II SA/Sz 1356/17

WyrokWSA w Szczecinie2018-07-19

Skład orzekający: Katarzyna Sokołowska, Barbara Gebel, Maria Mysiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy zmieniająca nazwę ulicy, podjęta w związku z wejściem w życie ustawy dekomunizacyjnej, narusza prawo, jeśli nie przeprowadzono konsultacji z mieszkańcami i nie zachowano dotychczasowego charakteru nazewnictwa ulic w osiedlu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała rady gminy zmieniająca nazwę ulicy w związku z ustawą dekomunizacyjną nie narusza prawa, nawet jeśli nie przeprowadzono konsultacji z mieszkańcami lub nie zachowano dotychczasowego charakteru nazewnictwa. Obowiązek zmiany nazwy wynikał z ustawy, a nie z inicjatywy organu czy mieszkańców, co czyniło kwestię konsultacji w zakresie konieczności zmiany nazwy bezprzedmiotową. Dodatkowo, brak jest przepisów prawa powszechnie obowiązującego nakazujących zachowanie jednolitego charakteru nazewnictwa ulic w obrębie osiedli, a uchwała wewnętrzna regulująca tę kwestię nie stanowiła aktu prawa miejscowego i została podjęta bez podstawy prawnej.
Stan faktyczny
Skarżący A. M. zaskarżył uchwałę Rady Miasta Szczecin zmieniającą nazwę ulicy Zygmunta Berlinga na Annę Walentynowicz. Zarzucił naruszenie przepisów Konstytucji RP, Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego, ustawy o samorządzie gminnym, statutu i regulaminu Rady Miasta oraz uchwały dotyczącej procedury nadawania nazw ulicom. Podniósł, że zmiana nazwy narusza interes prawny mieszkańców, generuje koszty, jest niezgodna z charakterem nazewnictwa osiedla wojskowego i nie przeprowadzono wymaganych konsultacji społecznych. Organ obrony wskazał, że zmiana nazwy była obowiązkowa na mocy ustawy dekomunizacyjnej, a procedura została przeprowadzona zgodnie z prawem.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Klimek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lipca 2018 r. sprawy ze skargi A. M. na uchwałę Rady Miasta Szczecin z dnia 20 czerwca 2017 r. nr XXXI/821/17 w przedmiocie zmiany nazw urzędowych ulic w Szczecinie oddala skargę. A. M. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na uchwałę Rady Miasta Szczecin z dnia 20 czerwca 2017 r., nr XXXI 821/17, w części obejmującej zmianę nazwy ulicy Zygmunta Berlinga w Szczecinie i nadania jej nazwy Anny Walentynowicz, której przebieg graficzny uwidoczniony został na załączniku graficznym, stanowiącym załącznik nr 9 do uchwały. Działając w imieniu swoim oraz innych skarżących A. M. wniósł o uchylenie uchwały w zaskarżonej części oraz zasądzenie na rzecz skarżących solidarnie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie: 1) art. 32 Konstytucji RP, 2) art. 3 ust. 1 i art.4 ust. 6 Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego (Dz.U. 1994 nr 124 poz. 607, 3) art. 5a, art. 5b i art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 18 marca 1990 r o samorządzie gminnym (dalej zwana u. s. g) (Dz. U. z 2017 r., poz. 1875), 4) Uchwały nr XXX/598/04 - Statutu Rady Miasta Szczecin z dnia 14 grudnia 2004, zmienionej Uchwałą Nr XXIV/623/08 z dnia 28 lipca 2008 r. Uchwałą Nr XXXV/883/09 z dnia 25 maja 2009 r. - Oddziału 3 § 17, Oddziału 5 § 24 i Rozdziału IV § 40 ust. 1 i 2, 5) Uchwały XXXVII/699/05 Rady Miasta Szczecin z dnia 18 kwietnia 2005 r. w sprawie procedury nadawania zmian nazw ulic i placów publicznych w Szczecinie, załącznik ptk.5 lit. c) i pkt.6 lit. b) i e), 6) § 9 ust. 3, § 18 ust. 1 i 7, § 19 ust. 1 pkt 8, § 39 ust. 1 pkt. 2 regulaminu Rady Miasta Szczecin, 7) § 7 ust. 6 lit k i § 7 ust .9 Statutu