II SA/Sz 1246/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski /spr./ Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant Aneta Kukla po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi J. Cz. na decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie bezzwrotnego zasiłku celowego I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego F. P. kwotę [...] ([...]) złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], decyzją Nr [...] z dnia [...]r. odmówił przyznania J. Cz. pomocy społecznej w postaci bezzwrotnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów kursów; - podstawowego w zakresie przewozu drogowego towarów wszystkich klas, - specjalistycznego w zakresie przewozu drogowego materiałów niebezpiecznych w cysternach. Organ I instancji uznał, iż wnioskowana pomoc nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej, w rozumieniu przepisów ustawy o. pomocy społecznej. W uzasadnieniu decyzji wskazano ponadto, iż ze względu na trudną sytuację (bezrobocie) strona wspierana jest zasiłkami celowymi (m.in. na pokrycie kosztów wymiany dowodu osobistego i prawa jazdy – [...] zł., wyrobienie prawa jazdy międzynarodowego – [...] zł., pokrycie kosztów badań kierowcy – [...]zł., na zakup żywności po [...] zł. miesięcznie na [...].., środków czystości – [...] zł., obuwia – [...] zł., odzieży – [...] zł., wyrobienie paszportu – [...]zł.) oraz zasiłkiem okresowym w wysokości [...] zł. w miesiącach [...]. W odwołaniu od powyższej decyzji J. Cz. zarzucił, iż podpisana została jedynie przez Kierownika RPS Nr [...]. Ponadto nie zgadza się z jej uzasadnieniem, a szczególności z ustaleniem, iż jego trudna sytuacja materialno-bytowa spowodowana jest bezrobociem oraz z doliczeniem do dochodu dodatku mieszkaniowego. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...]. znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 2 ust.1 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji . W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż J. Cz. prowadzi [...] gospodarstwo domowe. Zarejestrowany jest w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Decyzją Dyrektora MOPS w [...] Nr [...] z dnia [...] został mu przyznany dodatek mieszkaniowy na okres od [...] do [...]. w wysokości [...] zł. miesięcznie. Ponadto od [...] do [...]r. przyznany ma zasiłek okresowy w wysokości [...]zł. miesięcznie. Łączny dochód odwołującego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (tj. w [...]r.) wynosił [...] zł. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu, z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne oraz o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu tego nie wlicza się jednorazowego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze, natomiast dodatek mieszkaniowy uznaje się za dochód. Dochód strony w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. [...]r. został wyliczony prawidłowo. Kryterium dochodowe ustalonego zgodnie z art. 8 ust 1 ustawy z dnia [...]r. o pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej wynosi [...] zł. ˛ Oceniając zasadność odmowy przyznania zaskarżoną decyzją pomocy w postaci zasiłku celowego Kolegium stwierdziło, iż organ pierwszej instancji postępował zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o pomocy społecznej. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, iż samo spełnienie wymagań do otrzymania zasiłku celowego nie oznacza automatyzmu w przyznaniu tego zasiłku. Świadczenie to nie ma charakteru obowiązkowego i jego przyznanie następuje w ramach tzw. uznania administracyjnego, przy czym, celem pomocy społecznej jest umożliwienie przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, a nie zaspokajanie wszystkich, choćby najbardziej uzasadnionych potrzeb życiowych. Ponadto - jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia z Urzędu Pracy w [...] z dnia [...]r. – J. Cz. w roku [...] ukończył sfinansowane przez ten urząd kursy: - [...].