II SA/Sz 160/16

WyrokWSA w Szczecinie2016-08-17

Skład orzekający: Elżbieta Makowska, Renata Bukowiecka-Kleczaj, Katarzyna Sokołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie prawnej, która złożyła wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 28 lipca 2011 r., przysługuje prawo do przekształcenia po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt K 29/13), który uznał te przepisy za niezgodne z Konstytucją?
Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt K 29/13) stwierdził niezgodność art. 1 ust. 1 i 3 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości z Konstytucją RP w zakresie, w jakim przyznawał uprawnienie do przekształcenia osobom prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2011 r. W związku z tym, osoba prawna, która nie spełniała warunków określonych w pierwotnym brzmieniu ustawy lub w jej późniejszych, niekwestionowanych przez TK zmianach, nie może domagać się przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości po ogłoszeniu tego wyroku.
Stan faktyczny
Spółka A. złożyła wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Organ pierwszej instancji odmówił uwzględnienia wniosku, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który zakwestionował przepisy umożliwiające takie przekształcenie dla osób prawnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Spółka A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji RP i zasad postępowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oddala skargę. Spółka A. , reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a.") oraz art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83 ze zm., zwanej dalej: "u.p.p.u.w."), utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r., odmawiającą stronie skarżącej przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Wyłaniający się z treści wskazanych decyzji stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Pismem z dnia 14 października 2011 r. Spółka A. wystąpiła do organu pierwszej instancji z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, stanowiącej własność Gminy , oznaczonej jako działki o nr.: [...], położone w obrębie ewidencyjnym oraz wniosła o rozłożenie opłaty należnej z tytułu przekształcenia, na okres lat. Postanowieniem z dnia [...] r. organ zawiesił postępowanie administracyjne, do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, tj. rozstrzygnięcia sprawy przed sądem powszechnym z powództwa Gminy o rozwiązanie umowy wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] r. utrzymało w mocy postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego. Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 259/12, WSA oddalił skargę na podane wyżej postanowienie organu odwoławczego. Następnie postanowieniem z dnia [...] r. organ pierwszej instancji podjął z urzędu zawieszone postępowanie administracyjne. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie, biorąc pod uwagę brak podstaw prawnych do wydania decyzji uwzględniającej wniosek strony. Na skutek wniesionego odwołania przez Spółkę A., decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję z dnia [...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 104 k.p.a., Wójt Gminy , po ponownym rozpatrzeniu sprawy, odmówił wydania decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, wnioskowanej przez Spółkę A. W uzasadnieniu decyzji organ zauważył, że na podstawie art. 1 ust. 1 u.p.p.u.w., osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi mogły wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Organ wskazał, że wyrokiem z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt K 29/13) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. u.p.p.u.w. (Dz. U. z 2012 r. poz. 83) w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji R P, a ponadto: a) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 Konstytucji, b) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, nie jest niezgodny z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji. Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, że z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wystąpiła osoba prawna, tak więc odpadła obecnie podstawa prawna umożliwiająca uwzględnienie wniosku strony. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka A., zarzucając naruszenie: - art. 2 oraz art. 64 Konstytucji RP w związku z art. 1 ust. 1 i 3 u.p.p.u.w., w brzmieniu nadanym jej ustawą z dnia 28 lipca 2011 r., poprzez naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych i wydanie przez Wójta Gminy decyzji odmownej, w sytuacji nabycia przez Spółkę A. ekspektatywy maksymalnie ukształtowanej prawa własności nieruchomości. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] W uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy wskazał, że przepisy będące podstawą prawną wydania kwestionowanej odwołaniem decyzji, w brzmieniu i znaczeniu nadanym przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13, dawały możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na wniosek osób prawnych, które spełniały ściśle określone warunki, a mianowicie: będących właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego, stanowiących spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży oraz następców prawnych tych osób. Kolegium zwróciło uwagę, że niniejsza sprawa musi być rozpatrywana w oparciu o przepisy obowiązujące po wejściu w życie ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W uzasadnieniu tego wyroku TK wskazał, że skutkiem stwierdzenia zakresowej niezgodności art. 1 ust. 1 i 3 u.p.p.u.w. z art. 2 Konstytucji RP, jest brak podstawy prawnej do przekształcenia, w trybie administracyjnym, prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Skutek ten jest ograniczony tylko do tych sytuacji, w których do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej z 2011 r., czyli na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów – użytkownikowi wieczystemu nie przysługiwało uprawnienie do żądania przedmiotowego przekształcenia i - zdaniem organu - taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Ponieważ Spółka A. nie należy do kategorii wskazanych ustawowo podmiotów uprawnionych, a przedmiotowa nieruchomość nie jest nieruchomością lokalową, Kolegium uznało, że nie zachodzi żadna z sytuacji przyznających uprawnienie wnioskodawcy do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Organ odwoławczy zauważył, że w przypadku stwierdzenia, że nie zachodzą przesłanki do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, w konsekwencji nie zachodzą przesłanki ustalenia opłaty z tego tytułu, a tym bardziej rozłożenia opłaty na raty. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, Kolegium stwierdziło, że samo złożenie wniosku o przyznanie prawa nie tworzy statusu uzyskania prawa, ani też przyrzeczenia ustanowienia prawa. Wniosek może być rozpatrzony pozytywnie dla strony tylko wówczas, gdy w trakcie orzekania, aż do wydania stosownej decyzji, istnieje ku temu podstawa prawna. Ponadto organ wskazał, że organy administracji publicznej nie mają uprawnień do decydowania, którym z zasad konstytucyjnych nadać większe znaczenie, czy zasadzie ochrony praw nabytych, czy też zasadom, którymi kierował się Trybunał Konstytucyjny orzekając o niezgodności z Konstytucją wskazanych wyżej przepisów u.p.p.u.w. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Spółka A. wniosła o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji Spółka A. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) naruszenie art. 2 oraz art. 64 Konstytucji RP w związku z art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. u.p.p.u.w. w brzmieniu nadanym jej ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), poprzez naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych i utrzymanie w mocy decyzji Wójta Gminy, w sytuacji nabycia przez Spółkę A. ekspektatywy maksymalnie ukształtowanej prawa własności nieruchomości w momencie obowiązywania ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. u.p.p.u.w. w brzmieniu nadanym jej ustawą z dnia 28 lipca 2011 r., 2) naruszenie art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.p.u.w. (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.), w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy żądanie strony skarżącej oparte na tym przepisie, uznanym w dniu 15 marca 2015 r. za niekonstytucyjny, zostało zgłoszone w dniu 14 października 2011 r., a zatem w dacie obowiązywania tego przepisu, zaś dodatkowo fakt rozstrzygnięcia sprawy po upływie 4 lat był niezawiniony przez stronę skarżącą oraz wywołany bezczynnością i wadliwymi rozstrzygnięciami organów - co stanowi naruszenie zasad demokratycznego państwa prawa, poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, 3) naruszenie art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez naruszenie zasady równego traktowania podmiotów i odmienne traktowanie podmiotów, które złożyły wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na identycznych warunkach, wyłącznie na podstawie kryteriów niezależnych od strony, tj. długotrwałego toczenia się postępowania w kwestiach wpadkowych w stosunku do jednego z nich, wydawania przez organy orzeczeń i decyzji podlegających uchyleniu, niezasadnego zawieszenia postępowania. Ponadto Spółka A. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji Wójta Gminy z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy wydania decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w sytuacji, gdy istniały przesłanki do jej uchylenia oraz wydania decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Skarżąca Spółka A. w piśmie z dnia 29 lipca 2016 r. podtrzymała w całości wniesioną skargę oraz wnioski i zarzuty w niej zawarte. Jednocześnie przedstawiła dodatkową argumentację przemawiającą za zasadnością skargi. Według skarżącej, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego są aktami prawotwórczymi. W konsekwencji, tego wywodu mającego znaczenie dla wyniku niniejszego postępowania, Spółka A. argumentowała przyjęcie prospektywnego charakteru orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Prowadzi to do wniosku, że do określenia praw podmiotowych należy brać pod uwagę stan prawny sprzed orzeczenia TK, zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz. Skarżąca podniosła kolejny raz, że z chwilą złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności nieruchomości, uzyskała ekspektatywę prawa własności, będącą prawem majątkowym podmiotowym, a takie rozumienie zagadnienia potwierdzone zostało w wyroku NSA z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1341/07. Podniosła, że jedynym czynnikiem różnicującym rozstrzygnięcie w sprawie, była długość trwania postępowania, co stanowiło czynnik niezależny od skarżącej i powodowało nieuzasadnioną dyskryminację podmiotów, wobec których organy administracji publicznej prowadziły postępowania w sposób długotrwały i opieszały. Na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2016 r., pełnomocnik strony skarżącej wniósł i wywiódł jak w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Kontrola sądowa skargi, przeprowadzona według kryterium badania zgodności z prawem działań organu, doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że skarga nie jest zasadna. Przedmiot sprawy objętej skargą dotyczy decyzji odmownej organu, wydanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83 ze zm., zwanej dalej: "u.p.p.u.w."). W stanie prawnym obowiązującym w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (14 października 2011 r.), zgodnie z art. 1 ust. 1 u.p.p.u.w. osoby fizyczne i osoby prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogły wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Możliwość taką dawała zmiana przepisu art. 1 dokonana ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), która weszła w życie w dniu 9 października 2011 r. Dokonując wykładni powołanych przepisów, należy uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r. (sygn. akt K 29/13), w którym Trybunał orzekł, że art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. u.p.p.u.w. (Dz. U. z 2012 r., poz. 83) w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto: a) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 Konstytucji, b) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, nie jest niezgodny z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zmiana wprowadzona w przepisach art. 1 ust. 1 i 3 ustawy przez ustawę zmieniającą, rozszerzającą katalog podmiotów uprawnionych do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, narusza art. 2 Konstytucji RP (zasadę sprawiedliwości społecznej), ponieważ kreuje dla wybranej grupy podmiotów niczym nieuzasadniony przywilej kosztem uszczuplenia majątku publicznego, także państwowego. Trybunał Konstytucyjny uznał, że nie można wskazać celu, któremu ma służyć rozszerzenie kręgu podmiotów uprawnionych do uwłaszczenia. Nie charakteryzują się one żadnymi cechami wspólnymi, a zatem nie sposób ustalić racji uprzywilejowania tych podmiotów przez ustawodawcę kosztem własności publicznej. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, wprowadzone rozszerzenie podmiotowe nie ma żadnego uzasadnienia konstytucyjnego i obejmuje przypadkową grupę podmiotów, które w celu prowadzenia działalności gospodarczej zawarły umowy użytkowania wieczystego i które dokonało się kosztem mienia publicznego, uszczuplając możliwości finansowe państwa. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny odnosząc się do skutków tego wyroku, stwierdzenie zakresowej niezgodności art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z art. 2 Konstytucji RP świadczy o braku podstawy prawnej dla przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Skutek ten jest ograniczony do sytuacji, gdy do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej użytkownikowi wieczystemu nie przysługiwało uprawnienie do żądania przekształcenia. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.p.p.u.w., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji (Dz. U. z 2012 r., poz. 83), osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Jak wynika z art. 1 ust. 2 ww. ustawy, z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, w prawo własności nieruchomości, mogą również wystąpić: 1) osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego; 2) spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży. Z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a, oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2 (patrz: art. 1 ust. 3 u.p.p.u.w.). Istotna dla wyniku sprawy jest kwestia, czy w aktualnym stanie prawnym sprawy, uwzględniającym ww. stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, skarżącej Spółce, będącej osobą prawną przysługuje roszczenie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Według Sądu, konsekwencją wyżej wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jest to, że od dnia jego ogłoszenia, przywrócony został stan prawny sprzed 9 października 2011 r. (Dz. U. z 2005 r., Nr 175, poz. 1459 ze zm.). Zgodnie z art. 1 ust. 1 wówczas obowiązującej u.p.p.u.w., osoby fizyczne będące w dniu wejścia życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Przepis ten odnosi się więc do osób fizycznych, natomiast (jak wskazano wyżej) osoby prawne mają takie uprawnienie, ale tylko te, które ustawodawca wymienił w art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 ustawy. Stan faktyczny w niniejszej sprawy jest bezsporny. Skarżąca Spółka A. wnioskiem z dnia 14 października 2011 r., wystąpiła o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego ( r.) w prawo własności nieruchomości, stanowiącej własność Gminy , oznaczonej jako działki o nr.: [...], położone w obrębie ewidencyjnym oraz wniosła o rozłożenie opłaty należnej z tytułu ww. przekształcenia, na okres lat. Jak ustaliły organy, skarżąca nie była właścicielem lokali, których udział w nieruchomości objętej wnioskiem obejmował prawo użytkowania wieczystego, nie była również spółdzielnią mieszkaniową, będącą właścicielem budynków mieszkalnych lub garaży (znajdujących się na gruntach oddanych w użytkowanie wieczyste) oraz następcą prawnym takiej osoby. Powyższych ustaleń skarżąca nie kwestionowała. W ocenie Sądu, skarżąca Spółka A. do kręgu podmiotów uprawnionych z mocy powołanych wyżej przepisów u.p.p.u.w. bez wątpienia nie należy, co oznacza, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Skarżąca, w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze, podniosła, że nabyła maksymalnie ukształtowaną ekspektatywę prawa własności nieruchomości. Jednakże mieć trzeba na względzie, że skarżąca opiera swe żądanie, na uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, przepisach prawa, które tym samym nie mogą być stosowane przez sądy i organy administracji publicznej także w odniesieniu do stanów faktycznych, tak jak w niniejszej sprawie, sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału. Uznany za niekonstytucyjny przepis winien być traktowany jako sprzeczny z prawem od samego początku, to jest od daty wydania danego aktu normatywnego, bądź wejścia w życie przepisu prawnego, którego domniemanie konstytucyjności zostało przez Trybunał obalone. Nie pozwala to przyjąć, że skarżącej przysługuje maksymalnie ukształtowana ekspektatywa nabycia prawa z dniem złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Wyłączenie ustawowej podstawy przekształcenia prawa, o którym w sprawie mowa, obejmuje przede wszystkim osoby prawne, z wyjątkami powołanymi. Skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 29/13, ustawowa podstawa do administracyjnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności została wyłączona w odniesieniu do wąskiego kręgu osób fizycznych, którym ustawodawca w przepisach poprzedzających wejście w życie ustawy nowelizującej z 2011 r. nie przyznał możliwości żądania przekształcenia. A contrario, zachowuje podstawę prawną uwłaszczenie osób fizycznych na podstawie wcześniejszych ustaw z 1997, 2001 i 2003 r., a także uwłaszczenie przewidziane w ustawie u.p.p.u.w.z 2005 r. w jej pierwotnym zakresie i w zakresie ukształtowanym ustawą nowelizującą z 2007 r. Organy administracji publicznej orzekają na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydania rozstrzygnięcia, co oznacza, że dokonując oceny regulacji prawnych mających zastosowanie w sprawie, organ i sąd administracyjny winien uwzględnić wpływ wyroku Trybunału Konstytucyjnego, powodujący utratę mocy obowiązującej norm uznanych za niekonstytucyjne. Z sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jak i uzasadnienia tego orzeczenia, jednoznacznie wynika charakter przedmiotowego wyroku, który powoduje zmianę stanu normatywnego, wyrok ten deroguje niekonstytucyjne regulacje z art. 1 ust. 1 i 3 u.p.p.u.w. z systemu prawa. Wbrew wywodom skargi, nie działa w tej sytuacja zasada lex retro non agit, przyjmuje się bowiem jednoznaczny zakaz dalszego stosowania niezgodnej z Konstytucją regulacji, z uwzględnieniem wyjątku wynikającego z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP w przypadku odroczenia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu, który w sprawie nie miał miejsca. Stosownie do art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd orzecznictwa, zgodnie z którym użyte w art. 190 ust. 1 Konstytucji RP określenie "moc powszechnie obowiązująca" wyroków Trybunału Konstytucyjnego przybliża walor wyroków Trybunału do źródeł prawa powszechnie obowiązującego w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie dotyczącym kręgu adresatów, którzy powinni zapadłe judykaty respektować i dokonywać ich wdrożenia – implementacji (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2014 r., sygn. akt II FSK 2328/12 opubl. w Lex nr 1572495). Z powyższych względów nie ma podstaw do uwzględnienia ochrony prawnej, jakiej domaga się skarżąca, powołując się na naruszenie przez organ zasad wynikających z art. 2 i art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 64 Konstytucji RP. Długotrwale toczące się postępowanie w kwestiach wpadkowych, nawet powodujące rozstrzygnięcie sprawy z naruszeniem terminów wynikających z art. 35 § 1 – 3 k.p.a., także nie stanowi podstawy do podjęcia decyzji na podstawie oczekiwanego przez stronę stanu prawnego. Terminy załatwiania spraw, o których mowa w k.p.a., mają charakter instrukcyjny dla organu prowadzącego postępowanie, tak więc ich uchybienie nie może determinować ostatecznej treści rozstrzygnięcia. Stąd też bezsporne jest, że Spółce A. – jako osobie prawnej w dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji nie przysługiwało żadne prawo podmiotowe do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, a wskazane przez nią grunty nie były zagospodarowane w sposób umożliwiający w drodze wyjątku uwzględnienie wniosku wobec aktualnego brzmienia art. 1 ust. 1 i 3 u.p.p.u.w. Reasumując Sąd stwierdził, że organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepisy materialnoprawne, w brzmieniu uwzględniającym treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13. Zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane także zgodnie z regułami postępowania administracyjnego, po wszechstronnym i wnikliwym rozpatrzeniu materiału dowodowego, a argumentacja organów została wyrażona w pełnym uzasadnieniu decyzji, odpowiadającym wymogom art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło