II SA/Sz 1369/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 lutego 2012 r. sprawy ze skargi G. Ł.- Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej G. Ł.- Ś. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., Nr [...] , utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr[...] ; UNP:[..] , odmawiającą G. Ł.-Ś. przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [..] przy ul. [...] nr [..] , w obrębie [..] [..] , tj. działki oznaczonej numerem[..] , o powierzchni [...] m², stanowiącej przedmiot własności gminy Miasto[...] , dla której prowadzona jest księga wieczysta KW nr[...] . W odwołaniu od decyzji organu I instancji G. Ł.-Ś. podnosiła, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu I instancji i uważa je za krzywdzące, bowiem przedmiotowa nieruchomość od [...] r., tj. od chwili złożenia wniosku wykorzystywana jest na cele mieszkaniowe. Działalność gospodarcza prowadzona w budynku warsztatowo – magazynowym została [...] r. wyrejestrowana. Fakt wykorzystywania nieruchomości na cele mieszkaniowe potwierdziło orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. wskazujące, że zmieniła się funkcja tej nieruchomości z rzemieślniczej na mieszkaniową. Rozpatrując wniesione odwołanie Kolegium podało, że rozstrzygnięcie zostało oparte na przepisach ustawy z dnia [...] r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz.1459 ze zm.), która uchyliła obowiązujące dotychczas ustawy: z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299 ze zm.) i z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.). Kolegium wskazało, że G. Ł.-Ś. wystąpiła z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w dniu [...] r., czyli przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Zgodnie jednak z przepisem art. 8 tej ustawy, wobec spraw wszczętych na podstawie wcześniej obowiązujących ustaw i nie zakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Jak ustaliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją znak: [..] z [...] r. Prezydent Miasta [...] orzekł o oddaniu działki rzemieślniczej położonej w [...] przy ul [...] w wieczyste użytkowanie na rzecz M. i R. Ł.. Następnie aktem notarialnym Rep. "A" numer [...] z dnia [...] r. oddano w wieczyste użytkowanie ww. nieruchomość oznaczoną numerem działki[...] , dla której prowadzona jest księga wieczysta KW numer [...] celem wzniesienia na niej warsztatu stolarskiego - wyrobów płyt boazeryinych oraz galanterii drewnianej. Decyzją znak: [...] z dnia [...] r. Prezydent Miasta [...] udzielił M. i R. Ł. pozwolenia na budowę warsztatu stolarskiego. Następnie wnioskami z dnia [...] r. i [...] r. M. i R. Ł. zwrócili się z wnioskami o wyrażenie zgody na lokalizację na działce warsztatu stolarskiego łącznie z domkiem jednorodzinnym oraz przeniesienie udziału w użytkowaniu wieczystym na rzecz córki i zięcia D. i K.P.. Aktem notarialnym Rep. "A" numer [...] z dnia [...] r. umową darowizny M. i R. Ł. przekazali udział wynoszący 1/2 części w nieruchomości położonej w [..] przy ul. [...] na rzecz D. i K. P. Kolejnym aktem notarialnym Rep. "A" numer [...] r. z dnia [...] r. M. i R. Ł. oraz D. i K. P. darowali nieruchomość stanowiącą wieczyste użytkowanie gruntu działki nr [...] , położoną w [...] przy ul. [...] zabudowaną domem jednorodzinnym o powierzchni użytkowej [...] m2 i budynkiem biurowo -magazynowym o powierzchni [...] m2 na rzecz G. Ł.-Ś.. Decyzją znak UAN.[...] z dnia [...] r. Prezydent Miasta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego dobudowanego do stolarni. W dniu [...] r. D. i K. P. złożyli zawiadomienie o rozpoczęciu użytkowania budynku mieszkalnego wybudowanego na podstawie zatwierdzonego projektu. Brak jest natomiast w aktach sprawy organu I instancji dokumentów świadczących o zmianie sposobu użytkowania budynku warsztatowego na cele mieszkalne. Nadto Kolegium podało, że zgodnie z Ewidencją Gruntów i Budynków prowadzoną przez Miejski Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej na działce gruntu położonej w [...] przy ul[...] w obrębie [...] , oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...] , o powierzchni [...] m2 znajduje się: 1) budynek mieszkalny o dwóch kondygnacjach naziemnych i powierzchni zabudowy [...] m2, 2) budynek gospodarczy o dwóch kondygnacjach naziemnych i powierzchni zabudowy [...] m2, 3) budynek gospodarczy o jednej kondygnacji naziemnej i powierzchni zabudowy [...] m². Zdaniem Kolegium z akt sprawy wynika, że odwołującej się przysługiwało w dniu wejścia w życie powyższej ustawy, tj. w dniu 13 października 2005 r., prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, ponieważ nabyła je na mocy umowy zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] r. Przedmiotowa nieruchomość była w dniu [...] r. zabudowana na cele gospodarcze i mieszkaniowe. Natomiast kluczową kwestią pozostaje ustalenie czy nieruchomość pozostającą w użytkowaniu wieczystym G. Ł.