Osiedla Miejskiego Pogodno. W uzasadnieniu skargi skarżący wywiódł, że skarżący mają interes prawny w zaskarżeniu uchwały w niniejszej sprawie ponieważ są mieszkańcami ul. [...] w S., wskazując, że interes prawny mieszkańców ul. [...] wynika między innymi z kosztów jakie mogą ponosić mieszkańcy w wyniku zamalowywania napisów (taki napis na budynku kosztuje w granicach1500-2000 zł). W samym budynku pod adresem [...] są 4 duże namalowane napisy nazwy "[...]", co spowoduje dodatkowe koszty finansowe i administracyjne. Osoby prowadzące działalność gospodarczą na osiedlu i inne będą ponosić koszty z licznymi zmianami np. stemple, ulotki itp. Następnie skarżący, powołując się na przepisy Konstytucji RP wyjaśnił, że [...] budowano jako osiedle wojskowe. [...] (nazwa nie podlega zmianie) tworzy jednolitą całość - wszystkie ulice na tym terenie noszą nazwy upamiętniające oficerów. Mieszkańcy stworzyli [...] r. w międzyosiedlowym parku [...] tablice i skwer [...] r., na których mieli zamiar umieszczać tablice z życiorysami wojskowych patronów ulic. Miały być tam tablice wszystkich oficerów patronów ulic. Dlatego nazwa ulicy zastępująca dotychczasową nazwę, nie związana z wojskowym jest błędna i niezgodna z procedurą uchwały XXXVII/699/05 Rady Miasta Szczecin z dnia 18 kwietnia 2005 r. w sprawie procedury nadawania zmian nazw ulic i placów publicznych w Szczecinie, która w ust.6 lit. b) nakazuje utrzymać charakter nazewnictwa ulic w granicach osiedli, co zdaniem skarżącego oznacza, że na [...] nazwa ulicy powinna być nazwą wojskowego oficera lub generała. Skarżący podkreślił, że po to w wielu gminach wprowadza się uchwały z zasadami nazw ulic obejmującymi nadawanie rejonom czy osiedlom jednolitego charakteru ulic, aby nie było pomyłek i w celu ułatwienia precyzyjnej lokalizacji służbom Policji, pogotowiu, straży pożarnej i innym. W wypadku [...] ulicy [...] należało zatem nadać nazwę wojskowego generała lub oficera, tymczasem zmieniono nazwę ulicy [...] na [...], która nie spełnia tych wymogów. Skarżący wskazał, że w uchwale Rady Miasta Szczecin z dnia 20 czerwca 2017 r., nr XXXI 821/17 jest brak informacji, że w procedurze nadawania nazw ulic obowiązuje utrzymanie nazewnictwa ulic w granicach osiedla. Do uchwały został dołączony zagmatwany załącznik graficzny, na którym brak jest informacji, że to jest [...] i że na Osiedlu jest 5 ulic: [...]. Na mapce są tylko 2 ulice. W ocenie skarżącego, zapewne chodziło właśnie o to, żeby nie było widać potrzeby kontynuacji nadawania nazw ulicy dowódców z okresu II wojny światowej. Skarżący podniósł, że przed podjęciem zaskarżonej uchwały nie przeprowadzono konsultacji z mieszkańcami [...] pomimo tego, że obowiązek zasięgnięcia opinii społeczności lokalnej wynika z Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego (Dz. U. z 1994 r., Nr 124, poz. 607), dalej jako "EKSL". Argumentował również, że brak jest opinii Rady Osiedla [...], pomimo tego, że mieszkańcom osiedla obiecywano, iż konsultacje takie zostaną przeprowadzone. Ustalono również, że mieszkańcy otrzymają projekt uchwał do zaopiniowania, jednak ostatecznie zaniechano udostępnienia im tego dokumentu. Skarżący wyjaśnił, iż proponował władzom miasta, aby ul. [...] zastąpić ul. [...], wskazując na jego zasługi i podkreślając, że taka zmiana nazwy ulicy będzie korespondowała z dotychczasowym nazewnictwem ulic [...] oraz, że kandydatura ta ma poparcie Światowego Okręgu Żołnierzy Armii Krajowej Odział S.. Propozycja ta jednak nie została wzięta pod uwagę i faktycznie o zmianie nazwy ulicy zdecydował