II SA/Sz 175/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: odmówić ustanowienia adwokata Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] oddalił skargę J.K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej. Uzasadnienie powyższego wyroku zostało sporządzone na wniosek skarżącego z dnia [...] i wysłane na jego adres zamieszkania w dniu [...]. W dniu [...] J.K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z treści formularza PPF wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, posiada mieszkanie o powierzchni [...] m² oraz środki pieniężne w wysokości [...] zł. Jako dochód rodziny J.K. wskazał świadczenia emerytalne (swoje i żony) w łącznej wysokości [...] zł brutto miesięcznie oraz swoje wynagrodzenie za pracę (w ¼ wymiaru czasu pracy) w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). W myśl art. 246 ww. ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskujący o taką pomoc wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Natomiast w zakresie całkowitym – gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedmiotem sprawy, w której został złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy jest choroba zawodowa. W tej sytuacji zastosowanie ma art. 239 pkt 1 lit. c powołanej wyżej ustawy, zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych. Wobec ustawowego zwolnienia skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, brak jest możliwości przyznania prawa pomocy w tym zakresie na mocy orzeczenia sądu. Zgodnie z art. 262 ustawy przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Rozpoznając zatem wniosek w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata należało rozważyć, czy skarżący uprawdopodobnił w sposób dostateczny, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia i wydatków adwokata z własnych środków finansowych. Podkreślić przy tym należy, że prawo pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jedynym zatem kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (vide: postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2010r., sygn. akt II OZ 26/10 – opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dokonana w tym kontekście analiza udzielonych przez J.K. informacji nie potwierdza zasadności jego wniosku. Zdaniem sądu sytuacja majątkowa skarżącego wyklucza możliwość ustanowienia pełnomocnika z urzędu, gdyż dysponuje on własnymi środkami pieniężnym wystarczającymi na pokrycie kosztów pomocy prawnej. Z przedstawionych przez skarżącego okoliczności wynika, iż zarówno on, jak i jego żona posiadają stałe, miesięczne dochody w postaci świadczeń emerytalnych i umowy o pracę oraz oszczędności w wysokości [...] zł. Już sama wysokość stałego deklarowanego miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez skarżącego i jego żonę w łącznej wysokości [...] zł brutto pozwala na uznanie, że wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika nie odbędzie się kosztem wydatków na konieczne utrzymanie. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec, jak w postanowieniu.