II SA/Sz 1335/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 lutego 2010 r. sprawy ze skargi M. C. i E. C. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zameldowania oddala skargę. Pismem z dnia [...] r. E.S. złożyła w Urzędzie Miejskim w [...] wniosek o zameldowanie na pobyt stały [...] swoich małoletnich dzieci: M., T., K. i M.S., w lokalu przy ul. [...], podając, że dzieci mieszkają pod tym adresem u rodziny zastępczej. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego Prezydent Miasta [...] na podstawie art. 47 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), decyzją z dnia[...], orzekł o zameldowaniu małoletnich: M., T., K. i M.S. na pobyt stały przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych wskazując, że osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy dni jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy. Prezydent Miasta w toku postępowania ustalił, że M., T., K. i M.S. mieszkają w [...] od [...] r., posiadają w nim swoje rzeczy osobiste, w nim zlokalizowane jest ich centrum życiowe oraz uczęszczają do szkoły w pobliżu swego miejsca zamieszkania. Ustalenia te wynikają z zeznań E.S. z dnia [...]r., K.C. z dnia [...]r., E.C. z dnia [...] r., z pisma Komisariatu Policji [...] z dnia [...] oraz z prawomocnego postanowienia z dnia [...], w którym Sąd Rejonowy w [...] Wydział VII Rodzinny i Nieletnich, ustalił miejsce pobytu małoletnich przy rodzinie zastępczej, tj. przy B. I K. C.. Organ powołując się na zebrany materiał dowodowy uznał, że została spełniona przesłanka wynikająca z art. 10 cyt. wyżej ustawy, a pobyt dzieci ma charakter pobytu stałego. Ustosunkowując się do sprzeciwu właścicieli mieszkania, tj. E. I M.C. w sprawie zameldowania w/w dzieci na pobyt stały, Prezydent wyjaśnił, że sprzeciw ten nie ma znaczenia w sprawie, skoro jedynym warunkiem dokonania zameldowania jest zamieszkiwanie w lokalu. E. I M.C. nie zgadzając się z powyższą decyzją wnieśli odwołanie, podnosząc, iż rozstrzygnięcie organu w kwestii zameldowania jest bezduszne, stronnicze, tendencyjne, niesprawiedliwe i okazujące arogancję władzy. Odwołujący się zarzucili organowi, iż w dniu zapoznania się z aktami sprawy, brakowało w nich wniosku o zameldowanie złożonego przez E.S. oraz pisma K.C. o cofnięciu wniesionego przez niego wniosku o zameldowanie małoletnich, stanowiącego podstawę umorzenia postępowania w dniu [...] r. Następnie podnieśli, że pomimo powierzenia przez Sąd opieki nad małoletnimi K.C. - ojcu E.S. matka dzieci odwiedza je codziennie, uniemożliwiając im, jako właścicielom lokalu, korzystanie z kuchni. Ponadto wskazali, że wnuczka E.S., prowadząc rozwiązły tryb życia i posiadając ograniczoną władzę rodzicielską, uznana została przez organ za osobę wiarygodną, a jej wniosek załatwiono pozytywnie, gdy tymczasem w postępowaniu nie wzięto pod uwagę zarówno stanowiska ojca, który wyraził wprawdzie zgodę na zameldowanie dzieci, ale tylko na pobyt czasowy, jak i sprzeciwu właścicieli mieszkania na dokonanie czynności zameldowania na pobyt stały. E. I M.C. powołali się również na swoje wyjaśnienia zawarte w odwołaniu od decyzji z dnia [...]r., w którym to szczegółowo opisali konflikt z K.C. oraz wyrazili swoje stanowisko w sprawie zameldowania prawnuków stwierdzając, iż ich przebywanie w lokalu ma charakter pobytu czasowego. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] Wojewoda [...], w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 10 ust. 1 w związku z art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając treść podjętego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że stosownie do art. 47 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy prowadzący ewidencję ludności ma obowiązek, na podstawie zgłoszenia, dokonać zameldowania lub wymeldowania poprzez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i jej miejsca pobytu. W przypadku, gdy dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowaniu lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Przesłanką zameldowania na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące, w świetle art. 10 ust. 1 w/w ustawy, jest przebywanie (zamieszkiwanie) w lokalu, przy czym nie jest wymagane, na skutek stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu art. 9 ust. 2 ustawy w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., potwierdzenie uprawnień do zamieszkiwania. Wobec tego, zdaniem Wojewody, w sprawie istotne jest tylko ustalenie, czy dzieci przebywają w lokalu przy ul. [...], natomiast bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostają podnoszone w odwołaniu okoliczności związane z oceną zachowań E.S. oraz trudności wynikających ze wspólnego zamieszkiwania z K.C.. Organ odwoławczy stwierdził, iż Prezydent Miasta [...] prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne i na podstawie zebranych dowodów w sprawie wydał właściwą decyzję. Bezsporne jest bowiem to, że dzieci zamieszkują w lokalu przy ul. [...], co znajduje potwierdzenie w zeznaniach E.S., K.C. oraz w wyjaśnieniach M. I E.C.. Ponadto, wniosek został złożony przez osobę uprawnioną do reprezentowania małoletnich dzieci, tj. przez ich matkę. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożyli E. I M.C., podnosząc, że postępowanie prowadzone było w sposób niezgodny z prawem i zasadami współżycia społecznego. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie ponowili argumentację przedstawioną w odwołaniu, dodatkowo wskazując na naruszenie przez organy art. 10 § 1 kpa, poprzez odmowę sporządzenia i wydania kserokopii materiałów z akt sprawy oraz art. 13 § 1 i 2 kpa, poprzez "odrzucenie" możliwości przeprowadzenia ugody administracyjnej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi E. I M.C. z uwagi na śmierć skarżącego, zaś postanowieniem z dnia [...] r. podjął z urzędu zawieszone postępowanie ze względu na uprawomocnienie się postanowienia Sąd Rejonowego [...] Wydział II Cywilny z dnia [...] ustanawiającego kuratora spadku po M.C. w osobie M.C. Na rozprawie, która odbyła się w dniu [...] r., M.C. okazał akt notarialny nr rep. [...]r. oświadczając, że na jego mocy stał się jedynym właścicielem nieruchomości przy ul. [...]. Sąd postanowił dopuścić dowód z w/w aktu notarialnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w zakresie swej jurysdykcji, określonej przez art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez ocenę działań organów administracji publicznej pod kątem zgodności z prawem. Dokonana według tego kryterium kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej Wojewody doprowadziła Sąd do wniosku, że decyzja ta odpowiada prawu. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa". Ustawa nakłada obowiązek ewidencjonowania pobytu osób, który winien być zgodny ze stanem faktycznym. Wykonanie tego obowiązku polega na zgłoszeniu właściwemu organowi danych wymaganych do zameldowania i wymeldowania. Stosownie do postanowień art. 47 ustawy, organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym (ust. 1), jednakże, gdy zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy (ust. 2). Przesłanki zameldowania zostały określone w art. 10 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym, osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia, przy czym pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1), zaś pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem (art. 7 ust. 1). Wniosek o zameldowanie M. (ur. [...] r.), T. (ur. [...] r.), K. (ur. [...] r.) i M. (ur. [...] r.) S. - osób nieposiadającących pełnej zdolności do czynności prawnych – w lokalu przy ul. [...] został złożony w dniu [...] r. przez ich przedstawiciela ustawowego, tj. matkę – E.S., a więc w świetle art. 9a ustawy przez osobę do tego uprawnioną. Okoliczność sądowego ograniczenia władzy rodzicielskiej poprzez umieszczenie dzieci w rodzinie zastępczej nie ma wpływu na legitymację rodziców do złożenia wniosku o zameldowanie i udziału w postępowaniu, gdyż zgodnie z art. 1121 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), ograniczenie władzy rodzicielskiej na rzecz rodziny zastępczej obejmuje tylko wykonywanie bieżącej pieczy nad osobą dziecka, jego wychowania i reprezentowania w tych sprawach, a w szczególności w dochodzeniu świadczeń alimentacyjnych. We wniosku swym E.S. wskazała, że wnosi o zameldowanie małoletnich na pobyt stały, tak więc rozstrzygnięcie organu w takim przypadku uzależnione było od ustalenia, czy rzeczywiście pobyt dzieci w lokalu przy ul. [...] ma charakter pobytu stałego, polegającego na stałej koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. W świetle obowiązujących przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zasadniczym kryterium rozstrzygającym o zameldowaniu jest stwierdzenie faktu przebywania w lokalu. Orzekając w przedmiocie zameldowania organy nie mogą oceniać, czy pobyt danej osoby w określonym miejscu nie stoi na przeszkodzie w realizacji zasad współżycia społecznego. Tak więc podnoszone przez skarżących okoliczności odnoszące się do konfliktu z K.C. oraz związane z postawą E.S., nie mogły mieć znaczenia przy rozstrzyganiu sprawy, albowiem pozostają poza zainteresowaniem organów meldunkowych. Również brak zgody skarżących jak i biologicznego ojca dzieci J.S. na dokonanie czynności zameldowania na pobyt stały przy ul [...] oraz zamiar J.S. zameldowania dzieci w przyszłości na pobyt stały przy ul. [...], nie mogą stanowić podstawy do podważenia legalności prawnej wydanych w sprawie decyzji. Należy bowiem podkreślić, że celem instytucji zameldowania jest odzwierciedlenie aktualnego stanu faktycznego związanego z czasowym oraz stałym pobytem osób. Ewidencja ludności ma tylko i wyłącznie charakter porządkowy i nie rozstrzyga o uprawnieniach do lokalu jak i prawie do przebywania w nim. Według obowiązujących przepisów, dla osób posiadających prawo własności lokalu, w kontekście swobodnego nim dysponowania, fakt zameldowania lub niezameldowania osób trzecich go zamieszkujących, nie wywołuje żadnych skutków prawnych. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że od [...] r. M., T., K. i M.S. mieszkają w [...] Powyższe znajduje potwierdzenie w zebranym przez Prezydenta Miasta [...] materiale dowodowym, tj. w zeznaniach K.C. złożonych do protokołu dnia [...] r. (karta [...] akt administracyjnych) oraz w wyjaśnieniach E.S. z dnia [...] r. (karta [...] akt administracyjnych). Faktu zamieszkiwania dzieci pod wskazanym adresem nie kwestionowali również skarżący w toku postępowania administracyjnego jak i w złożonej skardze, przyznając, że prawnukowie mieszkają w przedmiotowym lokalu razem z rodzicami zastępczymi. Należy również mieć na uwadze, że postanowieniem z dnia [...], Sąd Rejonowy w [...] Wydział VII Rodzinny i Nieletnich, ograniczając władzę rodzicielską nad dziećmi biologicznym rodzicom, tj. J. i E.S., poprzez umieszczenie dzieci w rodzinie zastępczej, jednocześnie ustalił miejsce ich pobytu u rodziny zastępczej, na którą powołano K. i B. C., zamieszkałych przy ul. [...]. W takiej sytuacji nie można również podnieść, że zamieszkanie małoletnich w w/w lokalu nastąpiło z naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów ugruntował się pogląd, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje korespondencję, jak również miejsce - w pobliżu którego skoncentrowane jest miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), korzystania z usług, czy opieki medycznej, itp. (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Gd 329/07, Lex nr 460001, wyrok WSA w Lublinie z dnia 31 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Lu 465/07, Lex