II SA/Sz 1241/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.),, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 lutego 2012 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] działając z upoważnienia Wójta Gminy, decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 8, art. 38 ust. 1 i 2, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 i 4, art. 110 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) odmówił przyznania K.P. przyznania pomocy w formie zasiłku pieniężnego. Organ podał, iż powodem odmowy przyznania ww. zasiłku jest przekroczenie kryterium dochodowego. Dochód rodziny wynosi [...] zł i przekracza kryterium dochodowe, które dla rodziny skarżącego wynosi bowiem [...] zł. Dodatkowe rozpatrzenie wniosku pod kątem przyznania zasiłku celowego specjalnego, również nie dało pozytywnego wyniku, ponieważ przypadek wnioskującego nie jest przypadkiem szczególnym, a samo przekroczenie kryterium dochodowego nie wyczerpuje znamion, o których mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na dużą liczbę osób ubiegających się o pomoc i ograniczone środki Ośrodka, pomoc finansowa przyznawana jest w niskich wysokościach rodzinom, które kwalifikują się do jej udzielenia i nie mają środków na zapewnienie podstawowych potrzeb życiowych. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem K.P. złożył odwołanie, w którym podniósł, iż z powodu niepełnosprawności, nie ma żadnej możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Posiada zadłużenia w opłatach za mieszkanie oraz media, nadto jego mieszkanie wymaga generalnego remontu. Po zakończeniu odbywania kary pozbawienia wolności, został bez środków do życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 3, art. 8 ust. 4, art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód wynosi [...] zł i składa się na niego świadczenie emerytalne z ZUS w wysokości [...] zł oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł miesięcznie. Za dochód, zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszony o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W art. 8 ust. 4 ustawa przewiduje przedmiotowe wyłączenie, zgodnie z którym do dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo wyliczył dochód skarżącego, który przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące 477 zł, co skutkuje odmową przyznania wnioskowanej formy pomocy. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu Kolegium wskazało, że zadaniem pomocy społecznej nie jest zaspokojenie wszystkich potrzeb osób będących pod opieką pomocy społecznej, a jedynie niezbędnych potrzeb umożliwiających życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc taka nie może być traktowana jako źródło utrzymania lecz jako pomoc o charakterze doraźnym. Nadto przyznając określoną formę pomocy społecznej i dysponując ograniczonym budżetem, organ musi mieć na uwadze ogół osób korzystających z pomocy ośrodka pomocy społecznej. Na powyższą decyzję K.P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo podniósł, iż organy błędnie ustaliły jego miesięczny dochód w wysokości [...] zł, bowiem on otrzymuje tylko emeryturę w kwocie [...] zł., z której musi opłacić alimenty i rachunki. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zajęte w wydanym rozstrzygnięciu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga K.P. nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego, jak też przepisów postępowania, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Osobom bezdomnym i innym osobom nie mającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. Zasiłek celowy może być przyznany także w formie biletu kredytowanego. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie gospodarującej samotnie, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł. W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobom gospodarującym samotnie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej kryterium dochodowego, który nie podlega zwrotowi oraz zasiłek okresowy lub celowy, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku (art. 41 ww. ustawy). W ocenie Sądu w toku postępowania organy prawidłowo ustaliły, że dochód K.P. wynosi [...] zł, czyli przekracza kryterium dochodowe ustalone na kwotę 477 zł. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że skarżący otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł netto oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł. Mieszka z rodziną w domu jednorodzinnym, ale prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, ponieważ w [...] r. złożył wniosek o separację małżeńską, ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności i z tego powodu przyznany dodatek pielęgnacyjny, co miesiąc korzysta z darów żywnościowych. Sytuacja życiowa skarżącego ustalona została na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (k. 2) oraz innych dokumentów i w ocenie Sądu ustalenia te nie budzą zastrzeżeń. W myśl art. 39 ww. ustawy, zasiłek celowy przyznawany jest w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Pod tym pojęciem należy uznać potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także pełnienia ról społecznych. Ponadto "niezbędna potrzeba" ma na celu zapewnienie potrzeb podstawowych, bieżących, pilnych. Jednocześnie wskazuje się, że pomoc społeczna ma jedynie wspierać osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej, pomagać im w przezwyciężaniu ich trudności, a nie zaspokajać wszystkie oczekiwania podopiecznych. Zasiłek celowy, jak wskazuje jego nazwa, przeznaczony jest na zaspokojenie określonej potrzeby, dlatego też nie może mieć charakteru świadczenia wypłacanego w sposób stały i systematyczny. Zarówno ocenę "niezbędnej potrzeby bytowej" oraz ustalenie kwoty ewentualnego wsparcia pozostawiono organowi przyznającemu świadczenie. Organ ma prawo dokonywać oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nie żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Decyzja oparta na podstawie art. 39 ust. 1 ww. ustawy jest decyzją uznaniową. Organ orzekający nie jest w takim przypadku związany normą prawa materialnego z tym, że argumentacja organu co do rozmiaru udzielonej pomocy, bądź jej odmowy musi odpowiadać regule art. 7 K.p.a. W myśl tego przepisu organy administracji w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stanowisko organu orzekającego w tym zakresie powinno znaleźć – stosownie do art. 107 K.p.a. – wyraz w uzasadnieniu decyzji administracyjnej. Organy rozpoznając niniejszą sprawę w niczym, w ocenie Sądu, powyższym przepisom nie uchybiły. Organy obu instancji odmawiając skarżącemu przyznania zasiłku celowego na zakup [...], wzięły pod uwagę sytuację materialno – bytową skarżącego jak również cel na jaki zasiłek ma być przyznany oraz możliwości finansowe organów pomocy społecznej i potrzeby innych osób ubiegających się o pomoc pieniężną. W ocenie Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo odmówiły K.P. przyznania zasiłku celowego – nie naruszając przy tym przepisów prawa i nie przekraczając granic uznania administracyjnego – a Sąd w całości ich stanowisko podzielił. Organy wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy jakimi kierowały się przy rozstrzyganiu sprawy - uzasadniając przekonująco swoje decyzje. Prawidłowo również organy uznały, że skarżący nie spełnia także warunków do przyznania specjalnego zasiłku celowego. Zgodnie z treścią art. 41 ustawy o pomocy społecznej zasiłek ten może być przyznany "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", a więc w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, bowiem o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła. Sąd zwraca uwagę, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a ponadto muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby K.P. i cel pomocy, ale także potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.