II SA/Sz 1348/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2007 r. sprawy ze skargi T. I. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich o d d a l a skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]., którą odmówił T. I. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu osadzenia w obozie przesiedleńczym. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał między innymi, iż nie kwestionuje faktu wysiedlenia zainteresowanego w [...]. i jego pobytu na [...] jednakże strona nie przedstawiła dostatecznych dowodów potwierdzających podleganie represjom w rozumieniu powołanej wyżej ustawy. Wyrokiem z dnia 15 marca 2006r., sygn. akt II SA/Sz 1124/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę T. I. na powyższą decyzję. W wyroku Sąd stwierdził, że oświadczenia świadków Z. P. i M. S. oraz pisma: Archiwum Państwowego [...], IPN [...], IPN [...] także nie potwierdzają represji wobec strony, o których mowa w art. 1-4 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W dniu [...]. wpłynęło do organu pismo strony, w którym T. I. wskazał, że nie może pogodzić się z faktem, iż w jego sprawie brak jest dokumentów potwierdzających fakt pobytu w obozie [...] oraz że w tej kwestii wystosował pisma do Instytutu Pamięci Narodowej [...], jak i Archiwum Państwowego [...]. Wobec niejasności treści pisma co do żądania strony, Kierownik Urzędu pismem z dnia [...]. zwrócił się do T. I. o wskazanie trybu postępowania administracyjnego w jakim żąda rozpatrzenia wniesionego podania. Precyzując swój wniosek T. I. pozostawił do uznania organu tryb postępowania w sprawie. Skoro wniosek T. I. nie zawierał ustawowych podstaw do wznowienia postępowania, ani też do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, Kierownik Urzędu stosownie do treści art. 235 § 1 Kpa zakwalifikował pismo strony jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 Kpa. Decyzją z dnia [...]. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 154 § 1 Kpa i art. 22 ust.1 w związku z art. 4 ust.1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. Nr 42 poz. 371 ze zm.) odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...]. Nr [...] o odmowie przyznania T. I. uprawnień kombatanckich. Uzasadniając powyższą decyzję organ orzekający podkreślił, iż z przedstawionego przez T. I. dokumentu - pisma Archiwum Państwowego w [...] z dnia [...]. nie wynika, że strona przebywała w obozie [...], a jedynie w piśmie tym wskazuje się fakt przymusowego wysiedlenia mieszkańców z miejscowości w [...]r., co nie jest, zdaniem organu, tożsame z umieszczeniem w obozie przesiedleńczym. W ocenie Kierownika Urzędu ustalone w sprawie okoliczności nie dały podstaw by uznać, że interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiał za uchyleniem decyzji ostatecznej o odmowie przyznania T. I. uprawnień kombatanckich, co stanowi niezbędną przesłankę do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej zgodnie z art. 154 § 1 Kpa. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T. I. podniósł, że nie zgadza się z oceną prawną stanu faktycznego występującego w jego sprawie. Wskazał ponadto, że organ nie uwzględnił wszystkich dowodów, w tym między innymi pism strony z dnia [...] i [...]. Na poparcie swojego stanowiska dołączył wykaz dokumentów, które przesłał do Kierownika Urzędu. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] decyzją z dnia [...]. Nr [...] na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ orzekający uznał, że T. I. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wskazał jakichkolwiek nowych okoliczności faktycznych i prawnych uzasadniających uchylenie decyzji ostatecznej. W dalszej części uzasadnienia decyzji Kierownik Urzędu wyjaśnił istotę trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej i przesłanki wzruszenia takiej decyzji w trybie nadzwyczajnym, określonym w art. 154 § 1 Kpa, zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Kierownik Urzędu wskazał, iż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "słuszny interes strony", jednakże zdaniem organu, słuszny interes strony nie może sprowadzać się do obejścia prawa. Organ orzekający podkreślił, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa /art. 6 Kpa/ i w sytuacji stwierdzenia braku podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich zobowiązane są do podjęcia decyzji o odmowie ich przyznania. Jednocześnie organ wskazał, iż w trakcie przeprowadzonego postępowania zwyczajnego w sprawie ustalono, iż do strony nie ma zastosowania przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o kombatantach. Natomiast w toku obecnego postępowania organ jedynie zbadał, czy w sprawie mają zastosowanie przesłanki wymienione w art. 154 kpa. Zdaniem Kierownika Urzędu ustalone w sprawie okoliczności nie pozwalają na przyjęcie poglądu, aby interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiał za uchyleniem decyzji ostatecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie T. I. podniósł, iż nie może zgodzić się faktem odmowy przyznania mu uprawnień kombatanckich. Zdaniem skarżącego deportacja jego rodziny miała charakter eksterminacyjny. Nadto T. I. podkreślił, że zwracał się do wielu instytucji, w tym do Archiwum Państwowego w [...] w celu ustalenia okoliczności pobytu w miejscu represji. Ustalenia w tym zakresie oraz oświadczenia świadków Z. P. i M. S. skarżący przedłożył na etapie postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, że orzeczenie dotknięte jest istotnymi wadami prawnymi mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego takie wadliwe orzeczenie – w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia – poprzez jego uchylenie lub stwierdzenie jego nieważności - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W przeciwnym wypadku Sąd skargę oddala (art. 151 w/w ustawy). Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do wydawania merytorycznych rozstrzygnięć w przedmiocie przyznania, czy też odmowy przyznania jakichkolwiek uprawnień. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego doprowadziła do stwierdzenia, że decyzja ta jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, a skarga nie jest zasadna. Jedną z ogólnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji ostatecznej. Trwałość decyzji ostatecznej oznacza, że sprawa administracyjna zakończona ostateczną decyzją nie może być przez organ administracyjny ponownie rozpoznawana. Jedynie w ściśle określonych przypadkach dopuszczalne jest uchylenie lub zmiana ostatecznej decyzji, stwierdzenie nieważności takiej decyzji lub wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego taką decyzją /art. 16 § 1 Kpa/. W sprawie o przyznanie skarżącemu uprawnień kombatanckich została wydana decyzja ostateczna z dnia [...]. Nr [...]. W tych okolicznościach każde ponowne żądanie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich po wydaniu decyzji ostatecznej, oparte na tych samych faktach i tym samym stanie prawnym co poprzedni wniosek, nie mogło być rozpatrzone przez organ jako ponowny wniosek w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich. Wniosek taki mógł być zatem rozpatrzony jako żądanie wszczęcia jednego z nadzwyczajnych postępowań wzruszenia ostatecznej decyzji, a mianowicie: jako wniosek o zmianę lub uchylenie decyzji w trybie art. 154 Kpa, wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji /art. 156-158 Kpa/, czy też wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją /art. 145-153 Kpa/. W niniejszej sprawie skarżący precyzując wniosek z dnia [...]. /wniesiony pismem z dnia [...]./ nie wskazał ustawowych podstaw do wznowienia postępowania, jak również podstaw do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności i tym samym pozostawił do uznania organu tryb postępowania. W tych okolicznościach Kierownik Urzędu trafnie uznał powyższe pismo strony za żądanie uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...]. w trybie art. 154 § 1 Kpa. Zgodnie z przepisem art. 154 § 1 Kpa, decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Powyższy przepis ustanawia dwie przesłanki, które muszą wystąpić łącznie, mianowicie po pierwsze musi być to decyzja, która nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania, a po drugie – za wzruszeniem tej decyzji muszą przemawiać względy interesu społecznego lub słuszny interes strony. Z przepisu art. 154 § 1 Kpa wynika, że do organu administracji publicznej orzekającego w sprawie należy ocena, czy w konkretnej sytuacji interes społeczny lub słuszny interes strony przemawia za wzruszeniem ostatecznej decyzji. Podkreślić należy, że przedmiotem postępowanie w trybie art. 154 Kpa nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą /uchyleniem/ przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Słuszny interes strony nie może być jednak sprzeczny z przepisem ustawy, ani go zastępować, bowiem zasada praworządności wyrażona w art. 6 Kpa zobowiązuje organy do działania na podstawie przepisów prawa. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność z prawem decyzji wydanych w trybie art. 154 Kpa, ma obowiązek badania, czy organ orzekający nie przekroczył granic uznania wyznaczonych przesłankami określonymi w tym przepisie, to jest interesem społecznym lub słusznym interesem strony, a przede wszystkim, czy w świetle tych przesłanek sprawa była w ogóle rozpoznawana. Analizując niniejszą sprawę zgodnie z przedstawionymi powyżej zasadami stwierdzić należy, że argumenty podnoszone przez T. I. w skardze oraz w poprzedzającym ją wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej w sprawie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich nie zasługują na uwzględnienie. Niewątpliwie w interesie skarżącego leżałoby posiadanie uprawnień kombatanckich, jednakże okoliczność ta nie może być uznana za słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 Kpa. Zatem zarzuty skarżącego, dotyczące między innymi nieuwzględnienia przez organ orzekający w toku prowadzonego postępowania rozpoznawczego pełnej dokumentacji, nie miały znaczenia w rozpoznawanej sprawie. W istocie bowiem skarżący domagał się ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich, co w rozpoznawanej sprawie, jak już to powyżej wyjaśniono, nie jest możliwe. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.