II SA/Sz 1419/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 maja 2014r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie Barbary Rzuchowskiej sprawy ze skargi I. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 104, art. 162 § 1 pkt 1, § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548) Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy, stwierdził wygaśnięcie od dnia [...] decyzji z dnia [...] nr [...] przyznającej I.G. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad ojcem W.P. od dnia [...] na stałe w wysokości [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ administracji przytoczył przepis art. 11 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, zgodnie z którym osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia [...], jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Powołując się na treść art. 162 Kodeksu postępowania administracyjnego organ uznał za spełnione przesłanki stanowiące podstawę do wygaśnięcia – przyznającej świadczenie - decyzji. Nie zgadzając się z powołaną decyzją I.G. złożyła od niej odwołanie, w którym opisała sytuację zdrowotną swojego ojca nad którym sprawuje stałą opiekę. Rozpoznając przedmiotowe odwołanie decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548), Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości oraz umorzyło postępowanie. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy przytoczył treść art. 11 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, w tym ust. 3 zgodnie z którym wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, czyli po dniu 30 czerwca 2013 r. Dodatkowo Kolegium wyjaśniło okoliczności w jakich organ administracji publicznej jest obowiązany, stosownie do art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a., stwierdzić wygaśnięcie decyzji, podnosząc że taka sytuacja zachodzi wówczas, gdy: a) decyzja stała się bezprzedmiotowa, b) stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leży w interesie społecznym lub w interesie strony. Zdaniem organu, z wykładni gramatycznej przepisu art. 162 § 1 pkt 1 wynika, że bezprzedmiotowość decyzji jest konieczną, lecz niewystarczającą przesłanką stwierdzenia jej wygaśnięcia. Jeżeli stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nakazuje przepis prawa, wówczas organ administracji publicznej jest obowiązany do zbadania, czy spełnione są przesłanki wymienione w powołanym przepisie. W ocenie organu II instancji, przy uwzględnieniu brzmienia przepisu art. 11 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), nie można stwierdzić, aby powołany przepis nakazywał organowi stwierdzenie wygaśnięcia decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, w sytuacji gdy decyzje te wygasły z mocy prawa. W tej sytuacji, zdaniem Kolegium, brak jest podstawy prawnej do wszczęcia w tym przedmiocie postępowania administracyjnego i zakończenia go wydaniem rozstrzygnięcia. Dodatkowo organ zwrócił uwagę na obowiązek nałożony na organ I instancji, odnoszący się do poinformowania strony pobierającej świadczenie pielęgnacyjne o wygaśnięciu z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. decyzji przyznających to świadczenie stosownie do art. 11 ust. 3 ustawy, a także o możliwości złożenia stosownych wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, bądź specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie nowych przepisów, które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. Niemniej, zdaniem organu, brak dopełnienia tego obowiązku nie wpłynął na fakt, wygaśnięcia z mocy prawa, z dniem 30 czerwca 2013 r., wszystkich decyzji administracyjnych, które przyznawały prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Kwestionując powyższą decyzję I.G. złożyła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o pozytywne rozpatrzenie jej sprawy. Dodatkowo podniosła, że z uwagi na sprawowaną opiekę nad niepełnosprawnym ojcem nie jest w stanie podjąć żadnej pracy. W ocenie skarżącej, powinna dalej pobierać świadczenie pielęgnacyjne na podstawie pierwotnej decyzji przyznającej jej to świadczenie, niezależnie od przepisów o wygaśnięciu decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w przedmiotowej sprawie w dniu 22 maja 2014 r. stawiła się Prokurator Prokuratury Apelacyjnej, która oświadczyła, że przystępuje do sprawy oraz jednocześnie wniosła o uchylenie zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na stwierdzoną niekonstytucyjność i utratę mocy art. 11 ust. 3 ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, stanowiącą przesłankę do wznowienia postępowania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.). Zdaniem sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Kolegium prawidłowo wyeliminowało rozstrzygnięcie organu I instancji o wygaśnięciu z dniem 1 lipca 2013 r. decyzji przyznającej I.G. świadczenie pielęgnacyjne oraz umorzyło postępowanie w tej sprawie. Stosownie do art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej: "K.p.a.", organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Z powołanego przepisu wynika zatem, że organ jest zobligowany do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, jeżeli stała się ona bezprzedmiotowa, a jej wygaszenie nakazuje przepis prawa, albo, jeżeli stała się ona bezprzedmiotowa i leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Na aprobatę zasługuje stanowisko Kolegium, zgodnie z którym bezprzedmiotowość decyzji jest konieczną, lecz niewystarczającą przesłanką stwierdzenia jej wygaśnięcia. Podkreślić należy, że jeśli stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nakazuje przepis prawa, to organ administracji publicznej jest obowiązany do zbadania, czy spełnione są przesłanki wymienione w tym przepisie. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie został wyrażony pogląd zgodnie z którym, przesłanką wygaśnięcia decyzji przewidzianą w przepisach szczególnych nie jest bezprzedmiotowość decyzji, lecz powstanie określonych w tych przepisach okoliczności faktycznych (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1460/07, Lex nr 516060, Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz do art. 162, A. Wróbel – LEX/el. 2012). Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548), zwanej dalej: "ustawą zmieniającą" - osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w przepisach dotychczasowych. Z kolei w myśl art. 11 ust. 3 powołanej ustawy - wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, czyli po dniu 30 czerwca 2013 r. Jak słusznie zauważył to organ odwoławczy powołany przepis (art. 11 ust. 3) przewidywał zatem wygaszenie z mocy prawa, po dniu 30 czerwca 2013 r., wydanych na podstawie przepisów dotychczasowych decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W tej sytuacji za trafne należało uznać stanowisko Kolegium, że w niniejszej sprawie brak było podstawy prawnej do wydania przez organ I instancji decyzji stwierdzającej wygaśnięcie z mocy prawa, z dniem 1 lipca 2013 r., decyzji przyznającej skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Zdaniem sądu, żaden przepis prawa w tym, ani art. 11 ustawy zmieniającej, ani art. 162 § 1 pkt 2 K.p.a. nie przyznawał organowi kompetencji do rozstrzygnięcia o wygaszeniu decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, bowiem wyeliminowanie z obrotu prawnego takiej decyzji nastąpiło już z mocy samego prawa. W powołanych okolicznościach, Kolegium stwierdzając brak podstaw do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, działając w trybie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., prawidłowo uchyliło wadliwą decyzję w całości oraz umorzyło, jako bezprzedmiotowe, postępowanie administracyjne o wygaśnięciu decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. Odnosząc się do zgłoszonego na rozprawie wniosku Prokurator Prokuratury Apelacyjnej o uchylenie zaskarżonych decyzji z uwagi na stwierdzoną niekonstytucyjność art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej – wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt K 27/13 – podkreślenia wymaga, że zaskarżone rozstrzygnięcie Kolegium ma charakter wyłącznie procesowy, wywołujący skutek, jakby decyzja o wygaśnięciu decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne nie została w ogóle wydana. Niekonstytucyjność powołanej regulacji art. 11 ust. 3 ww. ustawy nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, bowiem kwestia uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, wbrew również przekonaniu skarżącej, nie stanowi przedmiotu niniejszego postępowania. Należy dodać, że utrata mocy obowiązującej art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548) spowodowała, że osoby, których decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasły z dniem 30 czerwca 2013 r., co do zasady, obecnie otrzymają zasiłek dla opiekunów w oparciu o przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567). Wobec stwierdzenia braku podstaw do uwzględnienia skargi sąd orzekł, stosownie do art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o oddaleniu skargi.