-[...]r. - [...], - [...],- [...] r. - kurs dokształcający dla [...] Po ich ukończeniu J. Cz. nie zgłosił podjęcia pracy. Zdaniem organu odwoławczego ukończenie przez stronę kolejnego kursu, na pokrycie kosztów którego się ubiegał, nie gwarantowało otrzymania zatrudnienia, co potwierdza notatka służbowa z dnia [...]., znajdująca się w aktach organu pierwszej instancji. Odpowiadając na podniesiony w odwołaniu zarzut dotyczącym podpisania decyzji przez Kierownika RPS, organ odwoławczy wyjaśnia, iż zaskarżona decyzja podpisana została przez osobę uprawnioną - z upoważnienia Prezydenta Miasta - Kierownika RPS Nr [...] p. J. H.-K. Powyższą decyzję J. Cz. zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie w całości; a także 1) o uchylenie decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] roku, 2) o ustalenie i stwierdzenie, że decyzja MOPS jest nieważna z mocy prawa; 3) o ustalenie, że nie udzielnie pomocy finansowej na dokończenie podniesienia kwalifikacji w zawodzie kierowcy jest niezgodne z ustawą o pomocy społecznej, 4) o ustalenie, że nie udzielnie mu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w celu otrzymania pomocy jest niezgodne z art. 9 kp.a.; 5) o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy wszczętej przez MOPS w [...] na wskutek podania skarżącego z dnia [...]roku, zakończonej decyzją nr [...]z dnia [...] roku - na okoliczność, że skarżący zwrócił się o udzielnie pomocy finansowej w celu ekonomicznego usamodzielnienia się; 6) o przyznanie zasiłku celowego lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; Skarżący zaznaczył też, że skarga dotyczy również uzasadnienia decyzji, a w szczególności ustalenia, że przyczyną braku dochodu jest bezrobocie. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż podtrzymanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w zakresie nie przyznania mu pomocy społecznej w postaci bezzwrotnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów kursu kwalifikacyjnego dla kierowców, jest dla niego rażąco krzywdzące z uwagi na brak innych możliwości uzyskania uprawnień niezbędnych dla podjęcia pracy zarobkowej jako kierowcy, a tym samym osiągnięcia dochodów i samodzielnego utrzymania się. Do końca roku [...] wszyscy kierowcy winni być przeszkoleni w zakresie przewozu materiałów niebezpiecznych, wybuchowych, rażących i żrących zgodnie z ustawą o samochodowym transporcie drogowym i innymi. Skarżący nie jest w stanie sam opłacić sobie kursu, który musi ukończyć, aby móc podjąć pracę kierowcy pojazdów samochodowych ciężarowych. Skarżący podkreśla, iż odwołuje się także od uzasadnienia w/w decyzji wobec ustalenia w wywiadzie środowiskowym z dnia [...] roku fałszywej przyczyny znalezienia się przez niego w ubóstwie (bezrobocie). Tymczasem skarżący przez [...] lat opiekował się w swoim mieszkaniu obłożnie chorą [...] przez co stracił możliwość zatrudnienia, a MOPS tego nie dostrzega. Organy I i II Instancji nie wzięły też pod uwagę że jedno całe pokolenie wyjechało poza granice Polski, a prognozy przewidują, że wkrótce i drugie pokolenie wyjedzie. Ubiegający się o pomoc dostrzegł szansę podjęcia intratnej pracy pozwalającej na ekonomiczne usamodzielnienie się i zaprzestanie korzystania z pomocy MOPS. Natomiast SKO nie widzi potrzeby pomocy w jego usamodzielnieniu się ekonomicznym i podjęciu pracy, w celu zaprzestania zasięgania pomocy z MOPS. MOPS otrzymał zaświadczenie z PUP [...] z dnia [....] roku o sfinansowaniu dwóch kursów, którego skarżący nigdy nie otrzymał do wglądu i nie mógł się do niego odnieść w postępowaniu przed II instancją. PUP nigdy nie przedłożył mu ofert pracy zgodnych z nabytymi uprawnieniami, dlatego fakt ten nie może obciążać bezpośrednio skarżącego, a wskazuje jedynie że MOPS wspólnie z PUP prowadzą działania zakazane prawem na szkodę skarżącego. Zapotrzebowanie na kierowców posiadających prawo jazdy kat. C, E i mających ukończone kursy przewozu rzeczy oraz potocznie zwane uprawnienia ADR - jest duże, co również potwierdzają ogłoszenia w PUP w [...]