II SA/Sz 1248/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk -Meder po rozpoznaniu w dniu 15 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi M. J. na upoważnienie Starosty do przeprowadzenia doraźnej kontroli terenowej z dnia [...] nr [...] p o s t a n a w i a: oddalić wniosek Postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt II [..] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił M. J. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika oraz zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. J. na upoważnienie Starosty [..] do przeprowadzenia doraźnej kontroli terenowej z dnia [..] r. nr[...] . Sąd ocenił sytuację majątkowa skarżącego na podstawie złożonego w dniu [...] r. formularza PPF z dnia [...] r. oraz dodatkowych dokumentów i oświadczeń złożonych przez skarżącego w odpowiedzi na zarządzenie Sądu z dnia [...] r. Mianowicie, we wniosku M. J. podał, że wykonywał bezinteresownie szereg różnych prac na rzecz Skarbu Państwa, z dziedziny robót geodezyjnych. Obecnie ograniczył prowadzoną działalność gospodarczą, a ponadto zobowiązany jest ponosić koszty z tytułu "egzekwowanych spraw", stanowiących konsekwencje niewykonania umów na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych, a także będących skutkami wypadku samochodowego, któremu uległ w dniu [...] r. Oświadczył również, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze swoją żoną, mieszka w domu o powierzchni [...] m² oraz nie posiada żadnych innych nieruchomości, ani zasobów pieniężnych. Źródłem utrzymania małżonków jest renta skarżącego w wysokości [...] zł, a także wynagrodzenie żony w kwocie [...] zł, natomiast działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego przynosi tylko straty. Skarżący podniósł, że razem z żoną spłacają kredyt hipoteczny, którego miesięczna rata wynosi [...] CHF, a nadto ponoszą wraz z żoną koszty egzekucji komorniczej prowadzonej z majątku małżonków. Wspólny dochód, jaki uzyskuje wraz z żoną jest mniejszy od egzekwowanych z ich majątku należności. Otrzymuje także dodatkową pomoc finansową ze strony rodziny. Do sprawy skarżący dołączył oświadczenie z którego wynika, że razem z żoną nie posiadają żadnych rachunków bankowych, kont oraz lokat dewizowych. Natomiast zaciągnął kredyty bankowe celem uregulowania zaległości finansowych wynikających z pobranego w ramach prowadzonej działalności handlowej towaru oraz ograniczeń w prowadzonej działalności gospodarczej, będących następstwem wypadku samochodowego. Złą sytuację materialną pogłębił fakt niezrealizowania w terminie kilku dużych robót geodezyjnych zleconych przez Agencję Nieruchomości Rolnych O.T. w Szczecinie oraz poniesienie w trakcie tych prac kosztów w wysokości [..] zł. Na powyższą sytuację miała też wpływ nieterminowa zapłata wynagrodzenia przez ANR O.T. w Szczecinie za wykonanie innych prac geodezyjnych i niedotrzymanie terminu zapłaty kwoty [..] zł z powodu opóźnień w realizacji 5 umów, które dodatkowo są powodem kilku egzekucji komorniczych. Prowadzona w bardzo małym rozmiarze działalność usług geodezyjnych, dotyczy sporadycznych zleceń realizowanych tylko dla sąsiadów i znajomych. Ponadto, skarżący przedstawił zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia uzyskiwanego przez jego żonę na kwotę [...] zł netto, a także odcinki otrzymywanej przez niego renty w wysokości [...] zł netto, zaświadczenie komornika sądowego o racie potrąceń w wysokości [...] zł, wezwanie do zapłaty na kwotę [..] zł za przekształcenie [...] r. oraz upomnienie dotyczące zapłaty podatku od nieruchomości położonych w [..] przy ul. [...]oraz przy ul.[..]. Skarżący udokumentował także wydatki na utrzymanie domu. Załączył ponadto, złożone wspólnie z żoną zeznanie podatkowe za [...] r., w którym wskazano, że żona skarżącego oprócz wynagrodzenia za pracę osiągnęła też dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług geodezyjnych i handlu, który wyniósł [...] zł, a działalność prowadzona jest w [...] przy ul.[...] , natomiast skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług geodezyjnych poniósł stratę w wysokości [...] zł. Przedłożył również wezwania z Banku do zapłaty zaległości w spłacie rat kredytu (Kredyt na Miarę), a także wyciąg z rachunku (Kredytu Bezpiecznego) wskazujące na zadłużenie skarżącego powstałe w konsekwencji nie wywiązywania się z terminowej spłaty rat kredytowych. W aktach znajdują się także oświadczenia: brata skarżącego, brata żony skarżącego oraz syna skarżącego P. J., który jednocześnie wskazał ten sam adres zamieszkania co skarżący przy ul. [...] - potwierdzające, że osoby wspierają finansowo skarżącego, nie wskazując przy tym konkretnych kwot pomocy. Sąd uznał, że oświadczenie wnioskodawcy dotyczące jego sytuacji majątkowej, rodzinnej, a także uzyskiwanych dochodów jest niepełne oraz nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego Jak wynika z oświadczenia złożonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący uzyskuje wraz z żoną stały dochód w wysokości [...] zł (miesięcznie) z tytułu renty oraz wynagrodzenia za pracę. Prowadzona z kolei przez skarżącego działalność gospodarcza przynosi straty. Natomiast z przedłożonego zeznania podatkowego za rok 2008 wynika, że żona wnioskodawcy również prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług geodezyjnych i handlu z tytułu której uzyskała w [..] roku dochód w wysokości [...] zł (przy przychodzie [...] zł), co zostało pominięte przez skarżącego w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu. Sąd podkreślił w uzasadnieniu, że skarżący we wniosku podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe jedynie z żoną, jednakże syn skarżącego w oświadczeniu o dobrowolnej pomocy finansowej udzielanej rodzicom, wskazał ten sam adres zamieszkania, co rodzice tj. [...] ul.[...] . Ponadto fakt pomocy finansowej ze strony rodziny również został pominięty w rubryce nr 10 urzędowego formularza PPF. Ponadto, M. J. wskazując na stan majątkowy oświadczył, że posiada wraz z żoną dom o powierzchni [...] m² położony w [...] przy ul.[...] , natomiast z upomnienia Burmistrza [...] wynika, że skarżący jest zobowiązany do zapłaty podatku od nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] oraz od nieruchomości położonej przy ul.[...] . Sąd zauważył dodatkowo, że wystawione na skarżącego faktury VAT za energię elektryczną, mające dokumentować jego wydatki poniesione na utrzymanie domu, dotyczą jeszcze innej nieruchomości położonej w [..] przy ul. [..] natomiast przesłane faktury VAT za Internet i telefon dotyczą nieruchomości położonej przy ul.[...] , pod którym to adresem skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Sąd stwierdził również, że potrącenia komornicze z renty skarżącego i wynagrodzenia za pracę żony, a także obciążenia z tytułu rat kredytów nie są wystarczające do uznania, że skarżący znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Podobnie, strata wynikająca z zeznania podatkowego skarżącego jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie musi oznaczać braku środków finansowych. Zdaniem Sądu, ocena materiału zgromadzonego w sprawie pozwala wyrazić pogląd, że skarżący wybiórczo przedstawił dokumentację mającą potwierdzić jego sytuację majątkową oraz rodzinną, a udzielane informacje były częściowo wzajemnie sprzeczne oraz niepełne. W dniu [...] r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie o odmowie przyznania prawa pomocy, a ponadto złożył wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W zażaleniu M. J. podniósł, iż bardzo trudna sytuacja materialna jego rodziny, uniemożliwia mu poniesienie kosztów w przedmiotowej sprawie. Skarżący przywołał przebieg toczącego się postępowania karnego przed Sądem Rejonowym w [...] wobec jego osoby oraz stwierdził, że z powodu z powodu braku odpowiednich funduszy celem opłacenia adwokata, lub radcy prawnego z konieczności prowadzi wszystkie sprawy sam, popełniając przy tym szereg błędów. Ponadto jego ciężka sytuacja finansową jest konsekwencją i następstwem bardzo ciężkiego wypadku samochodowego w wyniku którego jego rodzina poniosła duże straty oraz jego przebywania na bezterminowej rencie chorobowej. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że nie jest w stanie ponieść w sprawie kosztów dotyczących wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Postanowieniem z dnia [..] r., sygn. akt I OZ 255/10 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił zażalenie M. J.. Sąd II instancji stwierdził w uzasadnieniu, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikujące go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd podkreślił, że w zażaleniu skarżący w żaden sposób nie odniósł się do wykazanych przez sąd I instancji rozbieżności w złożonym formularzu PPF, a dokumentacją pozwalającą ocenić jego rzeczywisty stan majątkowy. Skarżący nie zaprzeczył, dokonanej przez Sąd I instancji, ocenie stanu majątkowego. Tak więc postanowienie Sądu I instancji o oddaleniu wniosku skarżącego o p5rzyznanie prawa pomocy w zakresie całkowity było zasadne. W związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wezwał M. J. do uzupełnienia braku formalnego wniosku przez wypełnienie formularza PPF i nadesłanie go do akt. W dniu [...] r. skarżący nadesłał do akt wypełniony formularz PPF, w którym wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika oraz oświadczył, że nie jest w stanie bez uszczerbku finansowego koniecznego do utrzymania siebie i rodziny ponieść kosztów sądowych z powodu skutków powypadkowych, ograniczenia działalności gospodarczej, ponoszenia kosztów egzekucyjnych za sprawy będące konsekwencją niewykonywanych umów dla ANR O.T Szczecin, a także będących skutkami wypadku samochodowego, któremu uległ w dniu [..] r. - zaległości wobec Urzędu Skarbowego, ZUS-u, Goleniowskiej Wspólnoty Mieszkaniowej, osób fizycznych i prawnych. (skarżący wymienił w tym miejscu sygnatury