IPN, a nie mieszkańcy. Skarżący wskazywał na szereg sytuacji, w których po protestach mieszkańców zdecydowano, aby nie zmieniać nazwy ulicy w S. (np. w przypadku ul. [...]), bądź przeprowadzano konsultacje z mieszkańcami przed dokonaniem zmiany, co w ocenie skarżącego świadczy o naruszeniu zasady równości. Skarżący twierdził, że uchwałę podjęto w szybkim tempie, uniemożliwiono przedstawicielowi Rady [...] zajęcie stanowiska i wywodził, że w orzecznictwie i doktrynie podkreślany jest wymóg wyczerpania odpowiedniego trybu konsultacji z mieszkańcami zmiany nazwy ulicy. Konsultacje z mieszkańcami przeprowadzane są w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz w innych sprawach ważnych dla gminy, a zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami gminy określa uchwała rady gminy (art. 5a ust. 1 i 2 u.s.g). Biorąc pod uwagę treść przepisów regulujących ustrój samorządu terytorialnego oraz art. 3 ust. 1 ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską Karty należy, zdaniem skarżącego uznać, że nadanie i zmiana nazwy ulicy (placu) należy do istotnych zagadnień mających wpływ na funkcjonowanie społeczności lokalnej, w związku z czym zasadne było przeprowadzenie odpowiednich konsultacji z mieszkańcami. Do skargi A. M. załączył listę osób wraz z ich podpisami, które udzieliły mu pełnomocnictwa do reprezentowania ich przed sądem w niniejszej sprawie. Wezwany do przedłożenia pełnomocnictwa od osób, których lista i podpisy zostały załączone do skargi, A. M. oświadczył, że nie posiada pełnomocnictwa od wskazanych w załączniku do skargi osób. W związku z powyższym osoby wymienione w załączniku do skargi wezwano do uzupełnienia braków formalnych i podpisania skargi. W. G. oświadczył, że cofa skargę, natomiast pozostałe osoby nie uzupełniły braków formalnych i nie podpisały skargi, wobec czego ich skargi zostały odrzucone. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta S. wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2018 r. poz. 994 – j. t. ze zm.), dalej jako "u.s.g.", do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach herbu gminy, nazw ulic i placów będących drogami publicznymi lub nazw dróg wewnętrznych w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, a także wznoszenia pomników. Ustawa nie uzależnia podjęcia przedmiotowej uchwały od pozyskania żadnej opinii, czy też stanowiska innego organu. Do jej podjęcia ustawa nie wymaga również przeprowadzenia konsultacji społecznych. Przedmiotowy przepis stanowi samoistną podstawę podejmowania uchwał w przedmiocie nazw ulic, przy czym regulacje ustawowe wprowadzają dodatkowe wymogi jedynie w zakresie dróg wewnętrznych. Dalej organ wyjaśnił, że procedura nadawania i zmian nazw ulic i placów publicznych w S. przewidziana jest w załączniku do uchwały nr XXXVII/699/05 Rady Miasta Szczecina z dnia 18 kwietnia 2005 r. Jest to jednak akt kierownictwa wewnętrznego. Zgodnie z jej aktualnym brzmieniem legitymację do złożenia wniosku o zmianę nazwy ulicy posiadają mieszkańcy miasta (za których uważa się osoby fizyczne, osoby prawne, stowarzyszenia i organizacje społeczne), rady osiedli na których znajduje się ulica, grupa co najmniej 4 radnych Rady Miasta [...], Prezydent Miasta, a także komisja Rady Miasta właściwa ds. samorządności. Wniosek kieruje się do komisji właściwej ds. samorządności. Wniosek winien zawierać wskazanie dawnej i proponowanej nazwy, opinię właściwej terytorialnie Rady Osiedla, a także uzasadnienie wniosku. Ponadto, jeżeli wniosek składany jest przez mieszkańców Miasta powinien zawierać