-Ś. należy do jednego z rodzajów nieruchomości opisanych w art. 1 ust. 1 ustawy z 29 lipca 2005 r. Ponieważ ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie definiuje, co należy rozumieć przez zwrot "nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami", ustalając znaczenie tego zwrotu, należy odwołać się do przepisów zamieszczonych w innych aktach prawnych w szczególności rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB), (Dz. U. Nr 112, poz. 1316 ze zm.), zgodnie z którą budynki mieszkalne to obiekty budowlane, których co najmniej połowa całkowitej powierzchni użytkowej jest wykorzystywana do celów mieszkalnych. W przypadkach, gdy mniej niż połowa całkowitej powierzchni użytkowej wykorzystywana jest na cele mieszkalne, budynek taki klasyfikowany jest jako niemieszkalny, zgodnie z jego przeznaczeniem. Analizując charakter zabudowy znajdującej się na przedmiotowej nieruchomości przez pryzmat powyższych przepisów, Kolegium stwierdziło, iż niewątpliwie zabudowa znajdująca się na nieruchomości nie ma charakteru zabudowy mieszkaniowej. Przy ustalaniu, czy grunt oddany w użytkowanie wieczyste jest przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową bądź pod zabudowę garażami, należy w pierwszej kolejności kierować się treścią miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w chwili wejścia w życie ustawy, a więc w dniu 13 października 2005 r. Wymóg przeznaczenia nieruchomości pod zabudowę mieszkaniową i zabudowę garażami nie może oznaczać bezwzględnego zakazu wykorzystywania nieruchomości na inne cele, o ile nie spowoduje to utraty przez daną nieruchomość jej podstawowej funkcji, jaką jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych (wyrok NSA z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1676/07). Jednocześnie jednak w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, organ ustala przeznaczenie nieruchomości na podstawie decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. Taka decyzja wydana w [...] r. znajduje się w aktach sprawy. Jest to pozwolenie na budowę warsztatu stolarskiego - zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego miasta Szczecina i Polic zatwierdzonym uchwałą z dnia 18 marca 1977 r. Nr VI.36/77 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie. G. Ł.-Ś. wywiodła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. norm określonych w: - art. 12 i 35 ustawy z dnia 14.06.1960 r. K.p.a., poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób rażąco opieszały, z przekroczeniem terminów określonych przez K.p.a., czego jednym ze skutków było niezałatwienie wniosku skarżącej przed utratą mocy obowiązującej przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 r. - o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. 01.120.1299 ze zm.), która to ustawa nie wprowadzała ograniczeń co do rodzajów zabudowy gruntu umożliwiających przekształcenie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało odmową wydania przez Prezydenta Miasta decyzji uwzględniającej wniosek skarżącej o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego we własność na podstawie tej ustawy, - art. 7, 75, art. 77-78, art. 80, 85 107 K.p.a., poprzez niezbadanie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, co doprowadziło do błędnego ustalenia przez organ I i II instancji sposobu zabudowania i przeznaczenia nieruchomości będącej przedmiotem sprawy jako nieruchomości wyłączonej z zakresu określonego art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. 05.175. 1459 ze zm.), czyli jako gruntu zabudowanego nie na cele mieszkalne, - art. 10 K.p.a., poprzez nieinformowanie skarżącej o efektach toczącego się postępowania administracyjnego, w tym przyczynach niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, w szczególności w latach 2002-2004, co doprowadziło do tego, że skarżąca nie wiedziała o leżących po stronie organu przyczynach rażącej przewlekłości postępowania i możliwości wystąpienia ze środkami określonymi w art. 37 K.p.a. i załatwienie sprawy przez organ I instancji w terminie i na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 r. - o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, - art. 6 K.p.a., poprzez oparcie rozstrzygnięcia na przepisach prawa materialnego, co do których istnieją uzasadnione wątpliwości co do ich zgodności z ustawą zasadniczą. - art. 138 §1 pkt 2 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta z dnia [.. .] r. w sprawie. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 1 ust. 2, art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. - o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. 01.120.1299 ze zm.), poprzez ich niezastosowanie w sprawie, - art. 1 ust. 1, art. 2, art. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. 05.175. 1459 ze zm.) w zw. z art. 8 tej ustawy, poprzez ich zastosowanie pomimo sprzeczności art. 8 tej ustawy z art. 2, 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, co najmniej w zakresie, w jakim organ przyjął, iż dotyczy on także osób, które złożyły wnioski o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w trakcie obowiązywania ustawy z dnia 4 września 1997 r. - o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności nabywając ekspektatywę tego prawa, a których nieruchomości zostały wyłączone z zakresu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Na tych podstawach skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji - Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nadto w skardze zawarty został wniosek o zawieszenie postępowania do momentu wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenie o zgodności z Konstytucją art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. 05.175. 1459 ze zm.). Uwzględniając powyższy wniosek Sąd postanowieniem z dnia 14 marca 2011 r. zawiesił postępowanie sądowe do czasu wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia w sprawie pytania prawnego, jakie skierowana zostało w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 518/10. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 8 grudnia 2011 r. w sprawie P 31/10 orzekł, że art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. – o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459, z 2007 r. Nr 191, poz. 1371, z 2009 r. Nr 206, poz. 1590, z 2010 r. Nr 21, poz. 109 oraz z 2011 r. Nr 187, poz. 1110) w zakresie, w jakim nakazuje stosowanie tej ustawy w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110) do spraw wszczętych na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299 oraz z 2002 r. Nr 113, poz. 984) dotyczących nieruchomości zabudowanej budynkiem biurowo-warsztatowym niewymienionej w art. 1 ust. 1 ustawy z 29 lipca 2005 r. w pierwotnym brzmieniu i zakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie ustawy z 28 lipca 2011 r., jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 21 ust. 1 oraz z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 20 grudnia 2011 r. Nr 272, poz. 1614. W związku z powyższym Sąd postanowieniem z dnia 20 grudnia 2011 r. podjął zawieszone postępowanie sądowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie przytaczając argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest uzasadniona z uwagi na opisany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 grudnia 2011 r. Zgodnie z art. 190 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą, podlegają ogłoszeniu – jeżeli dotyczą ustaw – w Dzienniku Ustaw i wchodzą w życie, o ile sam Trybunał nie postanowi inaczej, z dniem ich ogłoszenia. Mając zatem na uwadze treść cytowanego przepisu oraz treść powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 grudnia 2011 r., stwierdzić należy, że przepis art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. – o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.) – w zakresie wskazanym przez Trybunał Konstytucyjny - utracił moc z dniem 20 grudnia 2011 r. Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie ww. przepis stanowił podstawę prawną wydanych przez organy obu instancji decyzji odmawiających skarżącej przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] nr [...] , w obrębie [...] , oznaczonej numerem działki , o powierzchni [...] m². Bowiem kierując się jego treścią organy zastosowały do wniosku skarżącej z dnia [...] r. przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. A zatem decyzje organów obu instancji zostały oparte na przepisie prawa, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją. Wskazana wyżej okoliczność wywołuje istotne dla rozpatrywanej sprawy skutki prawne. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do art. 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego można żądać wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego – na podstawie którego wydana została decyzja – z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą. Wobec zatem wydania przez Trybunał wyżej opisanego wyroku z dnia 8 grudnia 2011 r. w niniejszej sprawie zaistniała podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego obligująca tutejszy Sąd do uchylenia wydanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze oraz Prezydenta Miasta decyzji. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 cytowanej wyżej ustawy.