spraw komorniczych). Wcześniej wykonywał bezinteresownie szereg różnych prac na rzecz Skarbu Państwa, z dziedziny robót geodezyjnych, co może udokumentować Oświadczył również, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze swoją żoną, mieszka w domu o powierzchni [...] m² oraz nie posiada żadnych innych nieruchomości, ani zasobów pieniężnych. Źródłem utrzymania małżonków jest renta skarżącego w wysokości [...] zł, a także wynagrodzenie żony w kwocie [...] zł – razem [..] zł brutto. Natomiast działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego przynosi tylko straty. Skarżący podniósł, że razem z żoną spłacają kredyt hipoteczny, którego miesięczna rata wynosi 604 CHF, a nadto ponoszą wraz z żoną koszty egzekucji komorniczych prowadzonych z majątku małżonków. Dodatkowo skarżący wyjaśnił, że nie ma możliwości zestawienia wydatków związanych z ww. sprawami komorniczymi. Wspólny dochód rodziny jest mniejszy od egzekwowanych należności. Oświadczył również, że otrzymuje pomoc finansową od rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje : Na wstępie, podkreślić należy, że w niniejszej sprawie, sytuacja majątkowa i osobista skarżącego była przedmiotem badania zarówno przez Sąd I instancji jak i Naczelny Sąd Administracyjny w związku z wnioskiem złożonym w dniu [..] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia [...] r. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy stwierdzając, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia [..] r. oddalił zażalenie skarżącego, złożone na powyższe postanowienie, podzielając stanowisko Sądu I instancji w kwestii oceny sytuacji materialnej skarżącego. Sąd podkreślił, że w zażaleniu skarżący, w żaden sposób, nie odniósł się do wykazanych w zaskarżonym postanowieniu rozbieżności w złożonym formularzu PPF, a dokumentacją pozwalającą ocenić jego rzeczywisty stan majątkowy. Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W związku z powyższym, Sąd - rozpatrując kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym - dokonał oceny sytuacji materialnej skarżącego przedstawionej we wniosku (formularzu PPF z dnia 1 września 2010 r., złożony 3 września 2010 r.) z uwzględnieniem treści art. 165 P.p.s.a. oraz art. 246 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania . Sąd zbadał, czy przedstawione przez M. J. we wniosku o prawo pomocy, złożonym na formularzu PPF w dniu [..] r. okoliczności celem wykazania, zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. sytuacji majątkowej skarżącego uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy, uległy zmianie (art. 165 P.p.s.a.). Analizując oba wnioski skarżącego złożone na formularzu PPF w dniu [..] r. i na formularzu PPF w dniu 3 września 2010 r. Sąd stwierdził, że skarżący, w swym powtórnym wniosku, nie powołał żadnych zmienionych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Argumenty przedstawione w kolejnym wniosku o prawo pomocy są powieleniem argumentacji z rozpoznanego wcześniej wniosku skarżącego. Skarżący ponownie powołał się na wysokie koszty spraw egzekucyjnych powstałych wskutek niewykonania umów z ANR O.T. Szczecin oraz wskutek zaległości w różnych opłatach spowodowanych wypadkiem samochodowym, na obowiązek spłaty kredytu hipotecznego, którego miesięczna rata wynosi [..] CHF, oraz wskazał, że wspólny dochód, jaki uzyskuje wraz z żoną, jest mniejszy od egzekwowanych z ich majątku należności oraz otrzymuje także dodatkową pomoc finansową ze strony rodziny. Skarżący nie podał jednakże w jakiej wysokości jest ta pomoc. Niewielkiemu zwiększeniu uległ dochód rodziny. Wyjaśnić należy, że instytucja przewidziana w art. 165 P.p.s.a nie służy do ponownego rozpatrzenia argumentów strony przedstawionych w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz do umożliwienia zmiany postanowień niekończących sprawy, w tym postanowień w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Sąd zważył także, że pomimo deklarowania przez stronę przedłożenia dodatkowej dokumentacji w zakresie sytuacji majątkowej skarżącego, dokumenty takie nie zostały złożone. Ponadto, skarżący ponownie pominął kwestię rozbieżności danych z pierwszego formularza (a tym samym i z drugiego formularza), a przedłożoną do akt dokumentacją, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia [...]r. Sąd uznał, że skoro sytuacja materialna skarżącego była już oceniana pod kątem zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu przy nie zmienionym stanie sprawy, to biorąc po uwagę, iż sytuacja ta nie uległa zmianie, na co jednoznacznie wskazuje ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym - to brak jest przesłanek do zmiany prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Tym samym uznać należało, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania . Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 246 § 1 P.p.s.a w związku z art. 165 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu wniosku.