listę co najmniej 150 podpisów mieszkańców danego osiedla popierających wniosek (imię, nazwisko, PESEL, adres). W przedmiocie zmiany nazwy ulicy [...] do Komisji nie wpłynął żaden wniosek od mieszkańców miasta S.. Dalej organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 6 ust 1 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 774), zwanej dalej również "ustawą dekomunizacyjną", obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, w tym dróg, ulic, mostów i placów, upamiętniające osoby, organizacje, wydarzenia lub daty symbolizujące komunizm lub inny ustrój totalitarny lub propagujące taki ustrój w inny sposób, właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego albo związku, o którym mowa w art. 4, zmienia w terminie 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie. Zgodnie z ust. 2 cytowanego przepisu w przypadku niewykonania tego obowiązku wojewoda wyda zarządzenie zastępcze, w którym nada nazwę zgodną z art. 1, w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym upłynął termin, o którym mowa w ust. 1. Tym samym ustawa przewidywała obowiązek zmiany nazw w terminie 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie, a zatem do dnia 2 września 2017 r. Następnie organ przywołał pismo Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddziałowe Biuro Badań Historycznych w S. z dnia 9 grudnia 2016 r. wskazujące, że nazwa ulicy [...] uznana została za upamiętniającą osobę "symbolizującą komunizm lub inny ustrój totalitarny lub propagujące taki ustrój". Tym samym Rada Miasta zobowiązana była do jej zmiany. Organ wyjaśnił, że przedmiotową zmianę nazwy ulicy, zgodnie z pkt 4 załącznika do uchwały nr XXXVII/699/05 Rady Miasta Szczecina z dnia 18 kwietnia 2005 r. w sprawie procedury nadawania nazw ulic i placów publicznych w Szczecinie zaproponowała Komisja Rady Miasta właściwa ds. samorządności, tj. Komisja ds. Bezpieczeństwa Publicznego i Samorządności. Zmiana nazwy ulicy im. [...] była przedmiotem obrad połączonych Komisji ds. Kultury i Komisji ds. Bezpieczeństwa Publicznego i Samorządności w dniu 12 czerwca 2017 r. Projekt uchwały w przedmiocie zmiany nazwy ulicy nr [...] do Biura Rady Miasta w dniu 20 czerwca 2017 r. złożyła Komisja ds. Bezpieczeństwa Publicznego i Samorządności, a podpisany został przez jej przewodniczącego W. D.. Projekt uchwały zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 7 Regulaminu Rady Miasta stanowiącego Załącznika nr 1 do Statutu Miasta zawierał obszerne uzasadnienie. Podejmując polemikę z zarzutami skarżącego, dotyczącymi naruszenia procedury przy podejmowaniu uchwały i uniemożliwienia przedstawicielowi Rady [...] ustosunkowania się do jej treści organ wskazał, że zgodnie z § 19 ust. 8 Regulaminu Rady Miasta stanowiącego Załącznika nr 1 do Statutu Miasta projekt uchwały spełniający wymogi formalne, z wyjątkiem projektu uchwały w sprawie zmian budżetu i zmian w budżecie może być w nagłych wypadkach przedłożonych przez projektodawcę na sesji z pominięciem trybu opisanego w § 19 ust. 1-7. W dniu 20 czerwca 2017 Rada Miasta [...] wprowadziła projekt nr 224/17 do porządku obrad XXXI Sesji Rady Miasta [...]. Nastąpiło to zgodnie z art. 20 ust. 1a ustawy o samorządzie gminnym, za jego wprowadzeniem bowiem oddano bezwzględną większość głosów ustawowego składu rady. Za wprowadzeniem uchwały oddano 16 głosów przy 2 przeciwnych i 2 wstrzymujących się. W toku sesji w dniu 20 czerwca 2017 r. Rada Miasta Szczecin rozpatrzyła i przyjęła uchwałę nr 224/17 w sprawie nazw urzędowych ulic w Szczecinie. Za przyjęciem uchwały oddano 22 głosy. Przeciw głosowało 3 radnych. 1 radny wstrzymał się od głosu. Organ podkreślił, że podjęta uchwała - pismem z dnia 23 czerwca 2017 r., zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym - została przekazana do K. K. Wojewody Z.. W dniu [...] r. do Rady Miasta wpłynęło pismo Wojewody Z. informujące o wpłynięciu do Z. Urzędu Wojewódzkiego pisma kwestionującego legalność § 1 ust. 8 i 9 przedmiotowej uchwały. Pismem z dnia 10 lipca 2017 r. Przewodniczący Rady Miasta udzielił Wojewodzie Z. wyjaśnień. Wojewoda nie dopatrzył się naruszenia legalności zarówno w treści, jak i sposobie procedowania przedmiotowej uchwały. W dniu 20 lipca 2017 r. została ona ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Zachodniopomorskiego. W ocenie organu nie doszło zatem do naruszenia wskazywanych w skardze przepisów, a podniesione przez skarżącego zarzuty są nieuzasadnione. Skarżący, w piśmie procesowym z dnia 17 lipca 2018 r. (data wpływu do sądu), dodatkowo podniósł zarzut naruszenia art. 1.1 i 1.2 i art. 2.1, 2.2 i 2.3 ustawy dekomunizacyjnej. Podejmując polemikę ze stanowiskiem wyrażonym w odpowiedzi na skargę, skarżący podkreślał, że w jego ocenie nie było podstaw do zmiany nazwy ulicy na podstawie przepisów tej ustawy, bowiem z rozmów z mieszkańcami wynika, że część z nich uważa, iż Z. B. nie symbolizuje komunizmu i jest przeciwna zmianie nazwy ulicy, część zaś uważa, że patronem ulicy powinien być wojskowy. W dalszym ciągu skarżący wywodził, że w jego ocenie naruszono procedurę wynikającą z uchwały nr XXXVII/699/05 nie stosując jej w stosunku do mieszkańców ulic zdekomunizowanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli sądu jest uchwała nr XXXI/821/17 Rady Miasta Szczecin z dnia 20 czerwca 2017 r., w sprawie zmian nazw urzędowych ulic w Szczecinie. Na wstępie wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 p.p.s.a., stanowiąc, że sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszej kolejności sąd zbadał legitymację procesową skarżącego. Analiza art. 101 ust. 1 u.s.g. w powiązaniu z wywodami zawartymi we wstępnej części skargi doprowadziła sąd do przekonania, że posiadają on interes prawny, o którym mowa we wskazanym przepisie. Skarżący jest bowiem mieszkańcem nieruchomości położonej przy drodze publicznej, będącej ulicą, której zmiany nazwy z ul. [...] na ul. [...] dotyczy zaskarżona uchwała. Zmiana nazwy ulicy wiąże się z obowiązkiem wymiany dokumentów oraz może spowodować po stronie skarżącego powstanie kosztów związanych z wymianą dokumentów. Podjęcie takiej uchwały wywołuje zatem liczne skutki prawne odnoszące się wprost do skarżącego, które wynikają z konieczności przeprowadzenia szeregu czynności administracyjnych z tym związanych. W rezultacie Sąd uznał, że podjęcie zaskarżonej uchwały wpłynęło na sytuację prawną skarżącego, co stanowiło podstawę do wniesienia skargi. Za punkt wyjścia rozważań w badanej sprawie należy przyjąć art. 147 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, uwzględniając skargę na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza możliwość stwierdzenia jej nieważności. Przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g. stosownie do którego nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwa naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Zasadnym jest zatem sięgnięcie do przepisów ustawy o samorządzie gminnym, gdzie przewidziano dwa rodzaje naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy. Mogą to być naruszenia istotne lub nieistotne (art. 91 u.s.g.). Jednak i tu brak ustawowego zdefiniowania obu naruszeń, co stwarza konieczność sięgnięcia do stanowiska wypracowanego w tym zakresie w doktrynie i w orzecznictwie. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102). Dalej wskazać należy, że w judykaturze za istotne naruszenie prawa uznaje się takiego rodzaju naruszenia jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenia procedury podjęcia uchwały (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 1998 r., sygn. akt SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z dnia 8 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 327/95, Lex nr 25639). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym. Nie jest zaś konieczne rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji, czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności uchwały powinno zatem poprzedzać ustalenie normy prawa powszechnie obowiązującego, która została naruszona, a także wykazanie, że naruszenie to ma charakter istotny, przy czym pod pojęciem sprzeczności z prawem należy rozumieć taką sytuację, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym i gdy wynika to wprost z treści takiego przepisu, natomiast pod pojęciem "istotne naruszenie prawa" należy rozumieć wadę kwalifikowaną, która jest czymś więcej niż tylko nieistotnym naruszeniem prawa. Chodzi tu o uchybienia mieszczące się w kategorii ciężkich, rażących naruszeń prawa, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Przystępując do oceny zasadności podniesionych w skardze zarzutów należy się zgodzić ze stanowiskiem organu, wyrażonym w odpowiedzi na skargę, iż zgodnie z art. 18 ust. 3 pkt 13 u.s.g. podejmowanie uchwał w sprawie nadawania nazw ulic stanowi kompetencję rady gminy. Skarżący kwestionując sposób procedowania nad zmianą nazwy ulicy [...] wskazywał, że naruszono przepisy uchwały Rady Miasta Szczecin z dnia 18 kwietnia 2005 r., nr XXXVII/699/05 w sprawie nadawania i zmian ulic i placów publicznych w Szczecinie, a także iż naruszono zasadę równości nie przeprowadzając konsultacji w tej sprawie z mieszkańcami w sytuacji, gdy mieszkańcy innych ulic, których nazwy były zmieniane mieli możliwość wypowiedzenia się w tej sprawie. Odnosząc się do tych zarzutów wskazać zatem należy, że w badanej sprawie nazwa ulicy miała związek z wejściem w życie przepisów ustawy dekomunizacyjnej. Jak trafnie zauważono w odpowiedzi na skargę, zmiana nazwy ulicy, w przypadku stwierdzenia, że nazwa dotychczasowa narusza przepisy wskazanej ustawy, powinna nastąpić do dnia 2 września 2017 r. Zaniechanie obowiązku wyeliminowania z przestrzeni publicznej nazw niespełniających warunków, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy dekomunizacyjnej uruchamiało postępowanie nadzorcze, o którym mowa w art. 4 tej ustawy. W badanej sprawie zmianę nazwy ulicy poprzedziło uzyskanie informacji z Instytutu Pamięci Narodowej, w której wymieniono – jako podlegającą zmianie, między innymi ulicę gen. [...]. Zmiana nazwy ulicy nastąpiła zatem nie w trybie uchwały nr XXXVII/699/05, ale w związku z wejściem w życie przepisów ustawy dekomunizacyjnej, które zakazują umieszczania w przestrzeni publicznej między innymi nazw upamiętniających osoby, organizacje, wydarzenia lub daty symbolizujące komunizm lub inny ustrój totalitarny, co wynika wprost z art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy. W tej sytuacji, zdaniem sądu, skoro obowiązek zmiany nazwy ulicy wynikał wprost z przepisów ustawy, rozważania w przedmiocie tego kto i w jakim trybie powinien złożyć w tej sprawie wniosek jest bezprzedmiotowe. Podkreślenia bowiem wymaga, że inicjatorem tej zmiany był ustawodawca, który na rady gminy nałożył obowiązek określonego działania, zmierzającego do wyeliminowania z przestrzeni publicznej określonych w art. 1 ust. 1 i 2 nazw. W badanej sprawie, w skardze nie kwestionowano konieczności zmiany nazwy ulicy [...], akcentując przede wszystkim pominięcie opinii mieszkańców, a także wprowadzenie nazwy nieodpowiadającej dotychczas stosowanemu na [...] nazewnictwu ulic, wskazując jednocześnie na istniejącą możliwość nadania tej ulicy nazwy wpisującej się w charakter nazw ulic tego osiedla. Wątpliwości skarżącego dotyczyły zatem po pierwsze tego, czy na [...] w S. gdzie dominują ulice posiadające jako patronów przede wszystkim żołnierzy, dopuszczalne było nadanie nazwy – imienia i nazwiska osoby, która nie była żołnierzem i po wtóre – czy konieczne było w tych okolicznościach przeprowadzenie, przed podjęciem uchwały, konsultacji z mieszkańcami osiedla. W ocenie sądu, na oba tak postawione pytania należy odpowiedzieć przecząco. Po pierwsze wskazać należy, że ani art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g., ani inny powszechnie obowiązujący przepis prawa nie przewidują konieczności zachowania charakteru nazewnictwa ulic w obrębie osiedla, czy dzielnicy. Skarżący powołał się w tym zakresie na uchwałę Rady Miasta Szczecin z 18 kwietnia 2005 r. nr XXXVII/699/05, w której uregulowano procedurę nadawania nazw ulicom i placom w Szczecinie wywodząc, że przepisy tej uchwały nakazują utrzymanie charakteru nazewnictwa ulic w granicach osiedli i zarzucając dodatkowo naruszenie przewidzianej w tej uchwale procedury związanej z nadaniem nazwy ulicy. Wyjaśnić zatem należy, że jak słusznie zauważył organ w odpowiedzi na skargę, uchwała ta stanowi akt kierownictwa wewnętrznego. Nie jest to akt prawa miejscowego, a jego przepisy mają jedynie charakter porządkujący. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na to, że jako podstawę prawną podjęcia tej uchwały wskazano art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g., podczas, gdy przepis ten nie zawiera żadnej delegacji do uchwalenia przepisów w sprawie procedury nadawania nazw ulic. Przywoływana przez skarżącego uchwała nr XXXVII/699/05 jest jedynym aktem, który przewiduje konieczność zachowania charakteru nazewnictwa ulic w obrębie osiedli, ale skoro nie jest ona aktem o charakterze powszechnie obowiązującym i została podjęta bez podstawy prawnej, to w konsekwencji zarzuty odnoszące się do jej naruszenia nie mogły wywołać skutku w postaci stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały. Zdaniem sądu w badanej sprawie nie doszło do naruszenia zasady równości, bowiem brak jest podstaw do wywodzenia, że w każdym przypadku organ ma obowiązek identycznego postępowania. Każda sprawa musi być bowiem rozpatrywana indywidualnie, z uwzględnieniem jej specyfiki. Skarżący przywołał przykłady odnoszące się do zmiany nazw innych ulic, w tym ulicy [...] w S.. Wyjaśnić zatem należy, że w odniesieniu do nazw, które mogą być kojarzone z wydarzeniami o różnym charakterze, obowiązkiem organu jest wyjaśnienie, czy określona nazwa symbolizuje komunizm (czy inny ustrój totalitarny), bądź jest z nim kojarzona. Takie wątpliwości dotyczą przede wszystkim nazw stanowiących daty, które mogą – tak jak nazwa [...], być kojarzone z wkroczeniem na teren S. Armii Czerwonej, ale także z utworzeniem na terenie ziem przed wojną znajdujących się poza granicami Państwa Polskiego polskiej administracji. Odmienny tryb postępowania - bez konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie, może być zastosowany, w przypadku, gdy nazwa ulicy nie ma wieloznacznych skojarzeń, a obowiązek jej zmiany wynika z przepisów ustawy dekomunizacyjnej, co miało miejsce w badanej sprawie. Nie można przy tym podzielić argumentacji skarżącego, zawartej w piśmie z dnia 17 lipca 2018 r., że doszło do naruszenia art. 1 ust. 1 i 2 ustawy dekomunizacyjnej, bowiem organ przed podjęciem uchwały dysponował informacją z Instytutu Pamięci Narodowej o konieczności zmiany nazwy ulicy [...]