II SA/Sz 172/25
WyrokWSA w Szczecinie2025-05-22
Skład orzekający: Renata Bukowiecka-Kleczaj, Katarzyna Sokołowska, Krzysztof Szydłowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracodawcy przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika, jeśli w trakcie 36-miesięcznego okresu kształcenia wystąpiła kilkutygodniowa przerwa w zatrudnieniu instruktora praktycznej nauki zawodu, mimo że pracodawca sam posiadał kwalifikacje do prowadzenia nauki zawodu lub zatrudniał inną wykwalifikowaną osobę?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pracodawcy przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika w kwocie proporcjonalnej do okresu, w którym kształcenie odbywało się z zachowaniem wymogów ustawowych, nawet jeśli wystąpiła krótka przerwa w zatrudnieniu instruktora. Pozbawienie całości dofinansowania z powodu takiej przerwy byłoby sprzeczne z celem ustawy, jakim jest zachęcanie pracodawców do kształcenia zawodowego młodocianych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika spółce cywilnej. Organy administracji odmówiły dofinansowania, ponieważ w okresie od 14 stycznia do 26 lutego 2024 r. pracodawca nie zatrudniał instruktora praktycznej nauki zawodu posiadającego wymagane kwalifikacje. Skarżący podnosili, że w tym okresie sami prowadzili kształcenie, posiadając odpowiednie kwalifikacje, a przerwa była krótka i niezależna od nich, a młodociany zdał egzamin czeladniczy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Ł. i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2025 r. sprawy ze skargi K. K. i Z. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Ł. z dnia [...] r. nr [...] (znak [...]), II. zasądza od S. K. O. w S. na rzecz skarżących K. K. i Z. H. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania K. K. oraz Z. H., prowadzących działalność gospodarczą w ramach spółki cywilnej pod nazwą "Usługi Edukacyjne K. K., Z. H. s.c. (dalej jako "skarżący"), orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza L. o odmowie przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika - J. N. (dalej: "uczeń").
Jak wyjaśnił organ odwoławczy w uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia, wnioskiem z [...] r. Z. H. działający w imieniu wspólników spółki cywilnej wystąpił o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika kształconego w zawodzie stolarz.
Organ odwoławczy opisał przebieg postępowania, w toku którego organ I instancji wzywał wnioskodawców do przedłożenia dokumentów oraz wydał decyzję z 11 stycznia 2024 r., którą odmówiono przyznania spółce cywilnej dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Powyższa decyzja została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] r. Wówczas w uzasadnieniu wyjaśniono, że rozstrzygnięcie decyzji było prawidłowe co do zasady, jednak nie mogła ona zostać utrzymana w mocy z uwagi na zaadresowanie rozstrzygnięcia do spółki cywilnej, czyli stosunku obligacyjnego nie posiadającego zdolności prawnej, który nie może być stroną postępowania administracyjnego (ani adresatem decyzji administracyjnej).
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] r. organ pierwszej instancji ponownie odmówił przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji przytoczył przepisy prawa regulujące kwestie związane z przyznawaniem dofinansowania i wyjaśnił, że skarżący nie spełnili warunku zapewnienia młodocianemu pracownikowi kształcenia w zakresie praktycznej nauki zawodu przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje, wymagane przepisami Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. z 2019 r. poz. 391, dalej jako "rozporządzenie"). W okresie od 14 stycznia do [...] 2024 r. nie posiadali bowiem pracownika o wymaganych kwalifikacjach i uprawnieniach.
