II SA/Sz 1292/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 marca 2015 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę Wnioskiem z dnia 1 sierpnia 2014 r. Z.M. zwrócił się z prośbą o przyznane pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego na dofinansowanie do wynajmu pokoju oraz na zakup odzieży, biletów na przejazd środkami komunikacji publicznej - miejskiej, środkami innej komunikacji i na pokrycie niezbędnych kosztów zaspakajania bieżących potrzeb w codziennym życiu. Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta przez Kierownika P S i R Ośrodka Pomocy Rodzinie w M O P R przyznano Z.M. zasiłek okresowy z powodu bezrobocia od dnia [...] w kwocie [...] miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskodawca spełnia warunki do przyznania pomocy w postaci zasiłku okresowego. Nie osiąga żadnego dochodu, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i jest bezrobotny. Z.M. odwołał się od przedmiotowej decyzji podnosząc, że przyznana pomoc nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb związanych z zakupem żywności, odzieży, biletów na przejazd środkami komunikacji publicznej - miejskiej, środków sanitarno-higienicznych i innych, zaspakajaniem niezbędnych bieżących potrzeb w codziennym życiu. Jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną, bez prawa do zasiłku. Prosi o zwiększenie pomocy. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że w myśl art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego określonego w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w związku z § 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, stanowi kwota [...]. Z akt sprawy wynika, że Z.M. jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Nie posiada własnego mieszkania i wynajmuje pokój u znajomego. Ma[...] lata i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów. W [...] otrzymał po raz ostatni zasiłek okresowy w wysokości [...]. Dochód ten należy uznać za utracony. Kolegium wskazało, że uznać zatem należy, że Z.M. kwalifikuje się do przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego, bowiem kryterium dochodowe kwalifikującego do przyznania zasiłku okresowego wynosi [...]. Sposób ustalania wysokości kwot przyznawanych zasiłków okresowych określa art. 38 ust. 2 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W myśl tego przepisu zasiłek okresowy, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a jej dochodem. Kwota zasiłku okresowego ustalana zgodnie z powyższą zasadą nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a jej dochodem (art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy). Zatem, o ile samo przyznanie zasiłku okresowego jest obligatoryjne - w sytuacji, gdy wnioskodawca spełnia warunki określone w cytowanych wyżej przepisach, to wysokość zasiłku okresowego, w pewnych określonych ramach, powinna zostać ustalona przez organ I instancji - ustawodawca pozostawił tę kwestię uznaniu organu. Winien on zatem ustalać wysokość przedmiotowego świadczenia biorąc pod uwagę, z jednej strony - sytuację, w jakiej znajduje się wnioskodawca i jego potrzeby, z drugiej zaś strony - swoje możliwości finansowe i potrzeby istniejące na obszarze jego działania. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 4 ustawy, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Ponieważ Z.M. nie osiąga żadnego dochodu organ I instancji przyznał stronie zasiłek okresowy w wysokości [...], a więc w wysokości 50% kwoty maksymalnej jaka mogłaby przysługiwać w jego sytuacji finansowej. W ocenie organu odwoławczego, niesatysfakcjonująca odwołującego się wysokość przyznanego zasiłku okresowego w kwocie [...] miesięcznie nie przesądza jeszcze o naruszeniu prawa. Organ I instancji uzasadniając wysokość przyznanego zasiłku stwierdził, że w budżecie gminy nie ma zaplanowanych własnych środków finansowych na wypłatę zasiłków okresowych, dlatego zasiłki okresowe przyznaje w wysokości gwarantowanej przepisami prawa, czyli 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby (art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy), bowiem do tej wysokości organ I instancji otrzymał dotację celową z budżetu państwa. Ponadto strona znajduje się pod stałą opieką M O P R i otrzymała także pomoc pieniężną na dofinansowanie do zakupu żywności. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej i korzystających z pomocy społecznej oraz własne możliwości finansowe. Możliwości finansowe M O P R są ograniczone. W [...] Ośrodek na realizację zasiłków okresowych w ramach środków budżetu państwa i środków własnych gminy dysponuje kwotą [...]. Liczba środowisk uprawnionych do tych świadczeń wynosi ok. [...]. Pozwala to jedynie na realizację zasiłków okresowych w minimalnej ustalonej przepisami ustawy o pomocy społecznej wysokości. Organ odwoławczy wskazał również, że pomoc społeczna ma udzielać pomocy i wsparcie, a nie dostarczać świadczeń pieniężnych na finansowanie dowolnych celów w wysokości dla nich wygodnej czy pożądanej. Ocena przesłanek do przyznania zasiłku okresowego musi być dokonywana przy uwzględnieniu szczególnego charakteru tych świadczeń, które mogą być przyznane w sytuacjach zupełnie wyjątkowych i powinny być przeznaczane jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych osób korzystających z pomocy. Jak stanowi przytoczony wyżej przepis, organ pomocy społecznej przyznaje zasiłek okresowy obligatoryjnie a jego wysokość ustala w ramach posiadanych środków na ten cel. Działa on zatem w tej części w ramach tzw. uznania administracyjnego a wydawane decyzje uwzględniają z jednej strony potrzeby i sytuację materialną wnioskodawcy, z drugiej strony możliwości finansowe gminy oraz potrzeby istniejące na obszarze jego działania. Jest to zgodne z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pismem z dnia 29 listopada 2014 r. Z.M. złożył skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Kwestionowanej decyzji skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa i nieustosunkowanie się w jej treści przede wszystkim do kwestii, czy przyznane świadczenie w ww. kwocie ma wystarczyć skarżącemu "na wyżywienie na cały miesiąc" i bieżące utrzymanie oraz czy nie należy się skarżącemu dofinansowanie do wynajmu pokoju. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w ie z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca jej wydanie decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja przyznająca Z.M. świadczenie pieniężne w formie zasiłku okresowego od [...] w kwocie [...] zł miesięcznie. Podstawą prawną przyznania tej formy pomocy społecznej są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w której ustawodawca precyzyjnie określił warunki jej przyznawania. Jak wynika z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 ww. ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jej celem nie jest jednak wyręczanie strony w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb życiowych, lecz jedynie wspieranie w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie jej życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Celem tym nie może więc stać się zapewnienie wnioskodawcy stałego źródła dochodów. Odmienna interpretacja przepisów ww. ustawy byłaby sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania tych wysiłków, a nie ich zastępowania. Jak stanowi art. 3 ust. 4 u.p.s. potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Obydwie te przesłanki pozostają jednakowo ważne. Podkreślenia przy tym wymaga, że przyznanie lub odmowa przyznania świadczenia może nastąpić jedynie po starannym i wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności danej sprawy, a wydana decyzja musi być wyczerpująco uzasadniona przez wskazanie, dlaczego dokonano takiego, a nie innego rozstrzygnięcia - zgodnie z regułami wynikającymi z art. 6 i art. 7 k.p.a. Sąd zgadza się z panującym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, z którego wynika, że wysokość zasiłku okresowego ustalona została przez ustawodawcę w wysokości minimalnej i maksymalnej, co wynika to z treści art. 38 ust. 2 ww. ustawy, w którym ustawodawca użył zwrotu "zasiłek okresowy ustala się". Określenie maksymalnej i minimalnej wysokości zasiłku okresowego, oznacza, iż organ przyznający zasiłek o ile stwierdzi, że osoba ubiegająca się spełnia kryterium wskazane w art. 38 ust. 1, działa w granicach uznania administracyjnego. Organ nie może stronie przyznać świadczenia w niższej kwocie (a także wyższej) niż to zostało określone w u.p.s. W ustalonych w ten sposób widełkach organ poruszać się może jednak swobodnie, przy czym powinien ustalić to świadczenie w wysokości adekwatnej do sytuacji wnioskodawcy, jego potrzeb i możliwości zaspokojenia swoich potrzeb we własnym zakresie oraz posiadanych przez organ środków finansowych na realizacją zadań pomocowych (por. wyrok WSA, z dnia 30 kwietnia 2013 r., II SA/Po 223/13, LEX nr 1316899). Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji ustalił, że skarżący nie osiąga żadnego dochodu, w związku z czym przyznał stronie zasiłek okresowy w wysokości [...], a więc w wysokości 50% kwoty maksymalnej jaka mogłaby przysługiwać w jego sytuacji finansowej. W myśl bowiem art. 38 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a jej dochodem. Kwota zasiłku okresowego ustalana zgodnie z powyższą zasadą nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a jej dochodem (art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy). Jednocześnie, organ I instancji uzasadniając wysokość przyznanego zasiłku stwierdził, że w budżecie gminy nie ma zaplanowanych własnych środków finansowych na wypłatę zasiłków okresowych, dlatego zasiłki okresowe przyznaje w wysokości gwarantowanej przepisami prawa, czyli 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, bowiem do tej wysokości organ I instancji otrzymał dotację celową z budżetu państwa. Podkreślenia wymaga również, że, jak wynika z akt sprawy, strona znajduje się pod stałą opieką M O P R i otrzymała także pomoc pieniężną na dofinansowanie do zakupu żywności. Ponadto, możliwości finansowe MOPR są ograniczone. W [...] Ośrodek na realizację zasiłków okresowych w ramach środków budżetu państwa i środków własnych gminy dysponuje kwotą [...]. Liczba środowisk uprawnionych do tych świadczeń wynosi ok. [...]. Pozwala to jedynie na realizację zasiłków okresowych w minimalnej ustalonej przepisami ustawy o pomocy społecznej wysokości. Zdaniem Sądu, organy w niniejszej sprawie wykazały, że środki będące w ich dyspozycji są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich potrzeb osób uprawnionych. W związku z tym musiały uwzględnić ich wielkość oraz ilość podmiotów kwalifikujących się do przyznania pomocy i dokonać stosownego rozdziału tych środków w taki sposób, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ww. ustawy. Rozstrzygając niniejszą sprawę dokonano wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych i zebranego materiału dowodowego, a wyniki ustaleń zostały zawarte w uzasadnieniach wydanych decyzji. Nie budzą one zastrzeżeń Sądu. Zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego, bowiem organy szczegółowo wskazały, czym kierowały się przy podejmowaniu rozstrzygnięć i argumentacja ta zasługuje, w ocenie Sądu, na akceptację. Nie można zarzucić dowolności w działaniu organów. W sprawie bezspornym jest, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu zasiłku okresowego. Jak już wyżej wskazano, skarżący od pewnego czasu korzysta z różnych form pomocy społecznej stanowiącej odczuwalne wsparcie ze strony państwa. Natomiast wysokość środków, jakimi gmina dysponuje i rozmiar zgłaszanych potrzeb uniemożliwiają zaspokajanie żądań w całości, co nie oznacza, że takie działanie ma charakter bezprawny. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), skargę jako niezasadną oddalił.