II SA/Sz 1345/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Protokolant Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 marca 2012 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia kary pieniężnej oddala skargę Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na J.J. prowadzącego działalność gospodarczą A karę pieniężną w wysokości [...] zł. Pismem z dnia [...]J.J. wniósł o umorzenie nałożonej kary pieniężnej, informując, że nie jest w stanie jej zapłacić, ponieważ prowadzona działalność gospodarcza przynosi straty, a nie posiada żadnych innych źródeł dochodu ani majątku, który mógłby spieniężyć. Za okres [...]rozliczenie działalności przyniosło stratę w wysokości [...]zł, przy dochodach na poziomie [...]zł i kosztach na poziomie [...]zł. Działalność prowadzona jest z wykorzystaniem kilku pojazdów, które z uwagi na swój wiek nie mają większej wartości, a w ewidencji środków trwałych, poza pojazdami, komputerem i zespołem kamer do monitoringu nie ma żadnych innych rzeczy. Wnioskodawca nie ma również żadnych oszczędności, które mógłby przeznaczyć na spłatę nałożonej kary, a w banku, który go obsługuje ma już zaciągnięty kredyt z miesięczną ratą do spłaty w wysokości ok. [...]zł. Do pisma J.J. załączył kopię informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym [...], złożonej w Urzędzie Skarbowym z której wynika dochód w wysokości [...]zł, zaświadczenie z Banku, z którego wynika, że posiada dwa zobowiązania opłacane terminowo. Z umowy kredytowej nr [...] r. wynika saldo w wysokości [...]zł płatne w miesięcznych ratach annuitetowych w kwocie [...]zł, przy czym ostateczną spłatę ustalono na dzień [...]r. wynika na dzień [...]saldo w kwocie [...]zł płatne miesięcznie w ratach annuitetowych w wysokości [...]zł, z ostateczną spłatą na dzień [...]r. Nadto J.J. przedłożył rozliczenie dochodu z remanentem za okres od [...]r. z którego wynika starta w wysokości [...]zł oraz umowy zlecenia wraz z rachunkami do tych umów i wykaz posiadanych samochodów. W wyniku rozpatrzenia ww. wniosku Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...]r. na podstawie art. 56 oraz art. 57 w związku z art. 64 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) odmówił umorzenia nałożonej kary pieniężnej. W motywach rozstrzygnięcia – po szczegółowym opisaniu stanu faktycznego i dokumentów, jakie złożył wnioskodawca oraz przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie – organ podał, że odnośnie wnioskodawcy nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 56 ustawy o finansach publicznych, w tym przesłanka na którą powołuje się skarżący, tj. ważny interes dłużnika. Co prawda przedłożona dokumentacja wskazuje na złą kondycję finansową wnioskodawcy, jednakże powyższe nie stanowi spełnienia warunku w postaci ważnego interesu dłużnika, bowiem z ekonomicznego punktu widzenia, w interesie każdego przedsiębiorcy jako podmiotu prowadzącego działalność w celach zarobkowych jest umarzanie ewentualnych kar pieniężnych. J.J. osiąga dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, co nie potwierdza braku możliwości uregulowania dłużnej należności chociażby w formie ratalnej. W odwołaniu od ww. decyzji J.J. podniósł, iż w jej uzasadnieniu zabrakło wnikliwej i dogłębnej oceny okoliczności podnoszonych przez niego we wniosku o umorzenie nałożonej kary pieniężnej. Organ całkowicie pominął okoliczność, że w przeciągu [...] dni Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na niego trzema decyzjami kary w łącznej wysokości [...]zł. Karę nałożoną pierwszą decyzją, po rozłożeniu na raty po [...]zł miesięcznie skarżący spłaca, natomiast wystąpił o umorzenie dwóch pozostałych po [...]zł każda, ponieważ ich spłata przerasta jego możliwości finansowe. Na samą obsługę powstałego z tytułu nałożonych kar zadłużenia, skarżący musiałby osiągać dochód w wysokości [...]zł rocznie, co jest nierealne i zostało wykazane przedłożonymi przez niego dokumentami wykazującymi, że działalność gospodarcza w [...] r. przyniosła stratę. Główny Inspektor Transportu Drogowego w wyniku rozpoznania ww. odwołania decyzją z dnia [...]na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 55, art. 56, art. 60 pkt 7 i art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie Głównego Inspektora Transportu Drogowego, organ I instancji prawidłowo przeanalizował zgromadzony materiał dowodowy w sprawie. Skarżący uzyskuje regularny dochód z prowadzonej działalności gospodarczej, za rok [...] uzyskał przychód w wysokości [...]zł przy kosztach uzyskania przychodu [...]zł co przełożyło się na dochód w wysokości [...]zł. Powoływane przez skarżącego zobowiązania finansowe w postaci zawartych umów zlecenia, umów o pracę oraz kredytów – na kwotę [...]zł – nie mogą stanowić podstawy umorzenia nałożonej kary pieniężnej. Natomiast wysokie koszty uzyskania przychodu niekoniecznie muszą świadczyć o złej sytuacji majątkowej skarżącego. Do kosztów uzyskania przychodu wlicza się bowiem m.in. wydatki przeznaczone na różnego rodzaju inwestycje i zakupy, które w istocie służą rozwojowi firmy. Wobec powyższego w ocenie organu w sprawie nie zachodzi ważny interes dłużnika, a przesłane przez niego dokumenty nie pozwalają na uznanie, że spłata należności w kwocie [...]zł może zagrozić jego bytowi, tym bardziej, że ww. kwota decyzją Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]r. została rozłożona na [...] rat. Końcowo odnosząc się do argumentów podniesionych w odwołaniu, organ wskazał, że przesłanka ważnego interesu dłużnika nie jest jedyną przesłanką umorzenia, drugą przesłanką jest interes publiczny, który w rozpoznawanej sprawie nie może stanowić podstawy umorzenia ww. kary, ponieważ skarżący sam wskazał, że w przeciągu 6 dni był kontrolowany trzykrotnie. Zatem mimo poprzednich kontroli nie dostosował się do przepisów narażając się na negatywne konsekwencje. Na powyższą decyzję J.J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zarzucając naruszenie przepisów art. 56 pkt 5 ustawy o finansach publicznych oraz art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i 80 w związku z art. 140 K.p.a. zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżącego przeprowadzona przez organ ocena złożonych przez niego dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej jest dowolna, bowiem organ całkowicie pominął fakt jaki wpływ na tę sytuację będą miały nałożone na niego kary pieniężne i obowiązek ich spłaty. Organ nie wykazał również interesu publicznego, który nie pozwala na umorzenie nałożonej na niego kary. Bowiem sam fakt, że nie zastosował się on do przepisów o transporcie drogowym za co został ukarany, nie dowodzi jeszcze żadnego interesu publicznego, który zasadnie usprawiedliwia pominięcie ważnego interesu skarżącego na który powołuje się w niniejszej sprawie. Organy orzekające w sprawie z naruszeniem art. 7 K.p.a. nie oceniły należycie, czy załatwieniu niniejszej sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem skarżącego stoi na przeszkodzie interes publiczny. Umorzenie przedmiotowej kary w całości lub w części nie przekracza bowiem możliwości tych organów wynikających z przyznanych przez przepisy prawa materialnego możliwości i uprawnień. Reasumując zdaniem skarżącego, gdyby organ wnikliwie przeanalizował całą przedstawioną przez niego argumentację i ocenił całościowo sytuację w jakiej się znalazł po wymierzeniu mu trzech kar pieniężnych po [...]zł każda, to doszedłby, a co najmniej powinien dojść do prawidłowego wniosku, że w odniesieniu do wniosku o umorzenie tylko części, a nie wszystkich kar nałożonych przez niego zachodzi ważny interes strony uzasadniający umorzenie wnioskowanych kar. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego w Warszawie podtrzymał stanowisko zajęte w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Po otrzymaniu zawiadomienia o terminie rozprawy pismem z dnia [...]. skarżący wniósł zarzut niewłaściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, powołując się na postanowienie tego Sądu z dnia 18.01.2012 r., sygn. akt II SA/Sz 1274/11, którym Sąd w tożsamej sprawie stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę WSA w Warszawie. Dodatkowo J.J. wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów tj. dwóch umów sprzedaży samochodów z dnia [...]r., które to żądanie podtrzymał na rozprawie, rozszerzając je równocześnie o przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia Burmistrza [...] z dnia [...]r. w sprawie wydania od dnia [...]r. zezwoleń na wykonywanie regularnych specjalnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Rozpoznając sprawę pod kątem legalności Sąd uznał, iż skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja wydana została bez naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zatem nie wystąpiły podstawy do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Na wstępie, odnosząc się do podnoszonego przez skarżącego zarzutu niewłaściwości miejscowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do rozpoznania niniejszej sprawy, wskazać należy, że postanowieniem z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 2153/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził swoją niewłaściwość i przekazał sprawę wg właściwości tut. Sądowi. Zgodnie z art. 59 § 2 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, jest związany postanowieniem o przekazaniu sprawy. Natomiast jeżeli skarżący nie zgadzał się z treścią wydanego postanowienia, to zgodnie z zawartym pouczeniem od niniejszego postanowienia przysługiwało mu zażalenie. W niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.) w której zgodnie z art. 55 ust. 1 w związku z art. 60 i art. 64 ust. 1 stanowiącym podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia ustawodawca przewidział instytucję umarzania spłaty niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym stanowiących dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej. W myśl ww. przepisu oraz art. 57 ww. ustawy, należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub w części, a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty. Stosownie do art. 56 ust. 1 ustawy należności mogą być umarzane w całości, jeżeli: 1/ osoba fizyczna – zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6.000 zł; 2/ osoba prawna – została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie, 3/ zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne; 4/ jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji; 5/ zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż należności są nieściągalne. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z ww. przesłanek daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie jedynie możliwość umorzenia należności, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Przepis art. 56 ust. 1 ustawy o finansach publicznych jest bowiem oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który nawet w przypadku stwierdzenia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 55 ust. 1 pkt 1 -5 ustawy może, ale nie musi, umorzyć należności. Innymi słowy odmowa umorzenia należności nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca ( uchwała SN z 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 2737/06, LEX 302417) Rozstrzygnięcie nie może jednak mieć charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy ( art. 7 K.p.a.), wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.) zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Z kolei sądowej kontroli legalności decyzji podlega prawidłowość przeprowadzonego postępowania oraz badanie formalne decyzji, nie zaś zasadność jej wydania. O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają bowiem organy administracji, co w tym przypadku oznacza, że rozstrzygnięcie co do umorzenia przedmiotowych należności należy do kompetencji organu. J.J. wnosząc o umorzenie kary pieniężnej powołał się na przesłankę ważnego interesu dłużnika, podnosząc, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosi straty oraz posiada już zobowiązania kredytowe wobec banku. Pojęcie interes dłużnika lub interes publiczny nie zostało zdefiniowane w u.f.p. Przy wykładni tego przepisu należy posłużyć się orzecznictwem sądów administracyjnych ukształtowanym w sprawach podatkowych. Przepis art. 67 a Ordynacji podatkowej przy stosowaniu ulg w spłacie zobowiązań podatkowych posługuje się tożsamymi dyrektywami wyboru – ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego. W orzecznictwie sądowym ukształtowany jest pogląd, że skoro umorzenie należności jest instytucją nadzwyczajną, odstępstwem od zasady regulowania należności, to ważny interes dłużnika winien być utożsamiany także z sytuacjami nadzwyczajnymi, losowymi takimi jak klęski żywiołowe powodujące utratę majątku, trwałą niezdolnością do zarobkowania wywołaną kalectwem, chorobą. Należy też wskazać na orzeczenia w których przyjęto, że sytuacja materialna dłużnika może być samodzielną podstawą w ubieganiu się o umorzenie zaległości podatkowych na podstawie art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej ( wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2006 r. I FSK570/05 Lex nr 187593). Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego skarżący prowadzi działalność gospodarczą polegającą na wykonywaniu usług przewozu. Z działalności tej uzyskuje regularny dochód, który w roku [...] wyniósł [...]zł przy kosztach uzyskania przychodu w kwocie [...]zł i przychodu w wysokości [...]zł. Skarżący ma także zobowiązania kredytowe wobec Banku. płatne miesięcznie w racie o łącznej wysokości [...]zł. Wydając zaskarżoną decyzję organ odniósł się w całości do zebranego materiału dowodowego w aspekcie przesłanek umorzenia zaległości określonych w ustawie o finansach publicznych, rozważając go przy tym w świetle ważnego interesu dłużnika. Tym samym należy stwierdzić, że organ przy rozpatrywaniu sprawy będącej przedmiotem skargi nie naruszył wskazanych na wstępie przepisów prawa materialnego, ze szczególnym uwzględnieniem przepisu art. 56 ust. 1 pkt 5 ustawy o finansach publicznych. W ocenie Sądu postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa a dokonane ustalenia organu są spójne i logiczne i nie wykraczają poza zakres swobodnej oceny dowodów. Sąd odmówił przeprowadzenia dowodu z wnioskowanych dokumentów, ponieważ stosownie do art. 106 § 3 P.p.s.a., Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W orzecznictwie został wyrażony pogląd, iż celem postępowania dowodowego przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie jest ustalenie stanu faktycznego sprawy, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły stan faktyczny sprawy zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt II GSK 164/05, publ. ONSAiWSA 2006/2/45). Zatem dokumenty przedstawione przez skarżącego jako dowody w postępowaniu sądowoadministracyjnym, dodatkowo dotyczące zdarzeń mających miejsce po przeprowadzeniu postępowania przez organy administracyjne nie mogły stanowić ze swej istoty dowodu na to, czy organ prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe. Mając na względzie wszystkie przedstawione okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.