. Skarżący cały czas podejmuje działania, które mają prowadzić do jego usamodzielnienia, potwierdza to też podanie skarżącego z dnia [...] roku kierowane do MOPS, w którym wyraźnie stwierdza że zmierza do nabycia kwalifikacji celem ekonomicznego usamodzielnienia się, gdyż dostrzegł braki kierowców na rynku. W Urzędzie Pracy w [...] złożył podanie o sfinansowanie dwóch kursów oraz dokonał wymiany dokumentów zgodnie z wymogami prawnymi, a więc pomoc została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. Pismem z dnia [...] roku, skierowanym do MOPS, skarżący uprawdopodobnił zasadność uzyskania uprawnień [...]. Wskazał, gdzie się znajdują oferty pracy. MOPS nie podał przepisu prawnego wraz z jego zacytowaniem nakładającego obowiązek na ubiegającego się o pomoc finansową ujawnienia potencjalnego pracodawcy. MOPS wchodzi w kompetencje Urzędu Pracy, który oświadczył, że kursów w przedmiocie przewozów materiałów [...] nie finansuje. MOPS nigdy nie uzyskał informacji o konieczności kursów oraz fakcie kierowania skarżącego do pracy przez PUP. PUP nie potwierdza, że skarżący odmówił kiedykolwiek przyjęcia oferty pracy. Przy rozpatrywaniu podania o pomoc finansową, MOPS zastosował nadmierną biurokrację, nie znajdującą pokrycia w przepisach prawnych i sprawę załatwiał w ślimaczym tempie. MOPS bez wiedzy, zgody i wbrew interesowi skarżącego przeprowadził rozmowę z ewentualnym pracodawcą z [...] , który potwierdził, że poszukuje kierowców kat [...]. Zaliczenie dodatku mieszkaniowego przydzielonego na [...] osób nie może stanowić jego dochodu, ponieważ niezgodne jest z Ordynacją Podatkowa. Odpowiadając na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustaw z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. dalej P.p.s.a), sądy administracyjne dokonują kontroli decyzji pod względem zgodności z prawem. Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według wskazanego wyżej kryterium oraz w granicach rozstrzygania sądu zakreślonych w art. 134 P.p.s.a. doprowadziła do uznania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Pomoc społeczna w postaci zasiłku celowego jest świadczeniem o charakterze uznaniowym. Samo spełnienie przesłanek do otrzymania zasiłku nie oznacza automatyzmu jego przyznania. Pomoc ta jest w zasadzie udzielana na pokrycie kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust.1 i 2 ustawy o pomocy społecznej). Przyznanie pomocy na ukończenie przez stronę przedmiotowych kursów, nie stanowi niezbędnej potrzeby uzasadniającej przyznanie pomocy ze środków pomocy społecznej przeznaczonych na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej. Natomiast zgodne z art. 43 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej gmina może przyznać pomoc w formie pieniężnej lub rzeczowej w celu ekonomicznego usamodzielnienia. Pomoc ta może być przyznana w formie jednorazowego zasiłku celowego lub nieoprocenotwanej pożyczki. Jednakże zgodnie z ust.8 powyższego przepisu pomoc w celu ekonomicznego usamodzielnienia nie przysługuje, jeżeli osoba lub rodzina otrzymała już pomoc na ten cel z innego źródła. Jeśli wynika z akt sprawy, a faktom tym skarżący w skardze nie zaprzeczył, otrzymał on taką pomoc z Urzędu Pracy – na opłacenie kursu obsługi [...] oraz kursu dokształcającego dla [...]. Okoliczność ta, w świetle art. 43 ust.8 ustawy o pomocy społecznej, wyklucza przyznanie skarżącemu pomocy w formie jednorazowej zasiłku celowego na ekonomicznie uzasadnione, o którym mowa w art. 43 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Pozostałe zarzuty zawarte w skardze, jak dotyczące wskazania przyczyn trudnej sytuacji materialno – bytowej skarżącego, nie dotyczą istoty sprawy i nie mają żadnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. W świetle przytoczonych przepisów zaskarżona decyzja odpowiada zatem prawu, wobec czego skarga –jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.