II SA/Sz 146/17

Dnia 12 kwietnia 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi tej Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry p o s t a n a w i a odmówić zwolnienia od kosztów sądowych W. Spółka z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji wymierzającą Spółce karę pieniężną w kwocie [...] zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Jednocześnie Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. W formularzu PPPr Spółka zwróciła się o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie żadnych opłat sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi. Spółka podała, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi [...] zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy wyniosła [...] zł. Przeciwko Spółce prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne dotyczące wymierzenia kar pieniężnych za urządzanie gier hazardowych poza kasynem gry. Ilość decyzji ostatecznych wydanych w tych sprawach przez dyrektorów izb celnych na terenie całego kraju wynosi ok. 60, co oznacza, że przeciwko Spółce prowadzone są postępowania egzekucyjne. Doprowadziło to do zajęcia praktycznie całego majątku Spółki, a środki uzyskiwane przez organy egzekucyjne przekazywane są na poczet postępowań egzekucyjnych. Na dowód swojej trudnej sytuacji finansowej Spółka dołączyła do wniosku kopie 29 zawiadomień o zajęciu wierzytelności na łączną kwotę [...] zł, kopie 19 upomnień na łączną kwotę [...] zł i kopie 8 tytułów wykonawczych na łączną kwotę [...] zł. Zgodnie z art. 211 i art. 212 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) -dalej "p.p.s.a", koszty sądowe obejmują opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) oraz zwrot wydatków. Zwolnienie od kosztów sądowych, tak w całości jak i w części, wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy i może nastąpić, po wykazaniu przez wnioskodawcę będącego osobą prawną, że nie ma on dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Ocena wniosku skarżącej Spółki prowadzi do uznania, iż wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Spółka, mimo problemów finansowych, nadal prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje przychody. Z informacji zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że działalność związana z grami losowymi i zakładami wzajemnymi stanowi tylko jeden z wielu rodzajów działalności Spółki. Zajmuje się ona także m. in. sprzedażą detaliczną żywności, sprzedażą detaliczną i hurtową napojów alkoholowych, sprzedażą hurtową wyrobów tytoniowych, działalnością wspomagającą usługi finansowe, organizacją targów, wystaw, koncertów itp. Wprawdzie z wniosku wynika, że ostatni rok obrotowy Spółka zakończyła ze stratą, jednak o kondycji finansowej podmiotu decyduje wiele elementów. Podstawowym jest oczywiście zysk, który Spółka uzyskuje z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, co nie oznacza, że w razie zakończenia roku obrotowego ze stratą, zasadne jest uznanie o potrzebnie jej wsparcia ze środków publicznych. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, ale nie jest równoznaczne z brakiem środków finansowych. Strata nie oznacza więc utraty płynności finansowej. Spółka posiada środki trwałe o wartości [...] zł, które mogą być źródłem uzyskania konkretnych środków finansowych, a zatem należy je zaliczyć do "środków", o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Wartość środków trwałych Spółki wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu należnego od skargi w niniejszej sprawie ([...] zł). W takiej sytuacji brak podstaw by przerzucić na obywateli ciężar ponoszenia opłat sądowych obciążających Spółkę. Ponadto, tylko część automatów Spółki została zatrzymana przez organy celne, pozostałe automaty mogą przynosić przychody. Mimo deklarowanego we wniosku stanu środków na rachunku bankowym ([..] zł) Spółka nadal funkcjonuje, wykazując aktywność gospodarczą. Spółka nie wskazała ponadto, by został złożony wniosek o ogłoszenie jej upadłości, czy też by wszczęto postępowanie naprawcze. Informacji takiej nie zawiera też KRS. Dodać należy, że w działalności gospodarczej występują różnego rodzaju zobowiązania, które związane są z wydatkami finansowymi. Zaliczyć do nich należy także opłaty sądowe. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 18 stycznia 2008 r., sygn. I OZ 809/07). Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszego wniosku jest też szczególna instytucja przewidziana w art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1578 ze zm.), umożliwiająca zobowiązanie wspólników do dopłat. Dopłaty wspólników mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (zob. postanowienie NSA z 20 lutego 2014 r. sygn. II FZ 146/14). Z przedłożonych dokumentów nie wynika, by Spółka skorzystała z możliwości dokapitalizowania. Pozostawanie w obrocie prawnym jako przedsiębiorca wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym. Mając na uwadze ciągłą aktywności gospodarczą Spółki, uzyskiwane przez nią przychody, wartości posiadanych środków trwałych, udzielenie jej wsparcia przez Skarb Państwa w postaci zwolnienia z opłat sądowych stanowiłoby jej swoistego rodzaju uprzywilejowanie. Sytuacja finansowa Spółki nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przyznanie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w wyjątkowych sytuacjach, gdy zdobycie środków na pokrycie kosztów postępowania jest faktycznie niemożliwe. W niniejszej sprawie przesłanka ta nie została wykazała. W związku z tym brak jest uzasadnionych podstaw, aby poprzez przyznanie prawa pomocy zwalniać Spółkę od odpowiedzialności za konsekwencje podejmowanych działań, przerzucając finansowy ciężar rozpoznania skargi na Skarb Państwa. Należy pamiętać, że w razie uwzględnienia skargi przez Sąd, Spółka będzie mogła żądać od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia jej praw, w tym zwrotu uiszczonych opłat sądowych. (art. 200 p.p.s.a.). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.