II SA/Sz 1474/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 maja 2017 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 – dalej "K.p.a.") oraz art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 3 w związku z art. 2 pkt 20 lit. e ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195 – dalej "u.p.p.w."), po rozpoznaniu odwołania A.R., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie prawa do świadczenia wychowawczego. Z uzasadnienia decyzji wynika, że Prezydenta Miasta K. odmówił przyznania A.R. prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – S.R. z uwagi na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego. A.R. odwołując się od pkt 1 ww. decyzji zarzuciła organowi I instancji błędną wykładnię art. 7 ust. 3 w związku z art. 2 pkt 20 lit. e u.p.p.w. i przez to wliczenie do dochodu, dochodu męża z miesiąca stycznia 2016 r. zamiast z września 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymując w mocy decyzję organu I instancji podało, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych szczegółowo regulują, które źródła zarobkowania oraz świadczenia pieniężne uzyskiwane przez osoby wchodzące w skład rodziny są wliczane do kryterium dochodowego. Kolegium wskazało, że w myśl art. 2 pkt 20) lit. e u.p.p.w. uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Według Kolegium literalne brzmienie tego przepisu oznacza, że uzyskanie dochodu to nie jest moment rozpoczęcia działalności gospodarczej, lecz dopiero uzyskanie dochodu, które było spowodowane jej rozpoczęciem. Organ wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż P.R. z dniem [...] rozpoczął działalność gospodarczą KANCELARIA ADWOKACKA ADWOKAT P.R. w K. ul. [...]. We wrześniu 2015 r. uzyskał dochód netto [...] zł, w styczniu 2016 r. - [...] zł., lutym 2016 r. - [...] zł., marcu 2016 r. - [...] zł. (zaświadczenie z dnia [...] wystawione przez [...]). Zdaniem Kolegium, w takiej sytuacji, zgodnie z art. 7 ust. 3 u.p.p.w., organ I instancji prawidłowo powinien był doliczyć dochód z działalności gospodarczej uzyskany w lutym 2016 r. w kwocie [...] zł, a nie ze stycznia 2016 r. w kwocie [...] zł. Wówczas dochód na członka rodziny wynosi [...] zł. i jest jeszcze większy, niż obliczony łącznie z dochodem ze stycznia. Ta omyłka nie zmienia jednak istoty rozstrzygnięcia polegającego na tym, że doliczony dochód ze stycznia 2016 r. i tak spowodował przekroczenie kwoty kryterium dochodowego. W związku z powyższym, mimo wyliczenia dochodu w zaskarżonej decyzji, uwzględniającego dochód ze stycznia 2016 r., jej rozstrzygnięcie w pkt 1 jest prawidłowe i uzasadnione, bowiem dochód wnioskodawczyni przekracza kryterium dochodowe. A.R. zaskarżyła opisaną wyżej decyzję zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 pkt 1 u.p.p.w. w zw. z art. 3 pkt. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zw. z art. 2 pkt. 20 lit. e i art. 7 ust. 3 u.p.p.w., poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że uzyskaniem dochodu z działalności gospodarczej według ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci jest osiągnięcie nadwyżki przychodów nad poniesionymi kosztami (zysku) i do wyliczenia dochodu rodziny jako dochód uzyskany z prowadzenia działalności gospodarczej należy zaliczyć drugi miesiąc uzyskiwania nadwyżki przychodów nad kosztami (zysku), podczas gdy wg ww. ustawy dochód został określony jako przychody pomniejszone o koszty uzyskania przychód, podatek dochodowy i składki ZUS, bez względu czy przychód przewyższa koszty (czy jest strata czy zysk), zaś do wyliczenia dochodu rodziny- jako dochód uzyskany z prowadzenia działalności gospodarczej, należy zaliczyć różnicę pomiędzy przychodem a kosztami z drugiego miesiąca od dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej, co w konsekwencji spowodowało odmowę przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na syna S.R. W uzasadnieniu skargi w pierwszej kolejności podniosła, że organ odwoławczy zbędnie dokonywał wykładni przepisu art. 2 pkt. 20 lit. e u.p.p.w. poprzez analizę ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, bowiem ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci zawiera definicję "dochodu" czy "uzyskania dochodu" i jest ona wiążąca dla postępowania w zakresie przyznania świadczenia wychowawczego. Następnie wskazała, że wbrew stanowisku organów obu instancji, uzyskanie dochodu z tytułu działalności gospodarczej, po roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, nie zostało uznane w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci jako uzyskanie zysku, a wyłącznie jako różnicę pomiędzy przychodami a kosztami uzyskania przychodu, podatkiem dochodowym i składkami na ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotne. Przy czym ustawodawca w definicji "dochodu" nie wskazał, że różnica ta musi być dodatnia, czyli wykazywać zysk (patrz: art. 2 pkt. 1 ww. u.p.p.w. w zw. z art. 3 pkt. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych). Ponadto w definicji "uzyskania dochodu" (art. 2 pkt. 20 lit. e ww. u.p.p.w.) mowa jest o rozpoczęciu działalności gospodarczej, a nie rozpoczęciu osiągania zysku z tej działalności. Tym samym wyliczenie dochodu rodziny w oparciu o treść art. 7 ust. 3 u.p.p.w., powinno polegać na doliczeniu do dochodu rodziny "dochodu" (tj. zysku lub straty) osiągniętego za miesiąc następujący po miesiącu "uzyskania dochodu" (tj. po rozpoczęciu prowadzenia działalności gospodarczej), czyli zysku lub straty osiągniętej w drugim miesiącu od rozpoczęcia działalności gospodarczej. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej "P.p.s.a."), Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta K. nie naruszają przepisów prawa. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195). W myśl art. 5 ust. 3 u.p.p.w., świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 14 ustawy, ilekroć w tej ustawie mowa jest o pierwszym dziecku, to oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia. Definicja dochodu rodziny zamieszczona została w art. 2 pkt 4 u.p.p.w. i oznacza sumę dochodów członków rodziny. Przy tym za dochód członka rodziny, zgodnie z art. 2 pkt 2 u.p.p.w. należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3. Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 1 u.p.p.w. ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Według art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.) przez dochód rozumieć należy przychody, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W związku z tym, że w realiach niniejszej sprawy organy uznały, że wystąpiła sytuacja "uzyskania dochodu" w 2016 r. przez męża skarżącej, celowym jest również przywołanie definicji tego pojęcia wynikającej z art. 2 pkt 20 lit. e u.p.p.w.: "Uzyskanie dochodu - oznacza to uzyskanie dochodu spowodowane rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej lub wznowieniem jej wykonywania po okresie zawieszenia w rozumieniu art. 14a ust. 1d u.p.p.w. z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej." Aby uzyskanie dochodu miało wpływ na sposób obliczenia przeciętnego miesięcznego dochodu członka rodziny a tym samym dochodu rodziny, muszą być spełnione przesłanki zawarte w art. 7 ust. 2 lub 3 u.p.p.w. Stosownie bowiem do postanowień art. 7 ust. 2 ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W myśl art. 7 ust. 3 u.p.p.w., w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Orzekający w niniejszej sprawie organ I instancji zakwalifikował jako dochód rodziny skarżącej dochód uzyskany przez jej męża po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, w styczniu 2016 r. w kwocie [...] zł, tj. uzyskaną po raz pierwszy nadwyżkę przychodu nad kosztami jego uzyskania. W rezultacie łączny dochód rodziny wyniósł [...] zł, a na osobę w rodzinie czteroosobowej - [...] zł. Skarżąca kwestionuje sposób obliczenia dochodu na członka rodziny wskazując, że wyliczenie dochodu rodziny w oparciu o treść art. 7 ust. 3 u.p.p.w., powinno polegać na doliczeniu do dochodu rodziny "dochodu" w rozumieniu art. 3 pkt. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (tj. zysku lub straty) osiągniętego za miesiąc następujący po miesiącu "uzyskania dochodu" (tj. po rozpoczęciu prowadzenia działalności gospodarczej), czyli zysku lub straty osiągniętej w drugim miesiącu od rozpoczęcia działalności gospodarczej, tj. wrześniu 2015 r. Jak z powyższego wynika kwestią sporną między stronami stało się rozumienie pojęcia "uzyskanie dochodu". W tym sporze racje przyznać należy organom. Nie jest trafne stanowisko skarżącej, że z treści definicji zawartej w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, iż jako dochód uzyskany należy przyjąć liczbę 0 zł lub nawet ujemną. W przepisie tym podano sposób obliczenia dochodu, co nie wyklucza jednak przyjęcia, że uzyskanie dochodu następuje w sytuacji wystąpienia nadwyżki przychodu nad kosztami jego uzyskania. Dochód jest zależny od uzyskanego przychodu, co oznacza, że bez uzyskania przychodu nie powstanie dochód. Ale aby powstał, koszty przychodu muszą być wyższe niż koszty poniesione z tytułu uzyskania dochodu. Ustalając dochód rodziny skarżącej, zasadnie zatem organy uznały, że jako jego składnik przyjąć należy dochód uzyskany przez męża skarżącej z działalności gospodarczej z miesiąca, w którym przychód przewyższył koszty jego uzyskania. Przy tym, zdaniem Sądu, słuszne jest stanowisko Kolegium, że z brzmienia art. 7 ust. 3 ustawy wynika, iż do ustalenia dochodu rodziny należało przyjąć dochód męża skarżącej z miesiąca lutego 2016 r., tj. z miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Prawidłowo też Kolegium wskazało, że uchybienie organu I instancji pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, gdyż w każdym przypadku wyliczony dochód rodziny przekracza kwotę 800 zł, a zatem rodzina skarżącej nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Podsumowując stwierdzić należy, że nie można zarzucić organom orzekającym w sprawie takiego naruszenia przepisów prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy. Przytoczone przez organy przepisy, stanowiące podstawę wydanego rozstrzygnięcia i wykładane w sposób wcześniej zaprezentowany, nie budzą wątpliwości co do ich legalności. Organy dokonały właściwej ich subsumcji do ustalonego stanu faktycznego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.