II SA/Sz 147/16

Dnia 1 kwietnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na czynność Burmistrza w przedmiocie przydziału lokalu socjalnego p o s t a n a w i a odrzucić skargę W dniu [...] r. M. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na czynność Burmistrza odmawiającą zakwalifikowania i umieszczenia skarżącego na liście osób oczekujących na przydział lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu Gminy na rok[....] , zatwierdzonej zarządzeniem nr [...] Burmistrza z dnia [...] Burmistrz w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, z uwagi na niewyczerpanie przez skarżącego środka zaskarżenia w postaci wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Organ wyjaśnił, że pismem z dnia [...] r. poinformował wnioskodawcę, iż w oparciu o § 16 ust. 3 i 5 w zw. z § 11 ust. 1 pkt 3 lit. a uchwały nr XIII/168/2007 Rady Miejskiej w Choszcznie z dnia 27 listopada 2007 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy oraz udzielania pomocy w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych członków choszczeńskiej wspólnoty samorządowej (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2015 r. poz. 3651), rozstrzygnięciem Społecznej Komisji Mieszkaniowej, nie został umieszczony na prawomocnej liście osób oczekujących na przydział lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy na rok [...] . Wskazał, że Społeczna Komisja Mieszkaniowa na posiedzeniu w dniu [...] r. uznała, że warunki bytowe skarżącego są korzystne, a istniejący konflikt rodzinny nie oznacza konieczności umieszczenia go na liście osób oczekujących na mieszkanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sąd przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zasadności skargi, zobowiązany jest ustalić jej dopuszczalność, w tym m.in. pod kątem właściwości sądu administracyjnego, a także wyczerpania środków zaskarżenia przed organem właściwym w sprawie, przed wniesieniem skargi. Skarga dotyczy czynności Burmistrza polegającej na odmowie umieszczenia skarżącego na prawomocnej liście osób oczekujących na przydział lokalu socjalnego. Z uchwały nr XIII/168/2007 Rady Miejskiej w Choszcznie wynika, że wnioski o wynajem lokali socjalnych rozpatruje Społeczna Komisja Mieszkaniowa (§ 23 ust. 1), powoływana przez Burmistrza w celu współdziałania z nim w zakresie gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy (§ 33 i 34 uchwały). W pierwszej kolejności należało rozważyć, czy sprawa będąca przedmiotem skargi jest sprawą z zakresu administracji publicznej, podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08 (opubl. w ONSAiWSA 2008, nr 6, poz. 90) uznał, że uchwała zarządu dzielnicy miasta Warszawy odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkalnego zasobu gminy, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd w uzasadnieniu uchwały zwrócił uwagę na dwuetapowość postępowania w przedmiocie udzielenia pomocy mieszkaniowej z zasobów gminy. W pierwszym etapie wniosek podlega badaniu, następnie kwalifikacji, w wyniku czego osoba uprawniona umieszczana jest na liście oczekujących na najem, bądź odmawia się jej takiego umieszczenia, gdy nie spełnia warunków. W drugim etapie dochodzi do zawarcia umowy najmu z osobą umieszczoną na liście w chwili nadejścia jej kolejności. Pierwszy etap ma charakter administracyjny, drugi cywilny. Przyjęcie odmiennego poglądu powodowałoby, że osoba która nie znalazła się na liście oczekujących, jest pozbawiona na tym etapie postępowania ochrony prawnej, ponieważ nieumieszczenie na liście oczekujących powoduje, że nie będzie ona uwzględniona w toku proponowania wynajęcia poszczególnych lokali. Natomiast powstające w praktyce wątpliwości co do dopuszczalności drogi sądowej powinny być zawsze interpretowane na rzecz ochrony praw obywatelskich, a tym samym na rzecz prawa do sądu. NSA wskazał także, że nie jest to sprawa załatwiana w drodze decyzji administracyjnej, gdyż ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 150) nie daje podstaw do przyjęcia takiej formy załatwienia sprawy, ani nie jest załatwiana w drodze aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej "P.p.s.a.", ponieważ nie dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Mając na uwadze treść skargi oraz odpowiedź organu na skargę, dołączone do sprawy dokumenty, oraz dokumenty nadesłane wraz z odpowiedzią na skargę uznać należy, że sprawa M. W., którego wniosek o umieszczenie na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego nie został uwzględniony, znajduje się na pierwszym etapie postępowania o przyznanie lokalu mieszkalnego z zasobów gminy, co oznacza, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego było co do zasady możliwe. Przechodząc do pozostałych aspektów związanych z dopuszczalnością skargi, zwrócić należy uwagę, że stosownie do art. 52 § 1 P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Z uchwały nr XIII/168/2007 Rady Miejskiej w Choszcznie wynika, że wnioski osób występujących o najem lokali rozpatruje Społeczna Komisja Mieszkaniowa, która jest organem powołanym przez Burmistrza. Tego rodzaju rozstrzygnięcie zespołu osób powołanego przez Burmistrza do współdziałania z nim w zakresie prawidłowego gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy należało zakwalifikować jako rozstrzygnięcie z zakresu administracji publicznej podjęte przez organ wykonawczy gminy, a więc aktem do którego ma zastosowanie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2015 r., poz. 515 z późn. zm.) i art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, uchwała lub zarządzenie organu gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej może być zaskarżone do sądu administracyjnego, po bezskutecznym wezwaniu organu gminy do usunięcia naruszenia prawa. Wezwanie to jest bezskuteczne, gdy wezwany organ gminy wyraźnie odmówi usunięcia naruszenia prawa, bądź nie zajmie żadnego stanowiska w tej kwestii w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Zatem skargę do Sądu Administracyjnego na odmowę umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego, skarżący winien poprzedzić wezwaniem skierowanym do Burmistrza do usunięcia naruszenia prawa, w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Ze skargi nie wynika, by skarżący skorzystał z tego rodzaju środka zaskarżenia, mimo pouczenia go takiej możliwości w piśmie z dnia [...] r. Z odpowiedzi na skargę wynika natomiast, że M. W. nie wzywał organu wykonawczego Gminy do usunięcia naruszenia prawa. W tej sytuacji, wobec niewyczerpania przysługującego środka zaskarżenia w postaci wezwania do usunięcia naruszenia prawa, skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a.