II SA/Sz 1424/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./ Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk – Meder Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2006r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie stypendium szkolnego I. o d d a l a skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego J. G. kwotę [...] złotych powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne udzielone skarżącej na zasadzie prawa pomocy. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 90 m, ust. 1 i 90 n ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) art. 107 Kpa oraz uchwały Nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...]r. w sprawie przyjęcia regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...] (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...] z dnia [...]r.), po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez rodzica K. P. – odmówił przyznania uczennicy J. P. zamieszkałej w [...] stypendium szkolnego o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...]. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że na podstawie art. 90 d ust. 1 ustawy o systemie oświaty oraz § 6 ust. 1 Regulaminu stypendium może zostać przyznane uczniowi znajdującemu się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie. Zgodnie z art. 90 d ust. 7 ustawy o systemie oświaty oraz § 11 Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Gminy [...] dochód na osobę w gospodarstwie domowym nie może przekraczać kwoty [...] zł na osobę. Wójt ustalił, że uczennica nie spełnia kryterium dochodowego, wobec czego orzekł jak w sentencji. W obszernym odwołaniu od powyższej decyzji K. P. zarzuciła naruszenie art. 10 § 1 Kpa w następstwie czego, ustalony dochód rodziny został mylnie zwielokrotniony o kwoty zasiłku rodzinnego, tj. [...] zł miesięcznie. Zdaniem skarżącej, dochód ten wynosi [...] zł na osobę, podczas gdy po kolejnych korektach na wniosku okazało się, że na jedną osobę przypada [...] zł. W dochodzie tym uwzględniono między innymi zasiłek na samotne wychowywanie dziecka w kwocie [...] zł miesięcznie przydzielony samotnym matkom z mocy ustawy. Po odjęciu ustawowego świadczenia dla matek samotnie wychowujących dziecko, dochód na osobę w gospodarstwie wynosi [...]zł a po uwzględnieniu tego świadczenia wynosi [...] zł i przekracza kwotę progową o niespełna 16,4%, przy czym na wniosku mającym wpływ na decyzję mylnie przyjęto kwotę [...] zł. Zdaniem odwołującej się nawet gdyby przyjąć kwotę [...] zł na osobę, to stypendium szkolne o charakterze socjalnym z uwagi wybitnie uznaniowy charakter tego świadczenia przysługuje dziecku z takich powodów wymienionych w ustawach jak osiągane przez dziecko wyniki w nauce, niepełna rodzina, długotrwałe bezrobocie rodzica, przewlekłe choroby dziecka, wysokie koszty utrzymania. Nadto skarżąca zarzuciła, że przy wydawaniu decyzji nie wzięto pod uwagę "jej wielokryterialnego aspektu społecznego czy moralnego". Wobec powyższego K. P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako "niecelowej (niezgodnej z prawem)". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 90 b, 90 c, 90 d, 90 f, 90 n i 90 p ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wyjaśniło w uzasadnieniu decyzji, że w myśl art. 90 d ust. 7 ustawy o systemie oświaty miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia, uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne, nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie zaś z art. 8 wyżej powołanej ustawy o pomocy społecznej- prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty [...] zł, zwanej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie". Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do tak ustalonego dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze. Ustalając dochód przypadający na osobę w rodzinie K. P. na kwotę [...] zł organ I instancji uwzględnił świadczenie rodzinne z GOPS w kwocie [...] zł, rentę rodzinną w kwocie [...]zł oraz zasiłek rodzinny w kwocie [...] zł, razem [...] zł. Organ odwoławczy przyznał, że w dokonanym przez organ I instancji wyliczeniu zaszła pomyłka, gdyż kwota zasiłku rodzinnego została wliczona dwukrotnie, a zatem ogólny dochód rodziny wynosi [...] zł, co w przeliczeniu na osobę daję kwotę [...]zł i przekracza kryterium dochodowe wynoszące [...] zł. W ocenie organu nie ma podstaw do przyznania stypendium szkolnego w przypadku każdego, nawet niewielkiego przekroczenia wskazanej kwoty kryterium dochodowego. Cytując treść art. 90 d ust. 1 ustawy o systemie oświaty Kolegium wyjaśniło, że wskazane w tym przepisie okoliczności uwzględnia się tylko w sytuacji, gdy dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego w kwocie [...] zł. Przekroczenie tej kwoty eliminuje ucznia z kręgu osób uprawnionych do świadczeń o charakterze socjalnym przewidzianych w ustawie o systemie oświaty bez względu na wystąpienie dodatkowych okoliczności o których mowa w powołanym wyżej art. 90 d ust. 1 ustawy. K. P. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosła o uchylenie wyżej opisanej decyzji ostatecznej jako niezgodnej z prawem. Z treści uzasadnienia skargi wynika, że niezgodności tej skarżąca upatruje w niewłaściwej interpretacji artykułu 90 d ust. 1 ustawy o systemie oświaty bowiem uważa, że łączenie w decyzji sprawy szczególnych sytuacji z kryterium dochodowym zawęża w sposób znaczny grono uprawnionych do świadczenia stypendialnego wbrew ustawie o systemie oświaty. Zdaniem skarżącej, Kolegium zbyt ogólnikowo ustosunkowało się do podnoszonych w odwołaniu zarzutów, nie odniosło się do kwestii wyłączenia z kryterium dochodowego zasiłku dla samotnych matek w wysokości [...] zł, nie poruszyło problemu uznaniowości i aspektu moralnego świadczenia stypendialnego, nie żądało od strony dodatkowych wyjaśnień, nie dokonało wyczerpującego wyjaśnienia sprawy w myśl art. 77 Kpa. Samorządowe Kolegium odwoławcze w [...] odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącej będący radcą prawnym ustanowionym na zasadzie prawa pomocy w piśmie procesowym złożonym w sądzie [...] r. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniósł zarzuty naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego a w szczególności zasady prawdy obiektywnej z powodu nie podjęcia wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego mimo istniejących wątpliwości co do kwoty dochodu rodziny skarżącej oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem nie dostarczyła podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja w istotny sposób narusza prawo materialne bądź że narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Stawiany skargą zarzut błędnej wykładni art. 90 d ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. systemie oświaty ( tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz.2572 ze zm.) okazał się chybiony. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest stypendium szkolne, a więc jedno ze świadczeń pomocy materialnej dla uczniów przewidzianych i określonych w Rozdziale 8a ustawy o systemie oświaty. Stypendium szkolne, jak wynika to z art. 90c ust. 2 pkt 1 jest świadczeniem pomocy materialnej o charakterze socjalnym. Zakres podmiotowy i przedmiotowy tej formy pomocy określony został w art. 90d, przy czym znaczenie dla ustalenia prawa do tego stypendium mają – wbrew odmiennemu przekonaniu skarżącej – wszystkie normy tego artykułu, a nie wyłącznie jego ust. 1. Art. 90 d ust. 1 stanowi, że "stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust.12." Z cytowanego przepisu wynika, że do materialnych przesłanek ustawowych prawa do stypendium szkolnego ustawodawca zaliczył także " trudną sytuację materialną ucznia wynikającą z niskich dochodów na osobę w rodzinie", co obliguje organy orzekające w tym przedmiocie do każdorazowego ustalenia dochodu rodziny i dochodu przypadającego na osobę w rodzinie, przy czym ustalenie to nie może odbywać się według dowolnych kryteriów, lecz musi być zgodne z wymaganiami ustawy, skoro ustawodawca wskazał w art. 90 d ust. 7 ustawy o systemie oświaty kwotę, od której nie może być większa miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne oraz wyjaśnił w art. 90d ust. 8 w jaki sposób należy obliczać miesięczną wysokość dochodu o której mowa w ust. 7. W świetle tych przepisów przyjęcie w zaskarżonej decyzji, że miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być wyższa kwoty [...] zł. wskazanej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593), do którego odsyła art. 90d ust. 7 jest zgodne z prawem. Nie narusza również prawa samo ustalenie składników tworzących miesięczny dochód rodziny ucznia, odpowiada ono bowiem definicji z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, stosownie do wymogów określonych w art. 90 d. ust. 8 ustawy o systemie oświaty. Z przepisów tych nie wynika aby ustawodawca zezwalał na odliczenie od tego dochodu przychodów z otrzymywanych świadczeń rodzinnych takich jak wskazana w odwołaniu zaliczka alimentacyjna w kwocie [...] zł. miesięcznie Kolegium w uzasadnieniu swojej decyzji wskazało co stanowi miesięczny dochód rodziny ucznia, a zatem zarzut skargi że organ odwoławczy nie wyjaśnił przyczyny nie odliczenia od dochodu kwoty [...] zł. jest chybiony. Jako nie znajdujące oparcia w przepisach regulujących przedmiot sprawy ocenić trzeba sugestie jakoby nieznaczne tylko przekroczenie przez miesięczny dochód rodziny ucznia wskazanej wyżej kwoty [...] zł na osobę nie stało na przeszkodzie uzyskania prawa do stypendium szkolnego. Wbrew wywodom skargi ustawodawca w tym względzie nie pozostawił organowi żadnego luzu decyzyjnego. Dlatego również argumentacja odwołująca się do bardzo dobrych wyników dziecka w nauce, jak i do aspektów etyczno- moralnych oraz zasad słuszności, nie mogła odnieść pożądanego skargą skutku. Jest to bowiem argumentacja poza prawna, a takiej sąd w toku oceny legalności zaskarżonej decyzji ostatecznej nie może brać pod uwagę. Z tych przyczyn Sąd nie dopatrzył się zarzucanego skargą błędu w ustaleniach faktycznych oraz naruszenia prawa materialnego. Brak też jest podstaw do podzielenia stanowiska strony co do zarzutu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Wprawdzie przyznać należy rację skarżącej, że organy orzekające obu instancji nie stosowały art. 10 § 1 Kpa jednakże, w świetle zebranego materiału dowodowego oraz treści przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w niniejszej sprawie uchybienie to nie miało żadnego ujemnego wpływu na wynik sprawy. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek skarżącej, która poza wypełnieniem formularza złożyła do organu administracji publicznej dokumenty potwierdzające utratę prawa do zasiłku dla bezrobotnych, fakt pobierania renty rodzinnej w kwocie netto [...] zł (brutto [...] zł), zaświadczenie potwierdzające pobranie w [...] r. świadczenia rodzinnego w kwocie [...] zł. Organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę na skutek odwołania wniesionego przez K. P, dysponował zatem materiałem dowodowym niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy, zebranym w postępowaniu I instancyjnym oraz wyjaśnieniem strony na okoliczność uzyskiwanych przez rodzinę przychodów, zawartym w odwołaniu. W oparciu o ten materiał i twierdzenia strony Kolegium dokonało ustaleń własnych co do wysokości dochodu rodziny i dochodu przypadającego na osobę w rodzinie ucznia. Istotne jest przy tym, że organ odwoławczy nie czynił ustaleń na podstawie materiału dowodowego nieznanego stronie lub materiału niepełnego, skoro w skardze strona nie wskazała na istnienie nie przeprowadzonych dowodów i nie powołała się na istnienie okoliczności istotnych dla sprawy, a nie ujawnionych wyłącznie z powodu naruszenia art. 10 § 1 Kpa. Z tych względów zaistniałe naruszenie powyższego przepisu procedury administracyjnej należało ocenić jako nie mające istotnego wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.). Dlatego należało oddalić skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.