. Fakt, że w opinii części mieszkańców nie było konieczności zmiany tej nazwy, bowiem nie kojarzy się ona z komunizmem, nie może być miarodajny, bowiem podstawą podjęcia uchwały o zmianie nazwy ulicy powinna być obiektywna ocena, która zdaniem sądu była uzasadniona i poparta wspomnianą wyżej informacją. Podkreślić przy tym należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego, organ nie miał obowiązku uzyskania od IPN opinii, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy dekomunizacyjnej, bowiem obowiązek uzyskania opinii dotyczy postępowania nadzorczego prowadzonego przez wojewodę w oparciu o art. 3 i następne tej ustawy. Sąd nie podzielił argumentacji dotyczącej naruszenia Regulaminu i Statutu, bowiem jak wskazano w odpowiedzi na skargę procedowanie w tej sprawie odbyło się zgodnie z przepisami ustawy o samorządzie gminnym, a także Statutu i Regulaminu Rady Miasta [...], co organ poparł stosownymi dokumentami, które potwierdzają, że tryb procedowania w niniejszej sprawie nie naruszał przepisów tej ustawy oraz wskazanych w skardze uchwał. W ocenie sądu nie doszło również w badanej sprawie do naruszenia art. 3 ust. 1 EKSL, bowiem – jak już wyżej wskazano, do zmiany nazwy ulicy doszło w związku z wejściem w życie ustawy dekomunizacyjnej, a zatem zmiana była spowodowana ustawowym nakazem, a nie konsekwencją inicjatywy organu czy też mieszkańców, a skoro tak, to konsultacjom mogła podlegać jedynie nazwa ulicy, a nie sama konieczność zmiany nazwy dotychczasowej. Jak już wyżej wskazano, żaden akt prawa powszechnie obowiązującego nie nakazuje zachowania jednolitego charakteru nazewnictwa w obrębie osiedli, a to z kolei sprawia, że dopuszczalnym było nadanie ulicy gen. [...] nowej nazwy i uczynienie jej patronem osoby, która nie była żołnierzem - bez konieczności przeprowadzenia konsultacji, skoro art. 18 ust. 2 pkt 13 u.s.g. nie przewiduje takiego obowiązku. Jakkolwiek sąd uznaje, że przeprowadzenie konsultacji z mieszkańcami byłoby wskazane, bowiem dotyczyło ich interesów, w szczególności związanych z koniecznością wymiany dokumentów, to jednak w przedstawionych okolicznościach nie może uznane za istotne naruszenie prawa i tym samym stanowić podstawy stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały. Z tych samych względów nie zasługiwał na uwzględnienie argument dotyczący kosztów zmiany nazwy ulicy, skoro poza dyskusją pozostaje konieczność dokonania tej zmiany. Bez względu na to jaka nazwa zostałaby ulicy nadana, wygeneruje to określone koszty związane z koniecznością wymiany tablic informacyjnych, czy napisów na budynkach. Dodatkowo wskazać należy, że skarżący wywodząc, iż zmiana wygeneruje dodatkowe obciążenia dla przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w obrębie ulicy [...] nie podał jednocześnie żadnych szczegółowych danych ani w przedmiocie ich liczby, ani wysokości potencjalnych kosztów z tym związanych. W tym stanie rzeczy uznając, że zaskarżona uchwała nie narusza prawa sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło