II SA/Sz 151/13
WyrokWSA w Szczecinie2013-05-08
Skład orzekający: Elżbieta Makowska, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Maria Mysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, który został wybudowany samowolnie (bez pozwolenia na budowę) przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., może zostać wydana bez uprzedniego ustalenia, czy jego usytuowanie nie powoduje utrudnień w korzystaniu z sąsiedniego budynku gospodarczego?Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, ponieważ organ ten nie ustalił, czy usytuowanie samowolnie wybudowanego garażu nie powoduje utrudnień w korzystaniu z sąsiedniej stodoły, co jest istotną okolicznością przy rozpatrywaniu legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę. Brak takiego ustalenia stanowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na użytkowanie garażu wybudowanego przez M. L. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po licznych postępowaniach i ustaleniach dotyczących daty budowy i przeprowadzonych remontów, organ pierwszej instancji wydał decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił tę decyzję, wskazując na konieczność wyjaśnienia, czy usytuowanie garażu nie utrudnia korzystania z sąsiedniej stodoły. M. L. zaskarżył decyzję organu odwoławczego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i brak uzasadnienia. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 maja 2013r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu oddala skargę
Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie decyzją z dnia [...]. Nr [...] wydaną na podstawie art. 42 ustawy Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 z 1974 r. z późn.zm.) w związku z art. 103 ust. 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 143, poz. 1623 z późn.zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn.zm.), po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] – udzielił M. L. pozwolenia na użytkowanie, położonego na terenie działki nr [...] w obrębie geodezyjnym – kategoria obiektu o kubaturze – [...], powierzchni zabudowy – [...], powierzchni użytkowej [...] i jednej kondygnacji. Organ ustalił, jak wynika to z uzasadnienia tej decyzji, że w dniu [...] na wniosek C. i M.W., wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wybudowanego przy budynku -, położonego , na terenie działki nr [...]. W wyniku oględzin obiektu stwierdzono, że budynek jest parterowy, postawiony na fundamentach, w technologii tradycyjnej, z dachem o konstrukcji, , pokrytym, wsparty na długości jednego boku na budynku (od strony), którego inwestorem jest M. L., współwłaściciel działki nr [...]. W ścianie zewnętrznej garażu od strony - podwórka, osadzone jest jedno, od południa osadzone są konstrukcji blaszanej - uchylne, z wjazdem od strony drogi lokalnej. Wewnątrz garażu brak jest instalacji. Garaż o wymiarach około [...]przeznaczony jest na postój samochodu osobowego. Ustalono, że obiekt wybudowany został bez wymaganego przepisami pozwolenia właściwego organu architektoniczno - budowlanego.
Dalej PINB wskazał, że jak twierdzi C. W., M. L. w roku [...] rozpoczął remont przedmiotowego garażu. W miejscu dawnych ścian drewnianych, postawił od wewnątrz ściany murowane, świadczy o tym po dzień dzisiejszy nierozebrana ściana zewnętrzna drewniana garażu od strony północnej, stojąca na wprost wejścia do ganku budynku mieszkalnego C. i M.W. W dniu [...] do Inspektoratu wpłynęły pisemne oświadczenia dwóch świadków, którzy potwierdzają, że przedmiotowy garaż został dobudowany do istniejącego budynku gospodarczego - stodoły w roku [...], natomiast wyremontowany w roku [...]. Inspektor Nadzoru Budowlanego przesłuchał sześciu świadków, którzy oświadczyli między innymi, że dawniej budynek pełnił funkcję gospodarczą, składowany był w nim opał na zimę, konstrukcja jego była drewniana, z dachem jednospadowym pokrytym eternitem, ze stolarką okienną i wrotami drewnianymi. Jednocześnie świadkowie potwierdzili, że w [...] inwestor przeprowadził w garażu remont, który polegał na wymianie pokrycia dachowego z eternitu na blachę, wrót garażowych drewnianych na blaszane, stolarki okiennej drewnianej na nową, dawnych ścian konstrukcji drewnianej na murowane. Wewnątrz inwestor wykonał posadzkę betonową, której ówcześnie nie było. Według zeznań i złożonych oświadczeń świadków, w miejscu dawnego garażu drewnianego powstał nowy murowany.
W dniu [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem zobowiązał inwestora do przedłożenia niezbędnych dokumentów w celu zalegalizowania przedmiotowego garażu.
W dniu [...] w związku z zaginięciem akt sprawy, Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie o ich odtworzenie i w dniu [...] przeprowadził oględziny kontrolne działki nr [...], podczas których stwierdził, że przy budynku gospodarczym-stodole istnieje i jest nadal użytkowany przedmiotowy garaż.
W dniu [...] adwokat A. S., wystąpiła z wnioskiem o przesłuchanie kolejnych świadków. Przesłuchano żonę - G. L., która potwierdziła fakt, że garaż do stodoły został dobudowany w [...] przeprowadzono jego remont. Wewnątrz budynku dostawiono dwie ściany, w tym jedną od strony podwórka L. i drugą od podwórka W., oraz że wymienione zostały wrota garażowe i pokrycie dachu na nowe. Przesłuchani kuzyn i szwagier, poświadczyli wymurowanie w/w ścian garażu - podobnie jak żona M. L. - oraz fakt, że rozebrał od frontu garażu ścianę drewnianą z wrotami, a w jej miejsce postawił murowaną i zamontował wrota blaszane.
W ocenie organu I instancji o istnieniu budynku garażu, świadczy także szkic sytuacyjny biegłego B. P., stanowiący załącznik do postanowienia z dnia [...] Sądu Rejonowego, w sprawie podziału pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości.
PINB, wystąpił do Starostwa Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, o wydanie uwierzytelnionej kserokopii mapy sytuacyjno-wysokościowej z roku [...], dotyczącej działki nr [...]. Z powodu braku aktualizacji jej treści, nie otrzymał mapy, natomiast uzyskał informację, że w terminach: [...] zostały zgłoszone przez dwóch uprawnionych geodetów prace geodezyjne w sprawie pomiarów obiektów, położonych na w/w działce oraz jej podziału geodezyjnego, które na dzień dzisiejszy nie zostały zakończone. Natomiast z Urzędu Gminy i Miasta uzyskał informację, że M. L. uiszcza podatki od użytkowanej powierzchni budynku mieszkalnego i ogółem od pozostałych budynków, w których brak wyodrębnionego garażu.
