II SA/Sz 1373/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Pismem z dnia 12 listopada 2013 r. S.L. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki wybudowanej bez pozwolenia na budowę instalacji c.o. na paliwo stałe zamontowanym w pomieszczeniu piwnicznym w budynku mieszkalnym położonym na nieruchomości przy ul. [...]. S.L. wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, złożyła na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku podała, że jej stan majątkowy nie pozwala na uiszczenie wpisu od skargi. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwójką dzieci, nie posiada żadnego majątku, a jej jedyny dochód stanowi zasiłek pielęgnacyjny na dzieci w kwocie [...] zł. Na wezwanie Sądu skarżąca przedłożyła kserokopie rachunków za prąd na kwotę [...] zł wraz z dowodem dokonanego przelewu z rachunku bankowego, kserokopię orzeczenia o niepełnosprawności syna K.K. oraz córki N.K., kserokopię umowy o pracę na okres próbny z dnia [...] r. w charakterze sprzątaczki na 1/8 etatu z wynagrodzeniem [...] zł miesięcznie, oświadczenie, że nie otrzymuje na dzieci innych świadczeń oprócz zasiłku pielęgnacyjnego i nie ma zasądzonych alimentów, dowody pojedynczych operacji z dokonywanych z rachunku bankowego opłat za czynsz, gaz, wyliczenie przez TBS opłat za lokal mieszkalny na kwotę [...] zł, faktury za gaz na kwotę [...] zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia 7 marca 2014r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw w którym wskazała, że ze względu na charakterystyczną formę prowadzonej działalności przez K.K. zarejestrowaną pod jej adresem, często przemieszcza się po kraju i za granicą. Wnioskodawczyni pomaga mu odbierać pocztę, dopełnia drobnych formalności związanych z prowadzoną działalnością. W zamian za to K.K. pomaga jej częściowo opłacając rachunki. Oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności. Do pisma załączyła zaświadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej, iż od dnia 1 grudnia 2013 r. do 28 lutego 2014 r. pobrała w ośrodku zasiłek pielęgnacyjny w łącznej kwocie [...] zł. Wniesienie w ustawowym siedmiodniowym terminie prawidłowo sporządzonego sprzeciwu wywołuje ten skutek, że orzeczenie referendarza sądowego traci moc, zaś sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego (art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wezwaniem z dnia 28 marca 2014 r. Sąd wezwał skarżącą do przedłożenia w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy: - oświadczenia z kim skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wobec rozbieżności wynikających z faktu, iż opłaty za mieszkanie skarżącej oraz za gaz i prąd dokonuje K.K. ze swojego konta bankowego, - wyciągu z następujących numerów kont bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy: [...] K.K. [...] z których dokonywano opłat za mieszkanie skarżącej, za gaz i prąd oraz z którego wydruk o stanie środków nierozliczonych skarżąca nadesłała w dniu [...] r., - kserokopii zeznania podatkowego skarżącej o wysokości uzyskanego dochodu w roku 2013 r., -wyciągu z prowadzonej dla potrzeb opodatkowania ewidencji przychodów, kosztów i dochodów z prowadzonej przez K.K. działalności gospodarczej na koniec roku 2013 oraz według stanu na koniec lutego 2014 r. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca oświadczyła, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Wskazała, że nie jest w żaden sposób związana z K.K. O czasu do czasu otrzymuje od niego pomoc finansową z tego względu, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. W zamian za to pomaga mu w prowadzeniu działalności gospodarczej. Wraz z pismem nadesłała: - wyciąg z konta bankowego nr [...] należącego do S.L. za okresy: [...]z saldem końcowym [...] zł; [...]. z saldem końcowym [...] zł; [...]. z saldem końcowym [...] zł, -- wyciąg z konta bankowego nr [...] należącego do K.K. za okresy: [...]. z saldem końcowym -[...] zł ;[...]. z saldem końcowym –[...] zł; [...]. z saldem końcowym –[...] zł, -wydruk z konta K.K. potwierdzający opłacenie w dniu [...] r. różnego rodzaju rat w kwotach: [...] zł oraz opłacenie w tym dniu przelewów na konto ZUS w kwotach: [...] zł, -wydruk z konta S.L. potwierdzający opłacenie w dniu [...] r. raty nr 2 na kwotę [...] zł, raty nr 3 na kwotę [...] zł, raty za marzec 2014 r. na kwotę [...] zł w imieniu K.K., - bilans z działalności gospodarczej K.K. za okres: [...] r. do [...] r. z dochodem [...] zł oraz za okres: [...]. z dochodem [...] zł, -zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy , z którego wynika, że skarżąca była zarejestrowana jako bezrobotna w okresie od 17.09.2013 r. do 9.01.2014 r. -kopię faktury wystawionej przez [...] na K.K. za opłatę abonamentu za internet i telefon na kwotę [...] zł za marzec 2014 r. wraz z potwierdzeniem opłacenia z rachunku S.L., -kopię faktury wystawionej przez [...] na K.K. za usługi telekomunikacyjne za marzec 2014 r. na kwotę [...] zł wraz z potwierdzeniem opłacenia z rachunku S.L. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w trudnych warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Jej wyjątkowy charakter powoduje, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom, których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjalnie (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05), a zatem osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Jak wskazuje się w orzecznictwie, przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r., sygn. akt FZ 794/04). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 318/05 wskazał, że prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest zbyt niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. W świetle powołanych przepisów przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych nie jest zatem brak jakichkolwiek wolnych środków finansowych (oszczędności) na ich opłacenie, ale niemożność ich wygospodarowania z uzyskanych przychodów i posiadanego majątku z uwagi na to, że całość zużywana jest na niezbędne utrzymanie strony postępowania i jej rodziny, z których nie można zrezygnować lub czasowo ograniczyć, bowiem są one nieodzowne. Wyjaśnić należy, że zwrot: "gdy osoba ta wykaże", zawarty w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oznacza, iż to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia sytuacji majątkowej w sposób rzetelny i pełny. Natomiast ocena tego, czy wnioskodawca znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, należy do wyłącznej kompetencji sądu (art. 254 § 1 P.p.s.a.). Oceny sądu nie można wykluczyć, czy też zastąpić, zapewnieniami wnioskodawcy o wyczerpaniu zdolności płatniczych. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej strony skarżącej Sąd stwierdza, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem, iż wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z wyciągu konta bankowego S.L. wynika, iż dokonywała ona wpłat na swoje konto w kwotach: [...] zł dnia 3.02.2014 r., [...] zł dnia 10.03.2014r. [...] zł dnia 20.03.2014 r. W dniu 27.02.2014 r. konto skarżącej zostało zasilone przelewem od obcej osoby na kwotę [...] zł. K.K. dokonywał wpłat na konto skarżącej w kwotach: [...] zł dnia 8.01.2014r., [...] zł dnia 17.01.2014r., [...] zł dnia 27.01.2014r., [...] zł dnia 3.02.2014r., [...] zł dnia 19.02.2014r., [...] zł dnia 3.03.2014 r., [...] zł dnia 13.03.2014r., [...]zł dnia 18.03.2014 r. Z kolei S.L. zasilała konto K.K. kwotami: [...] zł dnia 28.02.2014r., [...] zł dnia 3.02.2014r., [...] zł dnia 3.02.2014r., [...] zł dnia 27.01.2014r., [...] zł dnia 12.03.2014r., [...] zł dnia 14.03.2014r., [...] zł dnia 2.03.2014r. Analiza wyciągów z konta bankowego S.L. jak i K.K. wskazuje na wspólny obrót dość wysokimi kwotami, po kilka tysięcy złotych, jak i na osiąganie przez skarżącą dochodów, których nie wykazała w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym. Rozmiar tych obrotów wskazuje, że skarżąca może bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny część środków pieniężnych wygospodarować na pokrycie kosztów sądowych. Oceniając kompleksowo przedłożone dokumenty, Sąd nie dał wiary oświadczeniu wnioskodawczyni, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Z nadesłanych dokumentów wyraźnie wynika, iż S.L. wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe wraz z małoletnimi dziećmi: K.K., N.K. oraz z K.K. Zauważyć należy, że oświadczenie wnioskodawczyni zawarte na druku PPF, iż jej jedynym dochodem jest zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł otrzymywany na dwoje niepełnosprawnych dzieci w wieku [...]lat i [...] lat przeczy zasadom logiki jak i doświadczenia życiowego, gdyż kwota ta nie pozwala nawet na minimalną egzystencję. Podkreślić trzeba, że postawa strony, która wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej trudną sytuację majątkową uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2008 r., I FZ 287/08 publ. na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedstawione przez wnioskodawczynię w niniejszej sprawie dokumenty w postaci wydruków z kont rachunków bankowych są niespójne z jej oświadczeniami o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz o osiąganych dochodach, co nie pozwalało na ustalenie jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Mając na uwadze powyższe, uznać należy, że wnioskodawczyni nie przedstawiła swojej sytuacji majątkowej i finansowej, w taki sposób by potwierdzała, że nie ma ona realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wskazane okoliczności nie tylko nie potwierdzają, że wnioskodawczyni nie ma możliwości płatniczych ich uiszczenia, ale także skutkują uznaniem za niewiarygodne złożonych oświadczeń. Z tych wszystkich względów, sąd uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.