Skarżący wnieśli odwołanie od decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, podnosząc, że nie mieli świadomości tego, iż prowadząc działalność w zakresie kształcenia młodocianych pracowników powinni bądź sami posiadać odpowiednie kwalifikacje, bądź zatrudniać osoby, które kwalifikacje takie posiadają. Wskazali, że w okresie od 14 stycznia do 26 lutego 2024 r., w związku z nagłą rezygnacją pracownika o wymaganych kwalifikacjach, podjęli działania związane ze znalezieniem i zatrudnieniem odpowiedniej osoby. Okoliczność, iż w okresie tym nie dysponowali instruktorem praktycznej nauki zawodu nie wpłynęła jednak negatywnie na proces kształcenia młodocianego pracownika, bowiem realizowane były zajęcia wynikające z podstawy programowej. Były one prowadzone przez skarżących, którzy posiadają kwalifikacje zawodowe w zawodzie stolarz, potwierdzone przez Izbę Rzemieślniczą. Podkreślili, że w istocie faktyczny okres prowadzenia zajęć bez instruktora praktycznej nauki zawodu był krótszy, bowiem w okresie od 13 do 26 lutego uczniowie mieli ferie zimowe.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że w myśl rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania przygotowanie zawodowe młodocianych może prowadzić:
1) pracodawca,
2) osoba prowadząca zakład pracy w imieniu pracodawcy,
3) osoba zatrudniona u pracodawcy
- pod warunkiem posiadania kwalifikacji wymaganych od instruktorów praktycznej nauki zawodu określonych w przepisach dotyczących praktycznej nauki zawodu (a więc w rozporządzeniu w sprawie praktycznej nauki zawodu). Pracodawca nie musi jednak spełniać powyższych wymagań kwalifikacyjnych, jeżeli zatrudnia do prowadzenia w jego imieniu przygotowania zawodowego pracowników mających wymagane kwalifikacje instruktorów praktycznej nauki zawodu.
Ponadto, z brzmienia art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 737 z późn. zm.) wynika, że wymagania kwalifikacyjne muszą być spełnione przez cały okres trwania przygotowania zawodowego - jest to zobowiązanie nałożone na podmiot prowadzący przygotowanie zawodowe, które ma na celu zagwarantowanie młodocianemu pracownikowi odpowiedni poziom kształcenia w danym zawodzie, przez cały okres trwania kształcenia. Powyższe stanowisko zostało poparte tezą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2012 r. (sygn. akt I OSK 1976/12), który został wydany na gruncie przepisów ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, a który w niniejszej sprawie należy stosować przez analogię. Zdaniem organu stanowisko takie potwierdza aktualne orzecznictwo Wojewódzkich Sądów Administracyjnych. Wykładnia taka potwierdzona została również w komentarzu pod redakcją M. P. (Prawo I Oświatowe. Komentarz, wyd. III Lex): "Ogólnie rzecz biorąc, wymagania kwalifikacyjne powinny być spełnione przez prowadzącą przygotowanie zawodowe przez cały okres, w jakim było ono organizowane."
Jak dostrzegł organ, Skarżący składając odwołanie w niniejszej sprawie powołali się na rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 16 listopada 2023 r. z którego miałoby wynikać, że przepisy Prawa oświatowego przyznają właściwemu organowi możliwość na ustalenie prawa do dofinansowania również w niepełnej wysokości, czyli częściowo, tylko za poszczególne okresy, w których pracodawca spełnił określone przepisami tej ustawy wymagania. Taką interpretację przepisów organ uznał za błędną, jako że stoi ona w sprzeczności z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, innych wojewódzkich sądów administracyjnych oraz doktryną prawniczą.
Zdaniem organu wysokość dofinansowania jest akcesoryjna względem wymogu spełnienia wymagań kwalifikacyjnych umożliwiających kształcenie pracownika młodocianego - to, że przepis posługuje się formułą, iż dofinansowanie przysługuje "do" określonej kwoty, nie jest równoznaczne z tym, że dofinansowanie można również przyznać częściowo, z pominięciem okresów, w których pracodawca nie spełnia wymagań kwalifikacyjnych przewidzianych przepisami ustawy (odpowiednio pomniejszając kwotę dofinansowania). Przepisy takiej możliwości nie przewidują. Dofinansowanie jest bowiem przyznawane za cały okres przygotowania zawodowego pracownika młodocianego, a wnioski przeciwne tworzyłyby dla potencjalnych wnioskodawców "furtkę", która umożliwiałaby im okresowe ignorowanie wymogów przewidzianych przepisami ustawy, co byłoby z oczywistą szkodą dla procesu szkolenia pracowników młodocianych oraz sprzeczne z celem w/w regulacji.
Pismem z 18 lutego 2025 r. strony wniosły skargę na powyższą decyzją zarzucając:
I. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 7a k.p.a., poprzez brak wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz jego oceny, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że pracownik J. N. w całym okresie kształcenia nie posiadał instruktora praktycznej nauki zawodu, który spełnia wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r., tzn. brak instruktora w okresie od dnia 14 stycznia 2023 r. do dnia 26 lutego 2023 r., nadto poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści normy prawnej zawartej w przepisie art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe na niekorzyść skarżących - co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało nieuzasadnioną odmową przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika;
II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu:
a) art. 122 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe poprzez jego błędną wykładnię, wyrażoną błędnym uznaniem, że spełnienie przez pracodawcę warunków w tym przepisie zawartych wymagane jest w całym okresie kształcenia młodocianego pracownika, podczas gdy przepis ten nie nakłada takiego wymogu,
b) art. 122 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo oświatowe poprzez jego niezastosowanie wyrażone odmową przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika za cały okres szkolenia, podczas gdy jedynie za okres od [...] 2023 r. nie przedłożono umowy o pracę instruktora, co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało nieuzasadnioną odmową przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika za pozostały okres.
Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji.
W uzasadnieniu powyższej skargi wskazano, że w światle obowiązujących regulacji skarżący, jako pracodawcy powinni spełniać sami bądź zatrudniać pracownika, który spełnia wymagania w zakresie posiadania kwalifikacji niezbędnych do prowadzenia praktycznej nauki zawodu. W okolicznościach niniejszej sprawy, co najmniej od dnia zawarcia umowy w celu przygotowania zawodowego, a zatem i od dnia złożenia wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika, oboje skarżący przez cały okres kształcenia młodocianego pracownika posiadali kwalifikacje niezbędne do prowadzenia praktycznej nauki zawodu, nadto poza okresem od [...] 2023 r. zatrudniali pracowników, którzy spełniali wymagania w zakresie posiadania kwalifikacji niezbędnych do prowadzenia praktycznej nauki zawodu.
W ocenie skarżących sporna w badanej sprawie jest więc możliwość przyznania skarżącym dofinansowania w wysokości proporcjonalnej do okresu, w którym szkolili młodocianego pracownika, posiadając wszystkie wymagane uprawnienia.
Jak wywiedziono, pracodawca może zawrzeć z młodocianym umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, gdy jest w stanie zagwarantować, że przygotowanie do zawodu prowadzone będzie przez osoby posiadające wymagane kwalifikacje. Celem całego systemu kształcenia zawodowego młodocianych jest bowiem zapewnienie im takich warunków, które pozwalają na zgłębienie praktyki danego zawodu pod okiem doświadczonego instruktora, spełniającego określone warunki w stosownych przepisach. Jednak sam ustawodawca, w art. 122 ust. 2 pkt 1 Prawa oświatowego przewidział możliwość wypłaty dofinansowania w niepełnej, proporcjonalnej do okresu kształcenia wysokości (tak wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 804/23).
Podkreślono, iż Burmistrz L. odmówił przyznania dofinansowania kosztów kształcenia pracownika tylko przez to, że nie przedłożono umowy o pracę instruktora: w okresie od [...] 2023 r. Nie było możliwości przedłożenia takiej umowy, bo jej nie ma. W tym okresie trwały intensywne poszukiwania osoby spełniającej formalne wymagania do pełnienia tej funkcji, po nagłej rezygnacji z pracy R. R.. Młodociany w żadnym stopniu nie stracił możliwości realizacji programu nauki w zawodzie stolarz, nie odbywało się to kosztem jego kształcenia. Mimo przerwy w zatrudnieniu instruktora, uczniowie nie mieli przerwy w nauczaniu praktycznej nauki zawodu, gdyż prowadzili ją wspólnicy spółki cywilnej K. K. i Z. H., posiadający odpowiednie kwalifikacje potwierdzone przez Izbę Rzemieślniczą zarówno w zakresie stolarstwa jak i przygotowania pedagogicznego. Do odwołań od decyzji organu I instancji przedłożono skany dzienników z tematami zajęć kontynuowanych zgodnie z podstawą programową, a prowadzonych przez skarżących. Jedyna przerwa w nauce młodocianych, wynikała z urlopów w związku z feriami szkolnymi (od 13 lutego 2023 r. do 26 lutego 2023 r.).
R. R. pełnił funkcję instruktora od [...] 2023 r. Drugi instruktor Z. P. (na podstawie umowy o pracę) od [...] 2023 r. Obaj panowie posiadają niezbędne kwalifikacje do pełnienia funkcji instruktora dla młodocianych pracowników. Młodociani pracownicy w pełni zrealizowali trzyletni program nauki w zawodzie stolarz. Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że młodociany pracownik - uczeń skarżących, którego niniejsza sprawa dotyczy, został dopuszczony do egzaminu i egzamin ten zdał, co oznacza, że właściwa izba rzemieślnicza uznała, że proces przyuczenia do zawodu przebiegał prawidłowo, a uczeń uzyskał wymaganą wiedzę i umiejętności, czego nie dostrzegł organ w swoim rozstrzygnięciu.
Nadmieniono, iż w każdym przypadku zdarzają się absencje w pracy instruktorów np. spowodowane zwolnieniami lekarskimi, urlopami wypoczynkowymi, bezpłatnymi, okolicznościowymi, czy zmianą pracownika. W żadnym razie nie można tylko z tego powodu odmówić przyznania dofinansowania. Co najwyżej można by rozważyć obniżenie kwoty dofinansowania o dni, w których nie było zatrudnionego instruktora nauki zawodu.
Skarżący zwrócili też uwagę na cel regulacji mających zastosowanie w sprawie, które mają w założeniu zachęcić pracodawców do kształcenia zawodowego młodocianych poprzez dofinansowanie kosztów takiego kształcenia. Przyjąć więc należało, że dofinansowanie kosztów kształcenia przysługuje na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa oświatowego nie tylko pracodawcom będącym rzemieślnikami w rozumieniu ustawy o rzemiośle - jak błędnie przyjął organ II instancji, ale również pracodawcom w imieniu których zakład prowadzi albo u których zatrudniona jest osoba, która jest rzemieślnikiem. Interpretacja przepisów Prawa oświatowego musi następować z uwzględnieniem wytycznych, które zawarte zostały w preambule tej ustawy.
Praktyka ucznia trwa 3 lata. Pracodawca dopiero po 3 latach pracy nad uczniem może liczyć na dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Przez ten okres nie otrzymuje żadnej pomocy finansowej. Podwyższona dotacja na ucznia przysługuje jedynie tym, którzy posiadają warsztaty przyszkolne. Pracodawca, który codziennie zajmuje się uczniem (lub jego pracownik) w tym czasie nie otrzymuje pomocy. Co prawda szkoła, która ma podpisane z pracodawcą umowę na praktyczną naukę zawodu winna zwrócić jakieś środki finansowe, np. za wynagrodzenie instruktora, ale w praktyce to nie funkcjonuje.
Decyzje organów obu instancji zostały wydane wbrew celom ustawy. Interpretacja przepisów prawa, która prowadzi do pozbawienia go dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, jeśli w czasie całego 3 letniego cyklu kształcenia np. przez 1 dzień nie był zatrudniony przez pracodawcę instruktor z odpowiednimi kwalifikacjami lub jeśli pracodawca sam ich nie posiadał, jest kuriozalna. Nietrudno wyobrazić sobie sytuacje, w których instruktor porzuca pracę, ulega wypadkowi, umiera, itp., w których umowa z nim przestaje obowiązywać. Ustawodawca de facto nakładałby obowiązek jednoczesnego zatrudnienia innego instruktora "zapasowego", którego tego samego dnia zatrudni, aby była zachowana ciągłość w 3 letnim kształceniu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.
Przedmiotem skargi jest decyzja organu odwoławczego na mocy, której utrzymano w mocy wcześniejszą decyzję organu I instancji o odmowie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Decyzję odmowną organy uzasadniły stwierdzeniem, iż wobec zatrudnionego na podstawie umowy w celu przygotowania zawodowego na okres 36 miesięcy (tj. od 1 września 2020 r. do 31 sierpnia 2023 r.) uczeń, w okresie od [...] 2023 r. (tj. przez 6 tygodni), nie było prowadzone przygotowanie zawodowe w zakresie praktycznej nauki zawodu stolarz przez instruktora spełniającego wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu.
Zgodnie z art. 122 ust. 1 Prawo oświatowego, w treści mającej zastosowanie w rozpatrywanym przypadku (a więc przed nowelizacją dokonaną z dniem 28 grudnia 2024 r.) - pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli:
1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania;
2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał:
a) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem - egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle,
b) w przypadku młodocianego zatrudnionego w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem - egzamin zawodowy;
3) młodociany pracownik ukończył przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1.
Na podstawie art. 122 ust. 2 Prawa oświatowego wysokość kwoty dofinansowania kosztów kształcenia jednego młodocianego pracownika wynosi:
1) w przypadku nauki zawodu - do 8081 zł przy okresie kształcenia wynoszącym 36 miesięcy; jeżeli okres kształcenia jest krótszy niż 36 miesięcy, kwotę dofinansowania wypłaca się w wysokości proporcjonalnej do okresu kształcenia;
2) w przypadku przyuczenia do wykonywania określonej pracy - do 254 zł za każdy pełny miesiąc kształcenia.
W sprawie znajduje zastosowanie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2010 z późn. zm.). Na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia przygotowanie zawodowe młodocianych pracowników, zwanych dalej "młodocianymi", może odbywać się przez:
1) naukę zawodu;
2) przyuczenie do wykonywania określonej pracy.
Nauka zawodu ma na celu przygotowanie młodocianego do pracy w charakterze wykwalifikowanego pracownika lub czeladnika i obejmuje praktyczną naukę zawodu, która jest organizowana u pracodawcy na zasadach ustalonych w odrębnych przepisach, oraz dokształcanie teoretyczne, o czym stanowi ust. 2 tego przepisu.
Zgodnie z § 2 rozporządzenia przygotowanie zawodowe młodocianych może prowadzić:
1) pracodawca,
2) osoba prowadząca zakład pracy w imieniu pracodawcy,
3) osoba zatrudniona u pracodawcy
- pod warunkiem posiadania kwalifikacji wymaganych od instruktorów praktycznej nauki zawodu, określonych w przepisach dotyczących praktycznej nauki zawodu (ust. 1). Kwalifikacje, o których mowa w ust. 1, nie dotyczą pracodawców, w imieniu których przygotowanie zawodowe młodocianych prowadzą uprawnieni do tego pracownicy (ust. 2).
O zawarciu umowy, o której mowa w § 3, pracodawca zawiadamia wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego, a w przypadku pracodawcy będącego rzemieślnikiem - również izbę rzemieślniczą właściwą ze względu na siedzibę rzemieślnika (§ 3a rozporządzenia).
Zastosowanie w niniejszej sprawie znajduje również rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. z 2010 r., Nr 244, poz. 1626), które – zgodnie z § 2 ust. 2 stosuje się do młodocianych pracowników, odbywających praktyczną naukę zawodu w ramach przygotowania zawodowego, która z kolei, na podstawie § 3 ust. 2 jest organizowana przez pracodawcę, który zawarł z nimi umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego.
Natomiast z § 10 ust. 3 pkt 2 i 3 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki wynika, że instruktor zawodu powinien posiadać ukończony kurs pedagogiczny, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 10 godzin praktyki metodycznej lub ukończony przed dniem 6 stycznia 1993 r. kurs pedagogiczny uprawniający do pełnienia funkcji instruktora praktycznej nauki zawodu. Natomiast w § 10 ust. 4 wskazano, że instruktor praktycznej nauki zawodu powinien ponadto posiadać:
1) tytuł zawodowy w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie pokrewnym do zawodu, którego będą nauczać, i co najmniej trzyletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać, oraz
a) świadectwo ukończenia technikum, branżowej szkoły II stopnia, technikum uzupełniającego lub szkoły równorzędnej lub
b) świadectwo ukończenia szkoły policealnej lub dyplom ukończenia szkoły pomaturalnej lub policealnej, lub
2) tytuł robotnika wykwalifikowanego lub równorzędny w zawodzie, którego będą nauczać, i co najmniej czteroletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać, oraz
a) świadectwo ukończenia liceum ogólnokształcącego, liceum zawodowego, liceum technicznego, liceum profilowanego, uzupełniającego liceum ogólnokształcącego lub
b) świadectwo ukończenia technikum, branżowej szkoły II stopnia i technikum uzupełniającego, kształcących w innym zawodzie niż ten, którego będą nauczać, lub
c) świadectwo ukończenia średniego studium zawodowego, lub
3) dyplom ukończenia studiów:
a) na kierunku odpowiednim dla zawodu, którego będą nauczać, oraz co najmniej dwuletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać, lub
b) na innym kierunku niż odpowiedni dla zawodu, którego będą nauczać, oraz co najmniej czteroletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać, lub
4) tytuł zawodowy w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie pokrewnym do zawodu, którego będą nauczać, i co najmniej sześcioletni staż pracy w zawodzie, którego będą nauczać, oraz świadectwo ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej lub branżowej szkoły I stopnia, lub
5) tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będą nauczać.
Jak wynika z akt postępowania, skarżący w dacie zawierania umowy w celu przygotowania zawodowego młodocianego pracownika tj. 31 sierpnia 2020 r. zawarli z R. R. umowę o pracę na stanowisku Instruktor Praktycznej Nauki Zawodu – stolarz, na okres od dnia 1 września 2020 r. do 30 czerwca 2021 r. Na mocy aneksu z 30 czerwca 2021 r. umowa o pracę z dnia 31 sierpnia 2020 roku została przekształcona w umowę o pracę na czas nieokreślony.
Powyższa umowa została rozwiązana z dniem 13 stycznia 2023 r. na podstawie art. 30 § 1 pkt 1 kodeksu pracy tj. na mocy porozumienia stron.
Kolejna umowa o pracę na stanowisku Stolarz / Instruktor Praktycznej Nauki Zawodu została zawarta przez skarżących ze Z. P. w dniu [...] r. do 31 grudnia 2023 r.
Nie jest też sporne, iż uczeń w roku szkolnym [...] ukończył Prywatną Branżowa Szkołę I Stopnia, co potwierdza świadectwo z [...] czerwca 2023 r. oraz zdał egzamin czeladniczy przed Komisją Egzaminacyjną Izby Rzemieślniczej w S. otrzymując oceną [...] i uzyskując tytuł czeladnika w zawodzie stolarz, co potwierdza świadectwo czeladnicze z [...] sierpnia 2023 r.
Sądowi znane jest powołane przez organy administracji orzecznictwo, z którego wynika, że dla skutecznego ubiegania się o przyznanie pomocy de minimis niezbędnym jest posiadanie przez instruktora praktycznej nauki zawodu wymaganych przepisami uprawnień przez cały okres praktycznej nauki zawodu.
Również w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że pracodawca może zawrzeć z młodocianym umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego co do zasady tylko wówczas, gdy jest w stanie zagwarantować jej właściwą realizację. Gwarancję taką dają instruktorzy, którzy zgodnie § 10 ust. 4 powoływanego rozporządzenia powinni posiadać między innymi co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać i przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli, określone w odrębnych przepisach lub ukończony kurs pedagogiczny, organizowany na podstawie odrębnych przepisów. Wymogi posiadania kwalifikacji merytorycznych (odpowiedni tytuł zawodowy) i kwalifikacji pedagogicznych powinny być w przypadku instruktora praktycznej nauki zawodu spełnione łącznie. Powyższe oznacza, że pracodawca może zawrzeć z młodocianym umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, gdy jest w stanie zagwarantować, że przygotowanie do zawodu prowadzone będzie przez osoby posiadające wymagane kwalifikacje. Celem całego systemu kształcenia zawodowego młodocianych jest bowiem zapewnienie im takich warunków, które pozwalają na zgłębienie praktyki danego zawodu pod okiem doświadczonego instruktora, spełniającego określone warunki w wyżej wskazanych przepisach.
Nie zmienia to jednak faktu, iż sam ustawodawca, w art. 122 ust. 2 pkt 1 Prawa oświatowego przewidział możliwość wypłaty dofinansowania w niepełnej, proporcjonalnej do okresu kształcenia wysokości.
W niniejszej sprawie nie można tracić z pola widzenia tego, że skarżący zawierając umowy z uczniem i instruktorami podjęli wszelkie środki które mogą być wymagane od racjonalnego pracodawcy celem zapewnienia uczniowi wymaganej kadry nauczającej zawodu. Skutkiem powyższego w 36 – miesięcznym okresie kształcenia, jedynie w okresie od 14 stycznia do 26 lutego 2024 r., nie ponosili z powyższego tytułu wydatków. Opisana wyżej kilkutygodniowa przerwa była następstwem rezygnacji z pracy przez instruktora a więc była niezależna od skarżących i wymagała znalezienia stosownego zastępstwa. Zatrudnienie kolejnego instruktora nastąpiło w relatywnie krótkim czasie.
W świetle argumentacji skarżących brak jest podstaw do uznania, iż powyższa przerwa istotnie zakłóciła proces kształcenia ucznia. Dla oceny powyższego nie bez znaczenia pozostaje też okoliczność, iż młodociany pracownik został dopuszczony do egzaminu czeladniczego i egzamin ten zdał z wynikiem dobrym. Tym samym należy przyjąć, iż właściwa izba rzemieślnicza uznała, że proces przyuczenia do zawodu przebiegał prawidłowo, a uczeń uzyskał wymaganą wiedzę i umiejętności, czego nie dostrzegły organy w swoich rozstrzygnięciach.
W opisanych wyżej okolicznościach zasadnym i zgodnym z celami ustawy jest przyznanie skarżącym dofinansowania w kwocie proporcjonalnej do okresu, w którym przyuczenie do zawodu odbywało się z zachowaniem wymogów ustawowych. Nie do przyjęcia byłaby bowiem sytuacja, w której z uwagi na nawet bardzo krótką przerwę w zatrudnieniu instruktora praktycznej nauki zawodu, pracodawca byłby pozbawiany całości przewidzianego przez ustawodawcę wsparcia, pomimo niewątpliwego poniesienia koszów kształcenia młodocianego pracownika i pozytywnych jego efektów. Zaprezentowane przez organy rozumienie przepisów, w którym nawet najmniejsza przerwa w zatrudnieniu instruktora skutkowałaby pozbawieniem dofinasowania przedsiębiorcy za cały okres nauki, czyniłoby nieatrakcyjnym dokończenie procesu kształcenia ucznia przez pracodawcę po każdym przypadku wystąpienia przerwy w zatrudnieniu instruktora. Bowiem w takim przypadku pracodawca ponosiłby dalej koszy nauki nie mogąc już jednak liczyć na wsparcie państwa. Należy pamiętać, iż celem opisywanej wyżej instytucji jest umożliwienie uczniowi uzyskania nowych kompetencji zawodowych i obowiązujące w tym zakresie regulacje powinny być stosowane w taki sposób, aby powyższe umożliwić.
Ustawodawca w art. 122 ust. 2 Prawa oświatowego wyraźnie przewidział możliwość proporcjonalnego rozdzielenia dofinansowania przysługującego różnym pracodawcom. Jakkolwiek trudności, z którymi w badanej sprawie zetknęli się skarżący nie są tożsame z przypadkami opisanymi w treści przywołanego wyżej przepisu, to jednak, taki mechanizm powinien mieć zastosowanie w niniejsze sprawie.
Niezależnie od powyższego warto dostrzec, iż organ poprzestał na jedynie pobieżnej weryfikacji uprawnień strony skarżącej do zastępowania instruktora ograniczając się do dołączenia do akt korespondencji mailowej z izbą rzemieślniczą. Jednak stanowisko izby nie zostało w żadnej mierze skonfrontowane ze stanowiskiem skarżących wywodzących, że posiadali oni niezbędne uprawnienia i mogli zastępować instruktora, na dowód czego przedkładali dodatkowe dokumenty. Również powyższa kwestia wymaga stosownej weryfikacji w postępowaniu administracyjnym.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit c uchylił zaskarżoną decyzję.
Rozpatrując odwołanie organ odwoławczy winien zastosować się do przedstawionej powyżej wykładni art. 122 ustawy Prawo oświatowe.
Przywołane w uzasadnieniu wyroki dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło