co do dalszego toku postępowania, wskazując na potrzebę ustalenia, czy drewniane schody zabiegowe, prowadzące na poddasze są nowopowstałą konstrukcją, wykonaną bez pozwolenia na budowę, czy też w mieszkaniu wykonano przewidziane w zatwierdzonym projekcie budowlanym schody spiralne, które zostały następnie wymienione na schody drewniane, bez zmiany istotnych parametrów przyjętych w projekcie i bez naruszenia części poddasza użytkowanej przez skarżących. Sąd zwrócił także uwagę na to, że organ zaniechał własnych ustaleń w przedmiocie zgodności schodów z przepisami techniczno-budowlanymi. Podważona została także rzetelność przedłożonej przez inwestorów oceny technicznej, która w ocenie sądu nie odpowiadała wymogom rzetelnej opinii biegłego z tego względu, iż nie zwierała aktualnej oceny stanu technicznego wykonanych robót budowlanych z uwzględnieniem ich wpływu na pozostałe elementy budynku, nie zwierała opisu zakresu wykonanych robót budowlanych ani żadnych parametrów inwestycji, w tym usytuowania schodów. Zdaniem sądu, organ zaniechał również własnej oceny zmiany usytuowania ścian wewnętrznych w części wejścia z klatki schodowej, pozostawiając tę kwestię niewyjaśnioną. Sąd podkreślił, że sprawa zgodności z prawem wykonanych na poddaszu robót budowlanych nie została dostatecznie wyjaśniona, w szczególności nie zebrano i nie rozpatrzono w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie zweryfikowano wszystkich zarzutów skarżących, zgłaszanych wielokrotnie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w S.. W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – j.t. ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Oznacza to, że rzeczą sądu w niniejszej sprawie jest zbadanie, czy organ ponownie rozpatrując sprawę zastosował się do zaleceń i wskazówek WSA w Szczecinie, zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 lutego 2017 r. Analiza akt postępowania prowadzi do wniosku, że organ nie wykonał wytycznych sądu i w dalszym ciągu zaniechał wyjaśnienia sprawy w jej całokształcie. Przypomnienia wymaga, iż zarzuty skarżących koncentrują się przede wszystkim wokół niezgodnego z projektem wykonania schodów oraz zmian usytuowania ścian wewnętrznych na poddaszu w taki sposób, że po pierwsze zmniejszono powierzchnię strychu przeznaczoną do użytkowania skarżących, a po wtóre – jak wskazał skarżący na rozprawie zmieniono ich pierwotne usytuowanie w tej części, w której wstawiono drzwi wejściowe, następnie zlikwidowane. Przy czym jak podniósł skarżący zmiana ta polegała również na usunięciu ściany murowanej, stanowiącej podporę dla więźby dachu i zastąpieniu jej ścianą z płyt kartonowo-gipsowych. W odniesieniu do schodów skarżący konsekwentnie podnoszą, że zostały one wykonane niezgodnie z projektem budowalnym, a znajdujący się w stropie otwór został wykonany w przypadkowym miejscu, nie odpowiada kształtem otworowi pierwotnie przewidzianemu w projekcie (ma inny kształt i jest większy) i wykracza poza postawioną (również niezgodnie z projektem ścianę). Rzeczą organu, w związku z wyartykułowanymi w uzasadnieniu wyroku zaleceniami było zatem uzupełnienie materiału dowodowego i dokonanie jego kompleksowej i pełnej oceny, przy uwzględnieniu zarzutów podnoszonych przez stronę skarżącą. Organ wywiązał się z tego obowiązku w ten sposób, że kilkukrotnie przeprowadził oględziny spornych robót i po uzupełnieniu oględzin o pomiary schodów uznał, iż nie spełniają one warunków przewidzianych przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z uwagi na niezgodną z zapisami § 68 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 – j.t. ze zm.), wysokość stopni. W pozostałym zakresie organ nie dostrzegł istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowalnego. W odniesieniu do zmiany usytuowania ścian działowych organ uznał, iż stanowi zmianę nieistotną, z uwagi na to, stanowią one ściany wewnętrzne, nie zmieniają kubatury ani istotnych parametrów budynku. Organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB, dodatkowo wyjaśniając - w odniesieniu do konstrukcji schodów, iż posiłkując się informacjami uzyskanymi od inwestorki w trakcie oględzin w dniu 4 listopada 2017 r., a także przy uwzględnieniu znajdujących się w aktach sprawy ogłoszeń o sprzedaży mieszkania, przyjął, że schody zostały wykonane w 2012 r., a następnie wymienione w 2015 r. Po czym zakończenie robót związanych z wymianą schodów zostało zgłoszone w dniu 10 stycznia 2015 r. Organ przyjął zatem, że sporne schody w obecnym kształcie nie stanowiły nowopowstałej konstrukcji, wykonanej bez pozwolenia na budowę, ale są zamiennikiem schodów wykonanych zgodnie z projektem budowlanym. Za prawidłowe uznał także stanowisko organu pierwszej instancji w przedmiocie sklasyfikowania zmian usytuowania ścian zewnętrznych mieszkania na poddaszu, jako nieistotnych, dodając dodatkowo, że analiza akt postępowania, w szczególności dokonane w trakcie oględzin pomiary przeczą tezie, iż zmieniono ich położenie w stosunku do zatwierdzonego projektu budowlanego. W ocenie sądu ustalenia organów obu instancji, rozpatrywane w kontekście przytoczonych wyżej zaleceń sądu, należy ocenić jako niewystarczające. Rzeczą organu było bowiem przede wszystkim przeprowadzenie oględzin przebudowanego lokalu na poddaszu mieszkania przy ul. [...] w S., a następnie skonfrontowanie wyników tych oględzin z zatwierdzonym projektem budowalnym, w kontekście podnoszonych przez skarżących zarzutów. Pismo skarżącej, zawierające wniosek o wszczęcie postępowania, zawierało załącznik, na którym zobrazowano odstępstwa od projektu budowlanego. Wykonane oględziny powinny zatem zmierzać do dokonania oceny istniejącego na poddaszu stanu faktycznego, w tym przeprowadzenia pomiarów, a następnie porównania tych ustaleń z zatwierdzonym projektem budowlanym. Efektem tak przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego powinno być stwierdzenie, czy wykonując prace dokonano odstępstw od projektu, jeżeli tak, to powinny one zostać szczegółowo opisane. W przypadku stwierdzenia odstępstw organ winien dążyć do ustalenia, czy są one istotne z punktu widzenia prawa budowlanego, a jeżeli tak, to czy zostały przeprowadzone z uwzględnieniem przepisów techniczno-budowlanych, Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że oględziny zostały przeprowadzone pobieżnie. Lektura uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji nie wyjaśnia na jakiej podstawie organ ten uznał, że wykonane roboty budowlane odpowiadają przepisom techniczno-budowlanym, w szczególności, iż nie naruszyły one konstrukcji budynku. W przedmiocie posadowienia ścian działowych organ, w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 14 listopada 2017 r. pozyskał od skarżącej informację, iż podłoga na poddaszu została zdewastowana. W miejscu tym znajdował się wycięty otwór, który został następnie zasłonięty płytami OSB. Skarżąca poddała w wątpliwość prawidłowość tak wykonanych robót budowlanych wskazując, że mogło to mieć wpływ na konstrukcję stropu. Podnosiła także, że ściana działowa, stanowiąca jednocześnie ścianę zewnętrzną mieszkania na poddaszu została posadowiona na płycie OSB. Twierdzenia powyższe nie zostały zweryfikowane, gdyż jak wskazano w treści protokołu – według inspektorów nie jest możliwa weryfikacja posadowienia ściany. Tym samym w ocenie sądu, kwestia ewentualnego przesunięcia ściany działowej i prawidłowości wykonania robót budowlanych w tym zakresie, w kontekście podnoszonych przez skarżących zarzutów pozostała w dalszym ciągu niewyjaśniona. Nie wyjaśniono, czy rozebrana ściana w części prowadzącej na poddasze, stanowiła element podtrzymujący konstrukcję dachu, jak wywodzą skarżący, a także czy zastąpienie jej ścianami wykonanymi z innych materiałów, o innym usytuowaniu, miało znaczenie z punktu widzenia przepisów techniczno-budowlanych. Nie ustalono także, czy ściana usytuowana przy schodach, rozgraniczająca mieszkanie inwestorów i część poddasza przeznaczoną do użytku skarżących, została wykonana w sposób nienaruszający konstrukcji stropu, pomimo tego, iż jak wynika ze wspomnianego protokołu oględzin taka ewentualność była przez skarżącą wskazywana. Jakkolwiek należy się zgodzić z organem, iż co do zasady usytuowanie ścian wewnętrznych nie zmienia kubatury obiektu budowlanego i jako takie nie stanowi istotnych zmian projektu budowlanego, pod warunkiem wszakże, iż wykonanie takich robót nie narusza elementów konstrukcyjnych budynku, a w konsekwencji nie wpływa na stan bezpieczeństwa. Nie bez znaczenia pozostaje przy tym, zdaniem sądu okoliczność, iż jest to ściana zewnętrzna mieszkania inwestorów. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że prowadzone postępowanie administracyjne ma wykazać, czy w związku z prowadzonymi robotami budowlanymi doszło do istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego i w przypadku ich stwierdzenia nałożyć na inwestorów obowiązki w zakresie doprowadzenia wadliwie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Nie jest natomiast rolą organu prowadzącego postępowanie, ustalenie, czy na skutek dokonanej przebudowy nie doszło do naruszenia stosunków własnościowych, to bowiem pozostaje domeną postępowania cywilnego. W badanej sprawie organ odwoławczy podjął co prawda próbę oceny usytuowania ścian działowych, jednak zdaniem sądu ocena ta została dokonana pobieżnie. Uznając, że roboty budowlane polegające na postawieniu ścian zostały wykonane zgodnie z zasadami sztuki budowlanej i nie naruszają konstrukcji budynku organ odwoławczy oparł na protokole oględzin z dnia 18 maja 2018 r. przeprowadzonych na jego zlecenie przez PINB. Z protokołu tego jednak, zdaniem sądu, takich wniosków wysnuć nie można, jest on bowiem lakoniczny i odnosi się w głównej mierze do parametrów schodów. Brak jest w zaskarżonej decyzji odniesienia się do podnoszonych przez skarżących argumentów dotyczących przesunięcia ściany sąsiadującej ze schodami i posadowienia jej na płycie OSB, a także ewentualnego wpływu tak wykonanych robot na konstrukcję stropu. Nie wyjaśniono również, czy – jak wywodzą skarżący usunięta, a następnie odtworzona w zmienionym układzie ściana, w której poprzednio wstawiono drzwi rzeczywiście stanowiła podporę dla konstrukcji dachu i ewentualnie jaki wpływ na tą konstrukcję miało jej usunięcie i odtworzenie w innym układzie. Okoliczności te wymagają bezwzględnego wyjaśnienia, o czym była mowa również w wyroku tego sądu z dnia 16 lutego 2017 r. Dopiero bowiem uzupełnienie materiału dowodowego w powyższym zakresie pozwoli na prawidłową ocenę, czy przebudowa poddasza miała miejsce zgodnie z zatwierdzonym projektem. W ocenie sądu wadliwe są ustalenia organów w przedmiocie daty powstania spornych schodów. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje bowiem na to, że nie zostały one wybudowane w trakcie realizacji przebudowy poddasza objętej projektem. W dzienniku budowy nie ma wzmianki o wykonaniu otworu w stropie poddasza. Załączone do akt ogłoszenia o sprzedaży mieszkania jednoznacznie wskazują na możliwość wykonania schodów i jak trafnie zauważyły organy ogłoszenia te pochodzą prawdopodobnie z roku 2009, skoro jest w nich mowa o tym, że na wiosnę 2010 r. wspólnota mieszkaniowa przystąpi do remontu. Oznacza to, że w dacie złożenia przez inwestorów zawiadomienia o zakończeniu budowy z 10 stycznia 2005 r. schody nie były wykonane. Skarżący konsekwentnie wywodzili, iż roboty budowlane związane z wykonaniem schodów podjęto w 2012 r. Inwestorka oświadczyła, że wówczas schody wykonane zgodnie z projektem jako schody spiralne zostały wymienione na drewniane schody zabiegowe, przy czym nie dokonano wówczas poszerzenia otworu w stropie. Organ odwoławczy przyjął natomiast, w oparciu o oświadczenie złożone przez inwestorkę do protokołu oględzin w dniu 14 listopada 2017 r., że schody spiralne zostały wykonane w 2012 r., a przed dniem 2 stycznia 2015 r. dokonano ich wymiany na schody drewniane zabiegowe, o czym, inwestorzy w dniu 10 stycznia 2015 r., dokonali zgłoszenia do PINB. Jednocześnie za omyłkę organ uznał wskazanie w inwentaryzacji z dnia 17 lutego 2015 r. schodów spiralnych, bowiem przeprowadzone przez PINB w dniu 23 stycznia 2015 r. oględziny wykazały istnienie schodów zabiegowych. Zdaniem sądu dokonana przez organ odwoławczy ocena materiału dowodowego jest dowolna, nie wynika bowiem ze znajdujących się w sprawie dokumentów. Przede wszystkim brak jest jakiegokolwiek dowodu wskazującego na to, że schody spiralne zostały w ogóle wybudowane. Jak trafnie zauważyli skarżący, przewidziany w projekcie otwór w stropie dla schodów spiralnych odbiegał swoimi wymiarami i kształtem od wykonanego prostokątnego otworu na schody zabiegowe. Inwestorka twierdziła, że wymiana schodów nie wymagała powiększenia otworu w stropie, co sugerowałoby, że wykonując schody spiralne wycięto w stropie znacznie większy otwór, aniżeli było to konieczne, o innym kształcie niż przewidziany w projekcie, przewidując wymianę tych schodów na inne za kilka lat. Wbrew wywodom organu w aktach sprawy brak jest dokumentu zawiadomienia o zakończeniu budowy z dnia 10 stycznia 2015 r. W teczce zawierającej dokumenty dotyczące realizacji pozwolenia na przebudowę poddasza znajduje się zgłoszenie o zakończeniu budowy datowane na dzień 10 stycznia 2005 r., co zdaniem sądu oznacza, że inwestor odstąpił od wykonania schodów i zgłoszenie z dnia 10 stycznia 2005 r. ich nie obejmowało. W tym stanie rzeczy należało uznać, że wytyczne sądu dotyczące ustalenia, czy schody stanowią obiekt nowopowstały, czy też zostały wykonane zgodnie z projektem, a następnie zastąpione innymi schodami nie zostały zrealizowane prawidłowo. Organ dokonując analizy materiału dowodowego doszedł do błędnych wniosków. W ocenie sądu orzekającego w niniejszym składzie, analiza akt postępowania wskazuje na to, że schody w obecnym kształcie zostały wykonane w 2012 r., po zakończeniu robót budowlanych objętych projektem. Ich konstrukcja nie odpowiada tej, której dotyczyło pozwolenie na budowę. W szczególności dotyczy to wymiarów i kształtu otworu wykonanego w stropie. Oznacza to, że organ winien zbadać wspomniane roboty nie tylko w kontekście § 68 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, ale także pod kątem zgodności wykonanych robót związanych z wykonaniem otworu w stropie z przepisami techniczno-budowlanymi, w zakresie wpływu tej realizacji na elementy konstrukcyjne budynku, na co wskazywał sąd w wyroku z dnia 16 lutego 2017 r. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie zatem przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, obejmującego ustalenie stanu faktycznego z dokonaniem dokładnych pomiarów wykonanych robót i odniesieniem ich do projektu budowlanego. Następnie, w przypadku stwierdzenia odstępstw dokonanie oceny ich charakteru, z uwzględnieniem przedstawionych wyżej uwag, w szczególności w zakresie możliwego wpływu stwierdzonych odstępstw na elementy konstrukcyjne i bezpieczeństwo budynku, przy uwzględnieniu zarzutów skarżących dotyczących między innymi sposobu wykonania robót budowlanych. W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje oparcie w art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.