Organ ustalił ponadto, że na fotografii dołączonej do wniosku C. i M. W. z dnia [...] widać, że garaż od frontu jest konstrukcji drewnianej oraz to, że jego zabudowa przed wykonaniem remontu, na długości, kończyła się w pewnej odległości od wrót istniejącego budynku gospodarczego (stodoły). Natomiast na oględzinach stwierdzono, że długość budynku garażowego dochodzi do osadzonych wrót stodoły, co potwierdza dokumentacja fotograficzna, wykonana w dniu [...] podczas oględzin kontrolnych. W [...] organ dokonał wglądu do map geodezyjnych w Ośrodku DGiK Starostwa Powiatowego i stwierdził, że zostały zinwentaryzowane wszystkie budynki, zlokalizowane na terenie działki nr [...], w tym przedmiotowy garaż przy budynku.
W dniu [...] PINB wydał decyzję nakazującą inwestorowi rozbiórkę przedmiotowego garażu, od której odwołanie wniósł pełnomocnik M.L. Po rozpatrzeniu sprawy, organ II instancji w dniu [...] decyzją znak[...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu ZWINB podkreślił między innymi, iż nie został wyjaśniony dokładnie stan faktyczny sprawy, tj. data -termin, w którym przedmiotowy garaż został wybudowany.
W związku z powyższym, PINB przeprowadził dowód z przesłuchania świadków, tj. osób postronnych - sąsiadów. M.J. zeznał, że kiedy nabył swoją nieruchomość około temu, przy budynku gospodarczym , stał i po dzień dzisiejszy stoi, budynek garażowy, z dachem i wjazdem od strony drogi lokalnej. Potwierdził również, że budynek był remontowany, lecz nie pamiętał terminu. Natomiast, sąsiad R.M. poświadczył, że mieszka od urodzenia i widzi przechodząc koło posesji Pana L., że jest użytkowany garaż, a około lata temu odnowiona została na nim elewacja. L. P., stwierdził, że dawniej budynek garażowy Pana L. był konstrukcji drewnianej, lecz nie pamięta kiedy M.L. w jego miejsce postawił.
M. M., stwierdził, że mieszkał w [...] i nie pamięta, aby w tym okresie czasu M. L. prowadził jakiekolwiek roboty budowlane przy przedmiotowym garażu. Świadek J.K. - sołtys wsi, zeznała, że nie wie jakie obiekty stoją przy stodole i kiedy były remontowane, świadek K.P. widziała w ciągu ostatnich pięciu lat, że na posesji Państwa L. stawiany był budynek murowany przy stodole. Świadek M.W. - stwierdził że, Państwo L. wylali fundamenty pod istniejącym budynkiem, a w [...] rozebrali go, i w jego miejsce wymurowali nowy budynek garażowy. C.W. - zeznała, że [...] Państwo L. wylewali fundamenty pod istniejącym budynkiem, a [...] rozebrali dwie ściany szopy drewnianej i przez cały [...] murowali budynek garażowy. U. K. pamiętała, że Państwo L. murowali budynek stojący przy stodole, lecz nie pamiętała terminu budowy.
W [...] organ nadzoru budowlanego, wystąpił do Krajowego Geodety, Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, o wydanie map fotogrametrycznych (odbitek) - zdjęć lotniczych z roku [...], które faktycznie potwierdzają lokalizację garażu przy budynku gospodarczym, na terenie działki nr [...]. Jednocześnie PINB przyznał, iż nie może poświadczyć, że zgodnie z wydanym postanowieniem z dnia [...]., znak: [...], inwestor dostarczył projekt budowlany, o czym nadmienia w piśmie z dnia [...]. (wpływ: [...]) adwokat A. S. W aktach sprawy, w załączonym archiwalnym spisie teczki, ponumerowanym od strony od [...] brak zapisu co do przedłożonego projektu budowlanego. W dziennikach korespondencyjnych, jakie znajdują się w siedzibie organu, także nie odnotowano wpływu projektów budowlanych od pełnomocnika M. L.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w stwierdził, iż "pomimo wielu zeznań świadków, jak również z braku innych dowodów, nie ustalono ani nie potwierdzono, czy [...] przedmiotowy budynek garażowy został wybudowany czy wyremontowany". W ocenie tego organu, postawiony garaż przy budynku gospodarczym nie zagraża zdrowiu i życiu ludzi oraz bezpieczeństwu mienia. Organ przyjął stanowisko oraz oświadczenie inwestora M.L., co doprowadziło do oceny konsekwencji samowoli budowlanej według przepisów Prawa budowlanego z 1974r.
Postanowieniem z dnia [...] PINB zobowiązał inwestora do przedłożenia niezbędnych dokumentów w celu zalegalizowania w/w garażu. W dniu [...] Inwestor przedłożył inwentaryzację budowlaną. Sporządzający przedmiotową inwentaryzację budowlaną, J. P., posiadający odpowiednie przygotowanie zawodowe (upr nr., zaświadczenie nr [...]), stwierdził, iż aby garaż spełnił normy obowiązujące dla tego typu obiektu, należy wykonać dodatkowe roboty.
W dniu [...] na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane tut. Organ wydał decyzję nakazującą M.L. wykonanie w oznaczonym terminie niezbędnych przeróbek do doprowadzenia przedmiotowego garażu do stanu zgodnego z przepisami W dniu [...] do Inspektoratu wpłynęło pismo - oświadczenie osoby uprawnionej w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, potwierdzającej, że Inwestor wywiązał się z nałożonego obowiązku, oraz że obiekt nadaje się do dalszego użytkowania.
W tym stanie sprawy, organ stwierdził, że w świetle przepisów ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane obowiązującej w okresie budowy w/w obiektu, budowa tego typu wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę w rozumieniu art. 28 tejże ustawy. Ponieważ budynek garażowy wybudowano bez pozwolenia na budowę, stało się to podstawą do wszczęcia postępowania w zgłoszonej sprawie. Organ ustalił, że nie zachodzą okoliczności zastosowania art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane, tj. wydania nakazu rozbiórki wybudowanego obiektu i do rozpatrzenia niniejszej sprawy, zastosował art. 56 ust. 1 tej ustawy, zobowiązując właściciela nieruchomości do przedłożenia dokumentów mających na celu doprowadzenie zrealizowanej budowy do stanu zgodnego z prawem oraz celem ustalenia, czy nie stanowi zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi, bezpieczeństwa mienia.
Od wyżej opisanej decyzji odwołanie wnieśli C. i M. W. współwłaściciele działki nr [...] położonej w obrębie geodezyjnym gmina, domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn.zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2010 r. Nr 243 poz. 1623 z późn.zm.), po rozpatrzeniu odwołania uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...],Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art.42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, w oparciu o art. 103 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane, udzielił - M.L., pozwolenia na użytkowanie garażu , wybudowanego przy budynku gospodarczym, znajdującej się na działce nr [...], w m. gmina.
C. i M. W. (współwłaściciele działki [...], złożyli od powyższej decyzji odwołanie, które WINB szczegółowo opisał.
Odwołujący się podnieśli między innymi, że wzniesiony przez M.L. obiekt -, nie spełnia warunków, o jakich mowa m.in. w rozporządzeniu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 03.07.1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a także nie spełnia warunków, o jakich mowa w ustawie Prawo budowlane.
Wskazując na treść art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane podnieśli, że wybudowany przez inwestora, bez przewidzianego prawem pozwolenia garaż, w znaczący sposób utrudnia użytkowanie budynku gospodarczego - stodoły, stanowiącego ich własność, w szczególności utrudnia swobodne do niego wejście, ponieważ ściana garażu przylega bezpośrednio do ściany tegoż budynku. Z uwagi na niewłaściwe zabezpieczenie garażu przed czynnikami zewnętrznymi (atmosferycznymi), budynek gospodarczy narażony jest na niszczenie, chociażby przez jego zawilgocenie. Ponadto usytuowanie garażu uniemożliwia skarżącym odpowiednie zabezpieczenie ww. budynku lub przeprowadzenie jakiegokolwiek jego remontu. Z treści zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ podjął jakiekolwiek działania zmierzające do ustalenia czy wzniesiony przez inwestora garaż spełnia wszelkie warunki, o jakich mowa w ww. rozporządzeniach. Twierdzenie organu I instancji, jakoby w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki o jakich mowa w art. 37 ustawy Prawo budowlane jest całkowicie niezasadne, a dokumentacja przedstawiona w toku dotychczasowego postępowania oraz złożone przez skarżących zeznania, bez wątpienia uzasadniają nakazanie inwestorowi rozbiórki przedmiotowego garażu.
Organ powiatowy, wbrew wskazanym przez WINB w decyzji z dnia [...] wytycznym, kolejny raz nie ustalił terminu, w którym przedmiotowy garaż został wybudowany i nie ustalił, jak wyglądał przedmiotowy garaż przed wykonanym przez inwestora remontem, jakiego rodzaju roboty budowlane wykonał inwestor, czy świadkowie nie mylą garażu ze stojącą wcześniej w tym miejscu szopą, nie wyjaśnił również, dlaczego ponownie przesłuchiwani świadkowie złożyli całkowicie odmienne zeznania.
Według wnoszących odwołanie, [...], inwestor, pod istniejącym wówczas budynkiem ( ) wylał fundamenty, a następnie [...], rozebrał dwie ściany i wymurował garaż w obecnym kształcie. Powyższe potwierdza również nierozebrana przez inwestora zewnętrzna drewniana ściana garażu widniejąca od strony północnej, która to okoliczność również została pominięta przez organ I instancji, który nie wskazał ponadto, którym dowodom dał wiarę. Nie bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostaje fakt zagubienia części materiału dowodowego oraz nie podjęcia przez organ powiatowy wszelkich działań zmierzających do odtworzenia maksymalnej części materiału dowodowego. Ponadto PINB pominął fakt, że pomiędzy skarżącymi a inwestorem toczy się postępowanie przed sądem cywilnym w zakresie podziału nieruchomości, na której posadowiony jest sporny garaż, wobec czego winien wstrzymać się z wydaniem jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed ww. sądem.
Następnie organ odwoławczy w oparciu o materiał zebrany w aktach sprawy ustalił, że Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniach [...], w związku z otrzymanym zawiadomieniem, przeprowadził oględziny garażu zlokalizowanego, na terenie działki siedliskowej nr [...], stanowiącej współwłasność M. L. oraz C. i M. W.
Podczas powyższych oględzin ustalono, iż budynek jest, z dachem drewnianym , kryty wsparty na długość boku od strony wschodniej na budynku gospodarczym — stodole (użytkowanej przez C. i M. W.), o konstrukcji tradycyjnej, postawiony na fundamentach. W ścianie zewnętrznej, od strony podwórka (północnej) osadzone jest okno konstrukcji drewnianej, a od strony drogi lokalnej (południowej) znajduje się wjazd do budynku z wrotami o konstrukcji blaszanej - uchylne. Wewnątrz budynku brak instalacji wewnętrznych i zewnętrznych. Przedmiotowy obiekt posiada wymiary około dług [...] i przeznaczony jest na garażowanie pojazdu osobowego. Ponadto ustalono, że obiekt wybudowany został bez wymaganego przepisami pozwolenia właściwego organu architektoniczno-budowlanego.
Organ powiatowy w dniu [...] przesłuchał sześciu świadków, którzy oświadczyli, że ww. garaż miał ściany zewnętrzne wyłącznie konstrukcji drewnianej, z dachem, krytym, z wrotami i stolarką okienną drewnianą. W roku [...] inwestor dokonał remontu przedmiotowego obiektu, wymieniając pokrycie dachowe na nowe, z eternitu na blachę, wymienił wrota garażowe, stolarkę okienną na nową oraz wybudował ściany, wewnątrz wylał posadzkę, której poprzednio nie było.
W wyniku oceny zebranego materiału dowodowego przyjął, iż garaż drewniany nie został wyremontowany, lecz w jego miejsce powstał nowy murowany garaż, zatem na wybudowanie przedmiotowego obiektu inwestor zobowiązany był uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę.
Postanowieniem z dnia [....] PINB nakazał inwestorowi, na podstawie art.48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane, przedłożenie niezbędnych dokumentów, w celu doprowadzenia przedmiotowych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w terminie do dnia [...].
W dniu [...] organ ten wszczął z urzędu postępowanie w sprawie odtworzenia zaginionych akt przedmiotowej sprawy, jednakże odzyskanie wszystkich uprzednio zebranych dokumentów okazało się niemożliwe, ponieważ strony postępowania oświadczyły, że nie posiadają przesłanych im uprzednio pism. Z uwagi na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, w dniu [...] przeprowadził ponowne oględziny przedmiotowego garażu, podczas których ustalono, iż ww. obiekt nadal istnieje i jest użytkowany jako garaż jednostanowiskowy.
W dniu [...], na wniosek pełnomocnika inwestora, PINB przesłuchał świadków ( ), którzy zeznali, że M. L. wybudował [...] garaż, wsparty od lewej jego strony o budynek gospodarczy. W roku [...] od wewnątrz garażu dostawiono ścianę tylną (z bloczków betonowych) oraz ścianę boczną ( ), natomiast w [...] wymienione zostały wrota garażowe, uchylne (osadzone w wymurowanej ścianie) oraz pokrycie dachu.
Organ powiatowy ustalił, że w zasobach Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej nie ma map odzwierciedlających stan istniejący zabudowy przedmiotowej nieruchomości w latach [...], a ponadto na podstawie dokumentacji fotograficznej załączonej do wniosku C. i M. W. z dnia [...] ustalił, iż garaż od frontu był konstrukcji drewnianej, a jego zabudowa na długości kończyła się w pewnej odległości od wrót istniejącego budynku gospodarczego (stodoły). Podczas oględzin w dniu [...] stwierdzono natomiast, że długość budynku garażowego dochodzi do osadzonych wrót stodoły, co potwierdza wykonana dokumentacja fotograficzna.
Następnie, decyzją z dnia [...] PINB, na podstawie art. 48 ust. 1 i ust.4 Prawa budowlanego, nakazał inwestorowi rozbiórkę przedmiotowego obiektu, z uwagi na nie wywiązanie się inwestora z obowiązku nałożonego nań postanowieniem z dnia [...].
Powyższą decyzję uchylił i przekazał do ponownego rozpatrzenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...], uznając, iż w powyższej sprawie nie został dokładnie wyjaśniony stan faktyczny oraz nie bierze udziału strona postępowania – M. W. (współwłaściciel nieruchomości).
W toku ponownego postępowania, organ powiatowy przeprowadził dowód z przesłuchania świadków: M. J., R. M., L. P., M. M., J. K.- sołtysa wsi, K.P., C.i M. W. oraz Pani U. K.
Złożone przez ww. świadków zeznania w sprawie wybudowania przedmiotowego garażu są sprzeczne, zatem na ich podstawie organowi powiatowemu nie udało się w sposób jednoznaczny ustalić daty powstania ww. obiektu.
W dalszej części postępowania dowodowego, po uzyskaniu z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, map fotogrametrycznych przedmiotowej działki (najwcześniejszą), organ powiatowy ustalił, że przedmiotowy obiekt powstał nie później niż w [...].
W aktach sprawy znajduje się przesłana do organu powiatowego w dniu [...] przez C. i M. W., "wstępna opinia z wnioskami w sprawie z wniosku Z.L. c/a J.L., na okoliczność ustalenia możliwości podzielenia budynku mieszkalnego stron, znajdującego się [...] sporządzona - jak twierdzą skarżący - przez biegłego sądowego z zakresu budownictwa B. P. Z powyższego dokumentu wynika, że na przedmiotowej działce znajdowała się przybudówka drewniana.
Po przeprowadzeniu powyższego postępowania dowodowego, wobec niezgodnych zeznań powołanych świadków oraz uznania przez PINB, że nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie daty wybudowania przedmiotowego garażu oraz czasu wykonania ewentualnych robót budowlanych w obiekcie, organ powiatowy przychylił się do twierdzeń inwestora, tj. uznał, że ww. obiekt został wybudowany w [...] wykonano w nim roboty budowlane polegające na wymurowaniu ścian i wszczął postępowanie legalizacyjne w oparciu o przepisy ustawy z dnia 1974 r. - Prawo budowlane, w związku z art. 103 ustawy Prawo budowlane z 1994 r.
W związku z powyższym, PINB, postanowieniem z dnia [...] na podstawie art.56 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r., nałożył na inwestora M. L. obowiązek przedstawienia niezbędnych dokumentów i opinii w celu uzyskania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu, obejmujący przedłożenie :
1. zaświadczenia Burmistrza potwierdzające, że budynek garażowy, wybudowany został zgodnie z ówcześnie obowiązującymi ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta,
2. inwentaryzacji budowlanej przedmiotowego obiektu wraz z orzeczeniem technicznym sporządzonym przez uprawnioną osobę, potwierdzającym wybudowanie tego budynku zgodnie z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej - 2 egz.,
3. inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej lub aktualnej mapy geodezyjnej,
4. protokołów badań i sprawdzeń, w terminie do dnia [...].
Inwestor wywiązał się z nałożonego ww. postanowieniem obowiązku przedkładając wymagane dokumenty.
Z przedłożonego orzeczenia technicznego wynika, iż autor opracowania - Pan J. P. (upr. proj. bud. Nr[...]) zalecił inwestorowi wykonanie następujących robót budowlanych: zwiększenie głębokości fundamentów poprzez ich, wzmocnienie filarami ściany obiektu oraz wzmocnienie elementów drewnianych dachu poprzez obustronne nabicie desek. Sporządzający powyższe orzeczenie techniczne stwierdził, iż inwentaryzowany garaż po spełnieniu ww. zaleceń " spełni normy obowiązujące dla tego typu obiektów. Na dzień dzisiejszy obiekt nie zagraża życiu i zdrowiu osób przebywających w nim lub jego najbliższym otoczeniu. "
W oparciu o przedłożone przez inwestora dokumenty, organ powiatowy uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności zastosowania art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. - Prawo budowlane, tj. wydania nakazu rozbiórki wybudowanego obiektu i w dniu 28 października 2011 r. wydał na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. -Prawo budowlane, decyzję, nakazującą inwestorowi wykonanie zaleconych przez autora ww. opracowania robót budowlanych, w celu doprowadzenia przedmiotowego garażu do stanu zgodnego z prawem, którą uchylił i przekazał do ponownego rozpatrzenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...], zalecając uzupełnienie materiału dowodowego poprzez ustalenie, czy usytuowanie przedmiotowego garażu może powodować utrudnienia w korzystaniu z budynku gospodarczego stodoły, użytkowanej przez Państwa W., tj. blokowanie jego wrót.
Podczas ponownie prowadzonego postępowania, do PINB wpłynęło pismo Pana M. L., wyjaśniające, że otwarcie wrót budynku gospodarczego - stodoły, użytkowanej przez Państwa W., nie jest możliwe od strony północnej, a także, iż zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w sprawie zniesienia współwłasności przedmiotowej nieruchomości, w wyniku jej podziału, ustalona granica miedzy działkami przebiega po ścianie północnej ww. stodoły, zatem w zaistniałej sytuacji należy zamurować, znajdujące się od jej strony północnej, wrota.
W dniu [...] M. L. zwrócił się do organu powiatowego o wydanie pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego garażu, przedkładając jednocześnie oświadczenie projektanta – J. P., potwierdzające wykonanie przez inwestora nakazanych decyzją PINB z dnia [...] robót budowlanych, zgodnie z obowiązującymi normami i zaleceniami zawartymi w inwentaryzacji budowlanej garażu, sporządzonej w miesiącu [...].
W dniu [...], PINB przeprowadził ponowne oględziny ww. nieruchomości, podczas których ustalił, że na działce nr [...], od strony podwórka C. i M. W., wzdłuż budynku stodoły, na długości ok.[...] leżą bloczki do wys. [...], ułożone przez M. L. ,aby sąsiad W. nie przechodzili i nie otwierali wrót garażowych na stronę podwórka L., aby uszanowali wspólnie ustaloną granicę sąsiedzką". Ponadto, organ powiatowy ustalił, że okapnik dachu przedmiotowego garażu zachodzi ok.[...] na wrota garażowe przedmiotowej stodoły. Obecny podczas oględzin M.L. wyjaśnił, że Państwo W. złożyli apelację od wyroku Sądu Rejonowego, w sprawie zniesienia współwłasności przedmiotowej nieruchomości. Państwo C. i M. W. oświadczyli, że nie wyrażają zgody, "aby garaż Pana M. L. przylegał do budynku gospodarczego — stodoły, gdyż mają prawo swobodnego dostępu do budynku drugiej strony, aby mogli otworzyć wrota stodoły na zewnątrz od strony ich podwórza, tj. Państwa L."
Po przytoczeniu powyższych ustaleń faktycznych Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że zgodnie z przepisem art.103 ust.2 obowiązującej ustawy z 1994r. - Prawo budowlane, przepisów tej ustawy, regulujących postępowania w sprawach samowolnego wybudowania obiektu budowlanego lub jego części, nie stosuje się do obiektów budowlanych lub ich części, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ww. ustawy, do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, tj. przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r.- Prawo budowlane, jak też przepisy wykonawcze do tej ustawy. Przyjmując, iż budowa ww. garażu została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., tj. przed 1 stycznia 1995 r. - w świetle obowiązujących wówczas przepisów prawa budowlanego - wymagała uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę. Inwestor pozwolenia takiego nie uzyskał.
Pierwszym etapem postępowania prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z 1974 r. - Prawo budowlane jest ustalenie, czy w stosunku do obiektu budowlanego będącego przedmiotem postępowania nie zostały spełnione przesłanki stanowiące podstawę do wydania nakazu jego rozbiórki, określone w art. 37 ust. 1 ustawy z 1974 r. - Prawo budowlane, gdyż dopiero ustalenie braku wystąpienia podstaw do nakazania rozbiórki takiego obiektu budowlanego uzasadnia prowadzenie dalszego postępowania legalizacyjnego.
Następnym etapem postępowania legalizacyjnego powinno być wydanie postanowienia na podstawie art. 56 ww. ustawy, nakazującego wykonanie i przedłożenie odpowiednich dokumentów.
Organ powiatowy, po uzyskaniu dokumentacji technicznej przedmiotowego obiektu, do przedłożenia której zobowiązał inwestora postanowieniem z dnia [...], na podstawie art. 56 ustawy z 1974 r. - Prawo budowlane, nie ustalił, czy usytuowanie obiektu garażu nie powoduje utrudnień w korzystaniu z budynku gospodarczego – stodoły, poprzez blokowanie jego wrót.
Zgodnie z art.42 ust.1 prawa budowlanego z 1974r., inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego wydano przewidziany w art. 40 nakaz dokonania zmian lub przeróbek, dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, wydanego przez właściwy terenowy organ administracji państwowej.
Dopiero po ustaleniu, że wybudowany obiekt wykonano zgodnie z przepisami, w tym techniczno budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej, możliwe jest wydanie decyzji na podstawie art. 42 ustawy z dnia 1974 r. - Prawo budowlane.
PINB, prowadząc niniejsze postępowanie nie zastosował się do zaleceń organu odwoławczego, który uchylając i przekazując do ponownego rozpatrzenia wcześniejszą decyzję tego organu z dnia [...] nakazał ustalić stan faktyczny sprawy, zatem zaskarżona decyzja wydana została niezgodnie z przepisami prawa, co przesądza o konieczności jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, który zobowiązany będzie jednoznacznie ustalić, czy usytuowanie przedmiotowego garażu umożliwia pełne otwarcie wrót stodoły Państwa W., a w razie stwierdzenia nieprawidłowości w tym zakresie, wydać decyzję na podstawie art. 40 ustawy z dnia 1974 r. - Prawo budowlane, nakazując inwestorowi wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia ww. obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem.
Odnośnie argumentów skarżących, organ odwoławczy wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Natomiast według sporządzonej opinii technicznej, po wykonaniu zaleconych w niej robót budowlanych, przedmiotowy garaż spełnia wymagania techniczne, o jakich mowa w rozporządzeniu Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 03.07.1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki. Skarżący podnieśli tylko ogólnikowo, że zostały naruszone przepisy ww. rozporządzenia, zatem bez sprecyzowania zarzutów w tym zakresie, organowi trudno się do nich ustosunkować.
Kwestia istnienia obiektu - kurnika na przedmiotowej działce nie stanowi natomiast przedmiotu niniejszego postępowania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy orzekł jak w sentencji.
Skarga na wyżej opisaną decyzję ostateczną wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – M. L. działający przez pełnomocnika – adwokata A.S.
Skargą na decyzję ostateczną zarzuca :
1. Obrazę art. 107 § k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji.
2. Obrazę art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie.
3. Obrazę art. 138 § 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie wobec wyjaśnienia wszystkich istotnych w sprawie zagadnień.
4. Obrazę art. 58 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i rozpoznawanie odwołania spóźnionego.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o :
1. Uchylenie decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
2. Odrzucenie bądź oddalenie odwołania C. i M. W.
3. Zasądzenie od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że decyzją z dnia [...] wydaną przez Inspektora Nadzoru Budowlanego, po ponownym rozpoznaniu sprawy udzielono skarżącemu pozwolenia na użytkowanie garażu wobec spełnienia przez niego wszystkich warunków wymaganych przepisami prawa budowlanego.
W ocenie skarżącego, PINB zasadnie przyjął, że budowa garażu miała miejsce przed [...], zaś po tej dacie wykonywane były jedynie prace remontowe.
Stosownie do treści przepisów prawa budowlanego PINB dokonał badania czy istniejący obiekt zgodny jest z planami zagospodarowania przestrzennego i czy jego stan techniczny nie zagraża bezpieczeństwu, co stanowiło warunek przystąpienia do realizacji obiektu.
Analiza stanu technicznego budynku i oględziny spowodowały nałożenie na M. L. obowiązku wzmocnienia fundamentów, a po wykonaniu powyższych prac i przedłożeniu inwentaryzacji budowlanej oraz oświadczenia uprawnionej osoby, stwierdzono, że obiekt nie zagraża życiu i zdrowiu.
Jednocześnie w czasie dwukrotnych oględzin obiektu w dniach [...] i [...] PINB stwierdził, iż nieruchomość rozdzielona jest trwałym ogrodzeniem usytuowanym wzdłuż północnej ściany budynku stodoły w wyniku czego nieruchomość została rozdzielona.
Inspektor stwierdził także, że Cz. i M. W. korzystają z wejścia do budynku stodoły ( przerobionego w części i inne pomieszczenia gospodarcze) usytuowanego od strony południowej, zaś wejście od strony północnej jest niewykorzystywane od kilkudziesięciu lat, także przez poprzedników prawnych stron.
Na etapie postępowania przed PINB Cz. i M. W.
nie zgłaszali żądań umożliwienia im korzystania z północnych wrót do stodoły,
tym bardziej, że stodoła ta stanowi do dnia dzisiejszego współwłasność stron i
nie jest przesądzone, że tylko Cz. i M. W. będą z niej korzystali w
całości.
W pierwszym odwołaniu na decyzję PINB z dnia [...] Cz. i M. W. wskazywali jedynie, że usytuowanie budynku garażu może im utrudnić prace remontowe stodoły, natomiast Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonał nadinterpretacji podnosząc w swojej decyzji z dnia [...], że "usytuowanie garażu może powodować utrudnienia w korzystaniu z budynku gospodarczego poprzez blokowanie jego wrót".
Przy ponownym rozpoznaniu PINB ponownie ustalił, że Cz. i M. W. nie korzystają z tych wrót, nie przechodzą przez nie na część nieruchomości, która użytkowana jest wyłącznie przez M. L., toteż zbędne było prowadzenie analizy czy usytuowanie obiektu garażu blokuje wrota stodoły, czy też nie.
Zarzut Cz. i M. W., iż nie mają oni swobodnego wyjścia północnymi wrotami stodoły jest zarzutem pozornym, poczynionym wyłącznie na użytek znalezienia na siłę argumentów, które będą próbowały podważyć wydaną decyzję, zaś rozstrzygniecie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w tym zakresie jest całkowicie błędne i nieuzasadnione zebranym materiałem dowodowym.
W zaskarżonej decyzji Inspektor domaga się ustalenia, czy usytuowanie garażu pozwala na otwarcie wrót stodoły Państwa W., co jest błędne, albowiem stodoła nie stanowi ich własności - tak więc z założenia powyższe zalecenie jest błędne.
Wbrew wymogom przepisu art. 138 § 2 k.p.a. w sprawie niniejszej nie zaistniała potrzeba wyjaśnienia w całości lub w znacznej części przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, albowiem postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący.
Jak wykazano powyżej bez znaczenia dla sprawy jest okoliczność czy wrota stodoły nie używane od lat mogą być w pełni otwierane , albowiem możliwość taka jest wyłącznie teoretyczna.
Zaskarżona decyzja nie zawiera w sposób uporządkowany przedstawienia uzasadnienia faktycznego i prawnego, a stanowi swoisty reportaż z przeprowadzonego dotychczas postępowania, bez oceny dowodów zebranych w sprawie.
Nie wyjaśniona została także podstawa prawna, a jedyny nacisk położony został na nieistotną okoliczność i pozorny zarzut - możliwość pełnego otwarcia wrót stodoły stanowiącej, jak błędnie wskazał Inspektor, własność Państwa W.
Skarżący podniósł także, że PINB przekazując odwołanie Państwa W. do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zaznaczył, iż wniesione zostało ono po terminie, zaś w zaskarżonej decyzji znalazło się jedynie stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione w terminie, bez szczegółowiej analizy powyższego problemu i bez odniesienia się do stwierdzenia PINB.
Powyższe postępowanie świadczy o uchybieniu przepisom, albowiem organ administracyjny miał obowiązek szczegółowej analizy, czy i w jakim zakresie termin został przez odwołujących się zachowany lub nie, a tym samym czy i w jakim zakresie PINB nie miał racji wskazując, że odwołanie wniesiono po terminie.
Skarżący podniósł nadto, że w krótkim czasie po zakończeniu postępowania przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a przed upływem terminu do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Inspektor zwrócił akta PINB, uniemożliwiając tym samym zapoznanie się z aktami na miejscu przed złożeniem skargi.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ odwoławczy stwierdził, że C. i M. W. otrzymali decyzję organu I instancji w dniu [...] (data zwrotnego potwierdzenia odbioru poleconej przesyłki listowej przez Cz. W.) a odwołanie zostało złożone przez stronę osobiście w PINB w dniu [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
W związku ze stawianym w niej zarzutem rozpatrzenia przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odwołania po terminie, w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu naruszenia art. 58 § 1 k.p.a.
Wyjaśnić trzeba zatem, że stosownie do art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej : k.p.a.) odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, zaś w przypadku wniesienia odwołania z uchybieniem tego terminu obliguje organ odwoławczy, o ile nie wniesiono o jego przywrócenie, do wydania w oparciu o art. 134 zd. in fine k.p.a. postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Tak więc, gdyby faktycznie doszło do rozpatrzenia przez organ drugiej instancji odwołania wniesionego z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia, to w niniejszej sprawie należałoby mówić o naruszeniu art. 134 k.p.a., a nie o wskazanym w skardze naruszeniu art. 58 § 1 k.p.a., skoro z akt sprawy nie wynika aby organ odwoławczy stosował art. 58 § 1 k.p.a. lub by miał powód do jego stosowania. Z akt tych bowiem nie wynika aby do organu odwoławczego wpłynął wniosek skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Co więcej, analiza dat doręczenia stronie decyzji organu I instancji tj. [...] (odbiór decyzji pokwitowała C. W. – vide zwrotne potwierdzenie odbioru przy decyzji z dnia [...] w aktach organu I instancji teczka II) i daty złożenia przez M. W. odwołania – [...] (vide prezentata PINB na odwołaniu – akt administracyjnych tego organu teczka II), nie pozostawia cienia wątpliwości co do tego, że zarzut jest chybiony. Odwołanie wniesione zostało w terminie ustawowym, a organ I instancji w piśmie informującym o jego wniesieniu popełnił błąd pisząc, że odwołanie wniesiono po terminie.
Wyjaśnić też trzeba, że sąd administracyjny nie posiada kompetencji do rozstrzygania spraw administracyjnych. W sprawie sądowoadministracyjnej rolą Sądu jest, stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroni sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
W toku tej kontroli Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 dalej "P.p.s.a.") nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawę prawną.
Z powyższych względów za bezprzedmiotowy uznać należało wniosek skargi o "odrzucenie bądź oddalenie odwołania C. i M.W."
Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonego aktu nie dostarczyła również podstaw do uwzględnienia pozostałych zarzutów i wniosków skargi, jak również nie wykazała takich wad decyzji, które właśnie z uwagi na wyżej wskazany art. 134 § 1 p.p.s.a. podlegałyby uwzględnieniu przez Sąd z urzędu.
Przedmiotem skargi do Sądu jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego uchylająca decyzję organu I instancji udzielającą inwestorowi pozwolenie na użytkowanie garażu i przekazująca sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.
Podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia organu odwoławczego stanowi powołany przez Wojewodę art. 138 § 2 k.p.a.
Decyzja wydana na tej podstawie prawnej ma charakter rozstrzygnięcia procesowego, a zatem sądowa kontrola jej zgodności z prawem również ograniczyć się musi do kwestii proceduralnych wiążących się z wykładnią i prawidłowym stosowaniem art. 138 § 2 k.p.a. Przepis ten przewiduje, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że powodem uchylenia przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji jest brak ustalenia "czy usytuowanie obiektu garażu nie powoduje utrudnienia w korzystaniu z budynku gospodarczego, poprzez blokowanie jego". Organ odwoławczy przed wyeksponowaniem braku ustaleń w tym zakresie, zajął stanowisko co do pozostałego zebranego w sprawie materiału dowodowego i przyjął ustalenie, identycznie jak ustalił to organ I instancji, że sporny obiekt wybudowany został pod rządami ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974 r., a przy tym wyjaśnił w sposób klarowny jakie są warunki prawne legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego w tym czasie bez pozwolenia na budowę.
Zdaniem Sądu, podnoszone skargą zarzuty naruszenia art. 7, 77, 8, 11 i 107 § 3 k.p.a. nie są zasadne. Podkreślenia wymaga, że wprawdzie ZWINB wypowiedział się w kwestii przyjętych przez organ I instancji ustaleń faktycznych dość oględnie, lecz poza wskazanym brakiem ustalenia faktycznego istotnego dla oceny materialnoprawnej, co do pozostałych okoliczności nie zanegował ustaleń organu I instancji. Sąd nie znalazł powodów, by twierdzić, że ustalenia te są błędne, zwłaszcza że trudności organu I instancji z rzeczowym przedstawieniem toku rozumowania, na którym oparte zostało ustalenie okresu budowy spornego obiektu nie miały wpływu na wynik sprawy, skoro o tym że obiekt ten istniał przed rokiem [...] został posadowiony bez pozwolenia świadczyły nie tylko zeznania świadków, których PINB w zasadzie nie ocenił, uchylając się od wskazania komu dał wiarę, a komu odmówił wiary, ale przede wszystkim świadczy materiał dowodowy pozyskany ze źródeł innych niż osobowe, który wskazał tenże organ oraz na który powołał się organ odwoławczy.
Należy mieć tu na względzie, że organ I instancji wyraźnie jednak wskazał, że oparł się na twierdzeniach M. L., a zatem dał wiarę inwestorowi na okoliczność budowy spornego obiektu w czasie obowiązywania ustawy Prawo budowlane z 1974 r. co w powiązaniu z dowodami z dokumentów nie było ustaleniem nielogicznym i trafnie zostało zaakceptowane przez organ odwoławczy. Okoliczności tej nie kwestionowali sami wnoszący odwołanie C. i M. W.
W tej sytuacji naruszenie art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w zakresie oceny dowodów z zeznań świadków, przejawiające się w uchyleniu się od wskazania wyniku tej oceny, Sąd potraktował jako nie mające wpływu na wynik sprawy.
Rozstrzygnięcie dotyczące obiektu samowolnie wybudowanego w realiach niniejszej sprawy, w aktualnym w dacie zaskarżonej decyzji stanie prawnym, możliwe było jedynie w drodze rozwiązań prawnych stanowiących konsekwencję art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (tekst jednolity Dz.U. Nr 243 z 2010 r. poz. 1623). Przepis ten stanowi, że "Przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe".
Wbrew wywodom skargi, dokonany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opis toku przedmiotowej sprawy wymieniający czynności procesowe organu I instancji i wydawane w toku postępowania postanowienia oraz podejmowane decyzje, które zostały uchylone przez organ odwoławczy nie stanowi " " – jak nazywa to autor skargi – lecz odzwierciedla istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane, rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie samowoli budowlanej może zakończyć się, w zależności od ustaleń faktycznych, albo poprzez nakazanie, przez właściwy organ, przymusowej rozbiórki takiego obiektu na podstawie art. 37 ust. 1, gdy zaistnieje jedna z dwóch przesłanek wymienionych w pkt 1 i 2 tego przepisu, albo, gdy nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 – poprzez wydanie na podstawie art. 40 decyzji nakazującej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. Wydanie takiej decyzji poprzedzać może postanowienie dowodowe, o którym mowa w art. 56 omawianej ustawy.
Dopiero po ustaleniu, że wybudowany obiekt wykonano zgodnie z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej, możliwe jest wydanie decyzji o pozwolenie na użytkowanie na podstawie art. 42 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Wyżej opisany tryb postępowania został prawidłowo przedstawiony w uzasadnieniu prawnym zaskarżonej decyzji, w którym organ drugiej instancji jednoznacznie wskazał powód uchylenia przedmiotowej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, będący wynikiem okoliczności zaistniałych wprawdzie przed wydaniem tej decyzji, ale pozostających z nią w ścisłym związku. Mianowicie, organ I instancji nie zastosował się do zaleceń organu odwoławczego, opartych o przepis art. 138 § 2 k.p.a. i określonych w decyzji z [...] uchylającej decyzję PINB z [...] w przedmiocie nakazania – na podstawie art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia przedmiotowego garażu do stanu zgodnego z prawem.
Przypomnieć wypada, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzji z dnia [...] uchylając wyżej wskazaną decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...], stwierdził w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, że ze zdjęć załączonych do akt sprawy, a także zarzutów podnoszonych w odwołaniu, można wnioskować, że usytuowanie przedmiotowego garażu może powodować utrudnienia w korzystaniu z budynku gospodarczego – stodoły użytkowanej przez C. i M. W., poprzez blokowanie jego wrót. W związku z tym organ odwoławczy stwierdził dalej : " Zebrany w sprawie przez organ I instancji materiał dowodowy, w tym przedłożona inwentaryzacja budowlana wraz z orzeczeniem technicznym, nie pozwala organowi odwoławczemu na ustosunkowanie się do zarzutów skarżącej w tym zakresie, a tym samym do zbadania, czy w przedmiotowej sprawie nie zachodzi jedna z przesłanek określona w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Także organ powiatowy nie ustosunkował się do powyższego w toku prowadzonego postępowania, jak i przesyłając organowi II instancji odwołanie skarżącej. Powyższe przesądza o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji".
Podkreślenia wymaga, że art. 138 § 2 w jego brzmieniu obowiązującym od dnia [...] nakłada na organ odwoławczy obowiązek wskazania, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Oznacza to, że wskazania organu odwoławczego są wiążące dla organu pierwszej instancji co do okoliczności jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Nie narusza zatem prawa wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko organu odwoławczego wskazującego niezastosowanie się przez organ pierwszej instancji do tych wskazań.
Z przepisu art. 37 ust. 1 wynika bowiem, że obiekt budowlany lub jego część wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy (np. bez pozwolenia na budowę) podlegają przymusowej rozbiórce, gdy właściwy organ stwierdzi, że obiekt ten (lub jego część) :
1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę lub
2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
W świetle ostatniego zdania powyższego przepisu (niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia") oczywiste jest, że ustawodawca objął w ten sposób ochroną szerszy krąg podmiotów niż właścicieli nieruchomości przyległych, skoro pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych odniósł do "otoczenia".
Dlatego bezprzedmiotowe dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji są wywody skargi powołujące się na to, że małżonkowie W. nie są właścicielami stodoły, w której znajdują się drzwi, co do których istnieje brak ustalenia faktycznego stanowiącego podstawę kasacyjnego rozstrzygnięcia organu odwoławczego. W realiach niniejszej sprawy istniejących w dacie zaskarżonej decyzji, nie ma bowiem wątpliwości co do tego, że byli oni co najmniej użytkownikami tej stodoły, a także byli w tym czasie współwłaścicielami działki na której posadowiona jest stodoła i przylegający do niej garaż.
Wszystko to prowadzi do wniosku, że w przypadku ustalenia pogorszenia przez inwestycję skarżącego możliwości użytkowych stodoły na niekorzyść małżonków W. poprzez ograniczenie otwieralności jej drzwi, niezależnie od tego jak często są one użytkowane, mogłoby – teoretycznie rzecz ujmując – w określonych realiach prowadzić do nakazania rozbiórki spornego obiektu.
Wyjaśnić przy tym trzeba, że orzeczenie rozbiórki jest rozstrzygnięciem przedmiotowo innym od orzeczenia o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji. Dlatego w kontekście zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) nie do przyjęcia byłoby rozstrzygnięcie polegające na uzupełnieniu materiału dowodowego w postępowaniu odwoławczym i wydanie przez organ II instancji orzeczenia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w przypadku ustalenia, że w sprawie wystąpiła jedna z sytuacji faktycznych określonych w art. 37 § 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
Z tego powodu należało uznać za chybiony stawiany skargą zarzut naruszenia art. 138 § 2 K.p.a.
Z powyższych względów skarga została uznana za niezasadną i dlatego Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło