II SA/Sz 175/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 104 § 1 i § 2 K.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej, orzekł o braku podstaw do rozpoznania u J.K. choroby zawodowej – [...] jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej co najmniej w 30 % przypadków stwierdzono na stanowisku pracy przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń, wymienioną w poz. 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że J.K. w dniu [...] został skierowany przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego na badania do jednostki orzeczniczej I stopnia - Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w związku z podejrzeniem ww. choroby zawodowej. W Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy J.K. podał, że pierwsze dolegliwości pojawiły się u niego przed kilku laty - [...]. Jednostka orzecznicza I stopnia po przeanalizowaniu dokumentacji medycznej podała, że w [...] zdiagnozowano [...]. W dniu [...] wykonano operację [...], po operacji duszność się nasiliła. Jednostka orzecznicza podała również, że od [...] J.K. regularnie leczony jest pulmonologicznie i przyjmuje leki. W Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy - wykonano konsultację [...] i rozpoznano przewlekłą chorobę. Jednostka orzecznicza na podstawie zgromadzonej dokumentacji uznała, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, ponieważ przed wykonaną operacją w badaniach [...] wynosiło powyżej 60% - [...] z dnia [...] wynosiło [...]. Znaczące obniżenie parametrów spirometrycznych nastąpiło po wykonaniu zabiegu. W badaniach po operacji uzyskano następujące wyniki: [...] W związku z powyższym jednostka orzecznicza I stopnia uznała, że mimo pracy w narażeniu na działanie [...] ponadnormatywnego, uwzględniając wyniki badań, nie zostało spełnione kryterium wymagane do rozpoznania choroby zawodowej i w dniu [...] wydała orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - poz. 5 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 z 30 czerwca 2009r.). J.K. nie zgodził się z treścią ww. orzeczenia i złożył wniosek o ponowne badanie w jednostce orzeczniczej II stopnia. Sprawa została przekazana do Instytutu Medycyny Pracy. W jednostce orzeczniczej II stopnia J.K. podał, że pierwsze dolegliwości - [...] wystąpiły w latach 90-tych, natomiast znaczne pogorszenie tolerancji wysiłku nastąpiło około 5 lat temu, w tym samym czasie wystąpił [...] w godzinach porannych. W Instytucie Medycyny Pracy w trakcie hospitalizacji J.K. zgłaszał [...]. Jednostka orzecznicza II stopnia wykonała: [...]. Jednostka orzecznicza II stopnia podniosła, że do pogorszenia [...] doszło bezpośrednio po wykonanym zabiegu [...] w dniu [...] [...] natomiast w [...] wykonanej przed operacją w dniu [...] wartość parametru [...] wynosiła 73%, a wskaźnik [...] wynosił 76,41. Jednostka orzecznicza II stopnia po przeanalizowaniu całości dokumentacji medycznej J.K. nie uznała etiologii zawodowej, natomiast stwierdziła schorzenia układu oddechowego i w dniu [...] wydała orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Z uzasadnienia decyzji wynika dalej, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny przeprowadził ocenę narażenia zawodowego i ustalił, że J.K. pracował [...] jako [...] w [...], od [...] jako [...] i [...] oraz [...] jako [...] i [...],[...] jako [...]. Zdaniem organu I instancji z przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego wynika, że J.K. w związku z wykonywaną pracą narażony był na działanie pyłów powyżej normatywu higienicznego i tym samym warunki pracy mogły prowadzić do powstania choroby zawodowej. Organ podał dalej, że z art. 2351 ustawy z dnia 26.06.1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) wynika, iż za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych, jeśli zostały wywołane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Przy czym przy ocenie działania tych czynników uwzględnia się między innymi rodzaj czynnika, stopień i czas działania narażenia zawodowego oraz sposób wykonywania pracy. Konstrukcja przepisu 2351 ww. ustawy przemawia za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba zawodowa jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej jest wykazanie zatem ścisłego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy, a powstałymi objawami chorobowymi, przy czym rozpoznana jednostka chorobowa musi być bezwzględnie ujęta w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do ww. rozporządzenia. W ocenie organu I instancji w przypadku J.K. warunek ten nie został spełniony - po zakończeniu pracy w narażeniu, przed wykonaniem operacji nie stwierdzono bowiem trwałego upośledzenia sprawności [...]. Ustalono natomiast, że przyczyną stwierdzonego w czasie hospitalizacji w Instytucie Medycyny Pracy pogorszenia wentylacji płuc u J.K. jest zabieg [...] przeprowadzony w [...]. Przed operacją wartości parametru [...] wynosiły ponad [...]. J.K. nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego złożył odwołanie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego . W odwołaniu podniósł, że przez cały okres pracy zawodowej przebywał w warunkach szkodliwych, mających bezsporny wpływ na rozwój jego choroby, tj. [...]. J.K. podkreślił, że usunięcie [...] w [...], jak został poinformowany, przeprowadzone zostało w celu uniknięcia rozwoju nowotworu i nie mogło to mieć decydującego wpływu na stan jego choroby. Jednocześnie z udokumentowanych informacji wynika, że na stanowiskach pracy, którą wykonywał stwierdzono przekroczenia dopuszczalnych norm. Zdaniem J.K. główną przyczyną jego choroby były szkodliwe warunki pracy, a jej rozwój nastąpił znacznie wcześniej niż w [...] i jego stan zdrowia ulega systematycznemu pogorszeniu. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J.K. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy będący podstawą rozstrzygnięcia organu I instancji oraz podniósł, że J.K. przedstawił nowe dowody w sprawie, tj. kartę informacyjną ze Szpitala [...] z dnia [...], opis zdjęcia [...] z Zakładu Opieki Zdrowotnej z dnia [...] oraz wyniki badania [...] z Pracowni [...] z dnia [...]. W związku z powyższym Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny pismem z dnia [...], znak [...] zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy oraz do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy celem uzyskania odpowiedzi na zarzuty podniesione przez stronę w odwołaniu oraz w celu uzyskania opinii dotyczącej nowych dowodów w sprawie. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy pismem z dnia [...] udzielił odpowiedzi, że dostarczone dokumenty nie wniosły nowych informacji w sprawie, które mogłyby mieć wpływ na treść Orzeczenia lekarskiego nr [...]. Ponadto Instytut Medycyny Pracy pismem z dnia [...] wyjaśnił, że ponowna analiza dokumentacji medycznej, w tym dokumentów dostarczonych przez pacjenta, nie daje podstaw merytorycznych do weryfikacji wydanego orzeczenia. Jak wynika bowiem z dokumentacji, w [...] wykonanej u J.K. przed operacją, tj. w dniu [...] wartość parametru [...] wynosiła [...], a wskaźnik [...] co zgodnie z aktualnie obowiązującymi wytycznymi GOLD (Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease) nie pozwala w ogóle rozpoznać przewlekłej [...]choroby [...]. Dopiero w badaniach [...] wykonanych po operacji [...] w dniu [...] zaobserwowano obniżenie wskaźnika [...] poniżej [...] wartości należnej. Instytut Medycyny Pracy w ww. piśmie zaznaczył również, że rozpoznanie choroby zawodowej wymaga stwierdzenia z bezspornym lub co najmniej przeważającym prawdopodobieństwem, iż do rozwoju choroby doszło w wyniku narażenia na czynniki obecne w środowisku pracy. Gwałtowne pogorszenie parametrów spirometrycznych po zabiegu operacyjnym niesie przeważające prawdopodobieństwo, że ich przyczyną było usunięcie tkanki płucnej. W związku z powyższym brak jest podstaw do weryfikacji wydanego orzeczenia [...]. Organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie pomimo faktu, iż J.K. podczas pracy zawodowej narażony był na [...] o wartościach przekraczających normatywy higieniczne, nie znajduje się podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłe [...], które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności [...] - poz. 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Oceniając wydane w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że obie jednostki orzecznicze w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości wykazały brak przesłanek do przyjęcia istnienia u J.K. choroby zawodowej. Organ odwoławczy podkreślił, że w świetle przyjętego przez sądy administracyjne stanowiska wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych, dotyczy wiedzy specjalnej i ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Związanie to powoduje niemożność podjęcia przez organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich. Powyższa decyzja została zaskarżona przez J.K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący podniósł zarzuty przedstawione wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, iż sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było ( zgodne z obowiązującymi przepisami prawa ) wydanie decyzji będącej przedmiotem sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Definicję legalną choroby zawodowej zawiera obecnie art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. Zgodnie z treścią tego przepisu za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Definicja ta składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Orzeczenia w sprawach chorób zawodowych wydają właściwe organy administracji publicznej, które zobowiązane są do stosowania określonej procedury. W świetle § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika . Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zarówno organ II instancji, jak i organ I instancji poczyniły ustalenia w sprawie w sposób prawidłowy i zgodny z wymogami określonymi w art. 7, 77 i 80 K.p.a. Sam fakt zapadnięcia na chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych nie jest wystarczającą przesłanką do uznania jej za chorobę zawodową, jeżeli nie pozostaje ona w związku przyczynowym z warunkami występującymi w środowisku pracy bądź, gdy takiego związku nie można wywieść w wysokim stopniu prawdopodobieństwa. Lekarze orzecznicy, jako specjaliści medycyny pracy, posiadają kwalifikacje i kompetencje do oceny wpływu czynników chemicznych na organizm ludzki. Przy rozpoznawaniu chorób zawodowych posiłkują się ściśle określonymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi. Orzeczenie lekarskie uprawnionej do orzekania jednostki służby zdrowia, w której zatrudniony jest właściwy lekarz, wydawane jest na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego i ma walor opinii biegłego. Natomiast organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie mają prawa wnikać w sposób i tryb badań orzeczniczych, przeprowadzanych przez uprawnione do orzekania w sprawie chorób zawodowych jednostki służby zdrowia. Organy te mają natomiast obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenie lekarskie wyjaśnia istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, czy jest rzeczowe i przekonywująco uzasadnione, czy odnosi się również do zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji (w tym do przedłożonych przez stronę wyników badań). Gdy odpowiada tym warunkom, co ma miejsce w niniejszej sprawie, stanowi podstawę do wydania prawidłowej decyzji. W niniejszej sprawie dwa orzeczenia lekarskie zgodnie stwierdzają brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącego – wskazując, że do pogorszenia [...] doszło bezpośrednio po wykonaniu zabiegu [...] w dniu [...] - co powoduje, że organy nie miały również podstaw do stwierdzenia wystąpienia takiej choroby. Rozpoznając sprawę w świetle powołanego na wstępie kryterium legalności sąd uznał, iż skarga nie może być uwzględniona, bowiem podejmując zaskarżoną decyzję organ prawa nie naruszył. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.