II SA/Sz 124/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 września 2009r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 Kpa, orzekł o wymeldowaniu M. G. z pobytu stałego w lokalu mieszkalnym przy ul. [...]w [...]. Z uzasadnienia decyzji wynika, że postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte na wniosek M. G. - byłej żony M. G. Małżeństwo to zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [...]r., w którym orzeczona została także eksmisja M. G. z wyżej wskazanego lokalu mieszkalnego. W dniu [...]r. M. G. zawarła z Prezydentem Miasta umowę najmu lokalu przy ul. [...]. W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności zeznania świadków : G. L., W. M., M. G., D. P., I. G., a także oględziny lokalu oraz twierdzenia samego M. G. organ ustalił, że nie mieszka on w mieszkaniu pod wskazanym adresem, gdyż wyprowadził się po rozwodzie, kilka lat temu z miejsca stałego zameldowania, a w mieszkaniu tym nie ma jego rzeczy osobistych. Wyżej wymieniony przebywa na działce ogrodniczej przy ul. [...] w [...], gdzie skupia swe centrum życiowe. Odnosząc się do wyjaśnień M. G., że była żona uniemożliwiła mu wejście do lokalu poprzez wymianę zamków w drzwiach, organ ustalił, że sam zainteresowany nie wystąpił do odpowiednich organów z wnioskiem o przywrócenie naruszonego posiadania i wyjaśnił, powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych, że równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu jest nie tylko dobrowolna zmiana miejsca pobytu, ale także sytuacja, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego niedopuszczona nie skorzystała w odpowiednim czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę i wskazując na ewidencyjny charakter zameldowania Prezydent stanął na stanowisku, że w rozpatrywanej sprawie spełnione zostały, wskazane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przesłanki wymeldowania. M. G. w odwołaniu od powyższej decyzji podniósł, że mieszkanie zostało na niego przepisane w obecności 2 świadków (sąsiadek) i przez [...]lat wszystkie pisma przychodziły na jego nazwisko. W [...]r. poinformowano go, że nie posiada umowy najmu mieszkania, w którym był zameldowany i nie przyjęto od niego wniosku o zawarcie umowy najmu, co uważa za "zaniedbanie przez urzędy" i działanie bezprawne. Zgłaszał dzielnicowemu o fakcie wymiany zamków w drzwiach mieszkania oraz złożył oświadczenie w urzędzie miasta. Powołał się też na postępowania karne prowadzone przeciwko niemu w sprawach kradzieży i pomówień z inicjatywny byłej żony, jak i na problemy zdrowotne. Wojewoda decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 Kpa i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania –utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił przesłanki wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy, wskazując na rejestracyjny charakter zameldowania i wymeldowania oraz przedstawił przyjętą w orzecznictwie sądowoadministracyjnym interpretację pojęcia dobrowolności opuszczenia miejsca zameldowania na stałe oraz znaczenie wyroku orzekającego eksmisję osoby zameldowanej. Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszym postępowaniu istotne jest ustalenie, czy M. G. opuścił lokal przy ul. [...]w [...]. Z akt sprawy bezspornie wynika, że M. G. od [...] lat nie mieszka w miejscu stałego pobytu, co potwierdzają wyjaśnienia stron oraz zeznania świadków, zamieszkuje natomiast na działce ogrodniczej. Do przedmiotowego lokalu przychodzi czasami, gdy mu na to zezwoli była żona. Odwołujący się nie podejmował żadnych kroków prawnych celem odzyskania posiadania mieszkania. Ponadto w wyroku z dnia [...]r. Sąd Okręgowy Wydział Cywilny nakazał M. G., aby opuścił przedmiotowy lokal. Poczynione ustalenia faktyczne oraz wskazany istniejący stan prawny przywiodły organ do konkluzji, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. W skardze do sądu administracyjnego M. G., tak jak uprzednio uczynił to w odwołaniu od decyzji organu I instancji, powołał się na fakt "przepisania mieszkania" na niego po śmierci jego matki oraz wskazał jakie podjął działania w celu wejścia w posiadanie tego lokalu. Poza tym skarżący podniósł, że zeznania świadków są kłamliwe, gdyż poza przesłuchaniem w jego obecności I. G., pozostałe osoby składały zeznania pod jego nieobecność. Wojewoda odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Dalej wskazał, że brak było podstaw do tego, aby odmówić mocy dowodowej zeznaniom świadków albowiem skarżący, od momentu nawiązania z nim kontaktu, był informowany o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodów, a przed wydaniem decyzji organ I instancji umożliwił mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest niezasadna. Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do stwierdzenia, że decyzja ta dotknięta jest takimi naruszeniami prawa, o których mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) który stanowi, że: "organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się". W świetle powyższego przepisu, zasadniczą kwestią w przypadku orzekania w przedmiocie wymeldowania jest zatem ustalenie faktu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego (lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące) przez osobę bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, niezależnie od tego, czy posiada ona tytuł prawny do lokalu, bądź takie prawo utraciła. Pobytem stałym, jak stanowi to art. 6 ust. 1 ustawy, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Wprawdzie art. 15 ust. 2 ustawy exspressis verbis tego nie stanowi, jednakże w orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest pogląd, że przesłankę opuszczenia miejsca pobytu stałego wyczerpuje tylko takie opuszczenie, które ma charakter dobrowolny, lub które ze względu na towarzyszące mu okoliczności uznawane jest za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu bez wymeldowania się. Zgodnie z art. 9 ust. 2b powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu. W świetle powyższych przepisów oczywiste jest, że dla merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania nie ma znaczenia okoliczność, że kilkanaście lat wcześniej lokal, w którym skarżący był zameldowany został – wedle jego twierdzeń – na niego "przepisany w obecności świadków". Wymeldować można bowiem, jak to już zostało wyżej zasygnalizowane, zarówno osobę posiadającą tytuł prawny do lokalu np. zawartą z właścicielem umowę najmu, jak i osobę, która tytuł taki utraciła lub nigdy go nie posiadała. Bez znaczenia dla oceny merytorycznej są też podnoszone przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego okoliczności dotyczące spraw karnych toczących się przeciwko niemu z inicjatywy byłej małżonki i ich tła, a także dotyczące stanu zdrowia oraz sytuacji materialnej skarżącego. Reasumując powyższe stwierdzenia, podkreślić trzeba, że poddana kontroli sądu sprawa administracyjna zakończona zaskarżoną decyzją nie miała za przedmiot zbadanie, czy skarżący posiadał tytuł prawny do lokalu, w którym był zameldowany, lecz miała na celu wyjaśnienie, czy zaistniały przesłanki prawne wymeldowania określone w wyżej cytowanym przepisie art. 15 ust. 2 ustawy. Dlatego także bezprzedmiotowe dla oceny legalności zaskarżonej decyzji są argumenty skarżącego wskazujące na "błąd urzędu" polegający, jego zdaniem, na niezawarciu z nim umowy najmu przedmiotowego mieszkania. Istotne dla tej oceny jest natomiast to, czy ustalone w zaskarżonej decyzji fakty dotyczące opuszczenia przez skarżącego miejsca zameldowania dały podstawę do przyjętej przez organy obu instancji oceny prawnej prowadzącej do jego wymeldowania. W ocenie sądu, organy te prawidłowo uznały, że opuszczenie przez skarżącego dotychczasowego miejsca pobytu, wyczerpuje przesłankę dobrowolnego opuszczenia. Dochodząc do takiego wniosku organy zasadnie i zgodnie z prawem powołały się na prawomocny wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...]r. rozwiązujący małżeństwo M. G. i M. G., bowiem w wyroku tym Sąd orzekł eksmisję pozwanego z mieszkania położonego w [...]przy ul. [...]. Wymeldowanie jak i zameldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu, bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu. Za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem miejsca stałego pobytu bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się jest wykonanie (zarówno przymusowe w drodze egzekucji komorniczej jak i dobrowolne) orzeczenia o eksmisji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 459/07, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Jak wynika z treści pism, strona skarżąca nie kwestionuje ustalonego przez organy stanu faktycznego w zakresie samego stwierdzenia niezamieszkiwania skarżącego w lokalu nr [...] położonego w budynku przy ulicy [...] w [...]. Skarżący dąży jednak do wykazania, że z powodu nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w którym naruszono prawa skarżącego jako strony, organy nie ustaliły przemawiających na jego korzyść okoliczności, które w jego przekonaniu świadczyły o braku dobrowolności w opuszczeniu lokalu i o podjęciu przezeń działań prawnych zmierzających do odzyskania dostępu do mieszkania, w którym była żona zmieniła zamki. Wprawdzie przyznać trzeba rację skarżącemu, że w toku postępowania organ I instancji naruszył jego prawo, jako strony, do czynnego udziału w postępowaniu bowiem, jak wynika to z analizy akt administracyjnych, nie zawiadomił go o przeprowadzeniu dowodów z przesłuchania części świadków (G. L., W. M., M. G., D. P.), jak również przeprowadzeniu dowodu z oględzin mieszkania, co narusza, formalnie rzecz biorąc art. 10 § 1 w związku z art. 79 § 1 Kpa. Skarżący w rezultacie pozbawiony został możliwości wzięcia udziału w tych czynnościach procesowych, jednakże w przekonaniu Sądu, uchybienie to w niniejszej sprawie nie miało istotnego wpływu na jej wynik. Z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wynika tymczasem, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję z przyczyn proceduralnych tylko wówczas, gdy stwierdzi że decyzja ta narusza przepisy postępowania administracyjnego, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane wyżej naruszenie art. 10 § 1 w związku z art. 79 § 1 Kpa w tej konkretnej sprawie ocenione zostało przez Sąd jako nie mające istotnego wpływu na jej wynik dlatego, że wobec prawomocnego orzeczenia eksmisji skarżącego, okoliczność czy i w jaki sposób miał on po opuszczeniu mieszkania utrudniony przez byłą żonę dostęp do tego lokalu traci na znaczeniu. Niezależnie od powyższego, wyjaśnić trzeba skarżącemu, abstrahując od stanu faktycznego zaistniałego w niniejszej sprawie, że nawet gdyby nie było wyroku orzekającego jego eksmisję, to i tak należałoby przyjąć spełnienie ustawowych przesłanek wymeldowania. Wbrew bowiem przekonaniu strony, zgłoszenie dzielnicowemu faktu niemożności wejścia do mieszkania z powodu wymiany zamków w drzwiach nie stanowi podjęcia kroków prawnych właściwych dla odzyskania naruszonego posiadania lokalu. Tylko wyrok sądu cywilnego przywracający powodowi naruszone posiadanie stanowiłby o niespełnieniu przesłanki dobrowolnego opuszczenia lokalu. W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją przeciwną, istnieje w obrocie prawnym prawomocny wyrok eksmisyjny, a skarżący – jak sam przyznał w toku rozprawy administracyjnej - w miejscu stałego zameldowania nie mieszka od [...]. Reasumując, zdaniem Sądu, organy obu instancji prawidłowo oceniły zebrane dowody, w oparciu o które dokonały trafnych ustaleń faktycznych oraz do tak ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego. W tej sytuacji orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.