nr 460737). Zdaniem Sądu, w dacie podejmowania kwestionowanych decyzji organy miały podstawy uznać, że pobyt M., T., K. i M.S. przy ul. [...] miał charakter pobytu stałego, gdyż miejsce to stanowiło ich centrum życiowe, o czym przesądzają takie fakty jak posiadanie w opisanym lokalu odzieży, codzienne w nim zamieszkiwanie, nocowanie, spożywanie posiłków, uczęszczanie do znajdującej się w pobliżu szkoły, czy przyjmowanie odwiedzin matki. Zarzut skarżących, że pobyt prawnucząt ma charakter czasowy nie został poparty odpowiednią, przekonującą argumentacją. Okoliczność, że rodzice biologiczni dzieci mają inne miejsce zamieszkania w żaden sposób nie przesądza o tym, iż pobyt małoletnich w lokalu przy ul. [...] nie jest pobytem stałym, tym bardziej, że sąd rodzinny ograniczył rodzicom biologicznym władze rodzicielską, a pieczę nad dziećmi powierzył rodzinie zastępczej, ustalając przy nich miejsce pobytu dzieci. Za chybiony Sąd uznał zarzut naruszenia przez organ I instancji zasady czynnego udziału w postępowaniu oraz zaniechania ugodowego załatwienia sprawy. Przywołany w skardze art. 10 § 1 kpa, stanowiąc, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, wbrew twierdzeniom skarżących, nie stanowi podstawy do stwierdzenia istnienia po stronie organu administracji publicznej obowiązku sporządzania kserokopii z akt sprawy i ich dostarczania stronom postępowania. Ustawodawca przewidział jedynie, w art. 73 kpa, możliwość wydania uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Ze znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów wynika, że skarżący nie składali takiego wniosku do organów. Poza tym, organ I instancji zawiadomił skarżących o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem i, jak wynika to z protokołu z dnia [...] r. (k. [...]), M.C. z prawa tego skorzystał. W dniu zapoznania się z aktami sprawy w organie I instancji M.C. zgłosił uwagi dotyczące zamiaru zameldowania dzieci na pobyt stały, natomiast nie podniósł jednoznacznych zastrzeżeń co do kompletności akt administracyjnych. Ustosunkowując się z kolei do zarzutu braku w aktach pisma K.C., w którym to zawarł oświadczenie o wycofaniu wniosku o zameldowanie wnuków, należy wyjaśnić, iż powyższa okoliczność nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy, bowiem wnioskiem wszczynającym postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją był wniosek E.S.. Natomiast postępowanie wywołane wnioskiem K.C. stanowiło odrębną sprawę administracyjną, którą zakończyła ostateczna decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania, z uwagi na jego bezprzedmiotowość, wynikającą z cofnięcia wniosku o zameldowanie. Sąd nie dopatrzył się również w działaniu organów naruszenia art. 13 kpa statuującego zasadę ugodowego załatwienia sprawy, gdyż charakter niniejszej sprawy uniemożliwiał skorzystanie z instytucji ugody administracyjnej. Istotą ugody jest czynienie przez strony wzajemnych ustępstw w zakresie ich praw i obowiązków (szerzej: M. Jaśkowska, A. Wróbel "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Zakamycze 2000, s. 657), natomiast zameldowanie – jak już zaznaczono wyżej – będące realizacją obowiązku ustawowego, ma na celu odzwierciedlenie istniejącego stanu faktycznego. Tak więc, w postępowaniu dotyczącym zameldowania nie występują interesy stron, które można byłoby kształtować w drodze ugody. Będąc zobligowany do skontrolowania zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem, nie będąc przy tym związany wnioskami i zarzutami skargi, Sąd stwierdził, że Wojewoda podejmując kwestionowane rozstrzygnięcie w sposób należyty przeprowadził postępowanie, z poszanowaniem podstawowych zasad procesowych, prawidłowo ustalając stan faktyczny sprawy oraz w odniesieniu do tych ustaleń trafnie zastosował obowiązujące na dzień orzekania przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.