II SA/Sz 177/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi K. J. na postanowienie Wojewody Z. z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] października 2021 r., nr [...], II. zasądza od Wojewody Z. na rzecz skarżącego K. J. kwotę [...]([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia 19 maja 2021 r. K. J., (dalej jako: "wnioskodawca", "strona", "skarżący"), wystąpił do Wójta Gminy K. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu, z dnia [...] maja 2016 r. o pozwoleniu na budowę wolno stojącego budynku mieszkalnego, jednorodzinnego z wbudowanym garażem i niezbędną infrastrukturą techniczną na działce nr [...], znajdującej się w obrębie geodezyjnym S. , gmina K.. Wnioskodawca wyjaśnił, że w dniu 20 kwietnia 2021 r. uzyskał informację o wydanej w dniu [...] maja 2016 r. decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla wskazanej działki, która położona jest około 30 m od działki nr [...], której jest współwłaścicielem. Dnia 19 maja 2021 r. w Urzędzie Gminy K. uzyskał informację o wydaniu pozwolenia na budowę opisanego wyżej wolno stojącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego na dz. nr [...] obręb S., gm. K., przy czym odmówiono mu udzielenia szczegółowych informacji dotyczących postępowania i decyzji oraz dostępu do akt. Zdaniem skarżącego, w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę powinien przysługiwać mu status strony. Podał, że na jego działce od kilkudziesięciu lat prowadzona jest pasieka, a działalność ta jest zgodna z dotychczasowym przeznaczeniem gruntów. Tymczasem zabudowa jednorodzinna, która powstała na działce nr [...] oznaczać będzie zgodę na powstanie zabudowy nie przystającej do charakteru tego terenu. Dodatkowo właściciel działki nr [...] domaga się zaprzestania prowadzenia przez skarżącego pasieki. Powyższe oznacza, że decyzja dotycząca zabudowy na terenie działki nr [...] ma istotny wpływ na możliwość korzystania z należącej do wnioskodawcy działki. Jednocześnie skarżący powołując się na przepisy art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wniósł o wznowienie postępowanie zakończonego wydaniem pozwolenia na budowę domu jednorodzinnego. Postanowieniem z dnia 25 października 2021 r., wydanym na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 148 ustawy z dnia 14 czerwca 1260 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej jako "k.p.a."), Starosta [...] odmówił wznowienia postępowania, wskazując, że w jego ocenie wnioskodawca nie zachował terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że pismem z dnia 18 czerwca 2021 r. wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień odnośnie przedmiotu wznowienia oraz kiedy dowiedział się o wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę. W odpowiedzi udzielonej pismem z dnia 15 lipca 2021 r. skarżący wskazał, że jego wniosek dotyczy wznowienia postępowania w sprawie decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], o wydaniu której dowiedział się z treści wezwania ww. organu z dnia 18 czerwca 2021 r. Organ I instancji pismem z dnia 30 sierpnia 2021 r. wezwał M. J. (właściciela działki nr [...]) do wskazania w jakiej formie oraz kiedy przekazał skarżącemu informację o wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę. M. J. w odpowiedzi udzielonej w piśmie z dnia 10 września 2021 r. podał, że skarżący od samego początku wiedział o postępowaniu administracyjnym w sprawie warunków zabudowy na działce nr [...], został też poinformowany o wydaniu pozwolenia na budowę. Na dowód, że skarżący był świadomy wydania pozwolenia na budowę M. J. załączył wniosek strony z dnia 2 sierpnia 2018 r., o zmianę biegłego, z którego wynika, że w dniu 27 lipca 2018 r. K. J. był na placu budowy na terenie działki nr [...], jak również miał świadomość będącej w toku budowy. W oparciu o zebrany materiał dowodowy Starosta przyjął, że skoro skarżący w dniu 27 lipca 2018 r. był na placu bodowy, to w tej dacie dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, m.in. o wydanym pozwoleniu na budowę (choćby z tablicy informacyjnej na budowie). W tej sytuacji stwierdził, że termin do złożenia wniosku o wznowienie upłynął dnia 27 sierpnia 2018 r., co oznacza, że wniosek K. J. o wznowienie został złożony z przekroczeniem ustawowego terminu. Jednocześnie organ uznał, że skoro fakt przebywania na budowie został przytoczony przez samego skarżącego w oficjalnym piśmie skierowanym do sądu, zatem organ przyjął ten termin za udowodniony. Nie zgadzając się z powołanym postanowieniem K. J. wniósł od niego zażalenie. Skarżący podniósł, że dokładnie wskazywał w jakich okolicznościach dowiedział się o decyzji kończącej postępowanie. Odwołując się do wyrażonego w orzecznictwie stanowiska wskazał, że dla otwarcia terminu z art. 148 § 2 k.p.a. wystarczy uzyskanie minimum informacji o decyzji, jednak wykładnia pojęcia "dowiedzenia się o decyzji" nie może sprowadzać się do takiego jego rozumienia, które utożsamia się z bliżej nieokreśloną decyzją, która została wydana. Nie mogą to być jakiekolwiek informacje, ale informacje o istnieniu konkretnej decyzji, która może wyrażać się w informacji o organie, który ją wydał i treści rozstrzygnięcia. Dodatkowo wnioskodawca wskazał, że nie wie w oparciu o jakie okoliczności organ przyjął jakoby miał zapoznać się z treścią żółtej tablicy znajdującej się na placu budowy, w sytuacji gdy nie ma wiedzy odnośnie tego czy taka tablica była i jaka była jej treść. Rozpoznając sprawę na skutek złożonego zażalenia Wojewoda Z. , postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że strona we wniosku inicjującym niniejsze postępowanie powołała się na ustawową przesłankę wznowienia wynikającą z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., zgodnie z którym, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Zgodnie z art. 148 § 2 termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W oparciu o znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy Wojewoda ustalił, że wnioskodawca o budowie budynku na dz. nr [...] w S. , gm. K., wiedział już w 2018 r. W jego ocenie powyższe wynika z przesłanego przez M. J. do Starosty [...] wniosku skarżącego o zmianę biegłego. Wniosek ten z 2 sierpnia 2018 r. skierowany był do Sądu Rejonowego S. - [...] w S. do sprawy o sygnaturze akt [...] [...]. W tej sytuacji trudno uznać wyjaśnienia skarżącego z 13 lipca 2021 r., że o decyzji dowiedział się dopiero z wezwania Starosty [...] z 18 czerwca 2021 r. Tym samym, zdaniem organu, wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem miesięcznego terminu wynikającego z art. 148 § 2 k.p.a. Ponadto, organ nie znalazł podstaw do wznowienia postępowania stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 145 § 1 pkt 6. Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem K. J. złożył na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, jednocześnie wnosząc o uchylenie postanowień organu obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania. Zdaniem strony, zaskarżone postanowienia rażąco naruszają prawo, a w szczególności przepis art. 148 § 2 k.p.a., który w odróżnieniu od art. 148 § 1 k.p.a. przy wznowieniu z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania nakazuje liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Przepis ten stanowi zatem wyjątek od ogólnej reguły przewidzianej w art. 148 § 1 k.p.a., która nakazuje podanie o wznowienie postępowania złożyć w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Skarżący podkreślił, że skoro w tym stanowiącym wyjątek przepisie mowa jest o decyzji, to znaczy, że chodzi o akt sformalizowany, o którym dowiedział się dopiero ze wskazanego pisma Starosty. Samo prowadzenie prac budowlanych, jak też ich zakończenie nie stanowi dowodu na fakt wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Odwołując się do poglądu wyrażonego w orzecznictwie sądów administracyjnych strona podniosła, że "dowiedzenie się o decyzji" nie może sprowadzać się do takiego jego rozumienia, które dowiedzenie się o decyzji utożsamia z momentem, w którym strona dowiaduje się o bliżej nieokreślonej decyzji, która została wydana, a ponadto uzyskuje sprzeczne lub enigmatyczne informacje na ten temat. Nie mogą to być zatem jakiekolwiek informacje, lecz informacje o istnieniu konkretnej decyzji. Strona zarzuciła organowi odwoławczemu brak odniesienia się do jej argumentów, jak też brak wykazania, żeby o decyzji, czyli konkretnym akcie prawnym powziął wiedzę w innej dacie niż przez niego wskazywana. Powyższe oznacza, że odmowa uwzględnienia jego wniosku oparta została na pozaprawnych i niczym nieuzasadnionych okolicznościach. Tym samym oba postanowienia są nieprawidłowe i sprzeczne z prawem oraz nie powinny zasługiwać na akceptację. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Z. wniósł o jej oddalenie oraz utrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, w oparciu o art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 dalej: "p.p.s.a."), bowiem przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym. Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazała, że akt ten, podobnie jak poprzedzające je postanowienie organu I instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obiegu prawnego. Organy obu instancji naruszyły bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy tym samym spełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uzasadniająca uwzględnienie skargi. Przedmiotem skargi jest postanowienie Wojewody Z., którym organ ten utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., zatwierdzającą projekt budowlany oraz udzielającą pozwolenia na budowę wolno stojącego budynku mieszkalnego z zewnętrznymi instalacjami wraz z urządzeniami zagospodarowania terenu na działce nr [...] położonej w obrębie geodezyjnym Smolęcin, gmina K.. Przyczyną odmowy wznowienia postępowania było przyjęcie przez organy obu instancji, że skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Stosownie do art. 148 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: "k.p.a."), podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Przy czym termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4, czyli w sytuacji gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, na którą powołuje się skarżący, biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, o czym stanowi art. 148 § 2 k.p.a. Stwierdzenie uchybienia terminu uprawnia organ do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. W świetle powołanej regulacji art. 148 § 2 k.p.a. dla ustalenia czy dochowano terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. kluczowe znaczenie będzie miało stwierdzenie, kiedy strona dowiedziała się o decyzji, wydanej w ramach postępowania, którego wznowienia się domaga. W orzecznictwie przyjmuje się, że zawarty w art. 148 § 2 k.p.a. zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono, w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Identyfikacja zaś decyzji, to uzyskanie informacji o nazwie organu, który decyzję wydał oraz o sposobie rozstrzygnięcia sprawy, przy czym nie jest konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2018 r. sygn. II OSK 1661/17, dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Organy obu instancji w oparciu o nadesłane w toku postępowania wyjaśnienia M. J. (właściciela działki nr [...][...]w Smolęcinie, gmina K.) uznały, że o budowie wnioskodawca wiedział już od 27 lipca 2018 r. W tym zakresie powołały się na dołączone do tych wyjaśnień pismo skarżącego z dnia 2 sierpnia 2018 r., w którym wnioskował on do Sądu Rejonowego o zmianę biegłego w trakcie toczącego się postępowania cywilnego o sygn. akt [...]. Mając powyższe na względzie organy uznały, że skarżący wiedzę o wydanym pozwoleniu na budowę powziął znacznie wcześniej niż wskazuje we wniosku o wznowienie postępowania. Zdaniem Sądu, stanowisko organów nie zasługuje na uwzględnienie. Jak już wyżej wskazano, wiedza strony domagającej się wznowienia postępowania z tego powodu, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, na temat tego, że decyzja została wydana powinna sprowadzać się do tego jaki organ wydał decyzję, co stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia i jaka była jej treść. Nie jest konieczne, aby strona znała datę wydania decyzji, jej numer, czy szczegóły uzasadnienia. Nie sposób w ocenie Sądu wywodzić w oparciu o przywołane pismo, aby skarżący już w dniu 27 lipca 2018 roku dysponował wiedzą, iż dla działki oznaczonej numerem [...] w Smolęcinie została wydana decyzja zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że pismo, na które powołują się organy, zostało sporządzone przez skarżącego w innym postępowaniu, a jego treść nie potwierdza, aby w tej dacie dowiedział się on o wydaniu decyzji będącej przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania. W piśmie tym została zawarta informacja odnośnie terminu oględzin należącej do niego działki nr [...] wyznaczonego na dzień 27 lipca 2018 r., oraz, że skarżący był obecny na działce nr [...] w S. , na której znajdował się będący w budowie budynek. Zgodzić się należy ze skarżącym, że samo prowadzenie prac budowalnych, ani też ich zakończenie nie jest dowodem na wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. W przepisie art. 148 § 2 k.p.a. mowa jest o wydaniu decyzji, zatem konieczne jest powzięcie przez stronę wiedzy co do organu, od którego ona pochodzi oraz istotnej treści rozstrzygnięcia. Z okoliczności sprawy wynika, że strona nie wiedziała, jaki organ wydał decyzję w sprawie, o czym świadczy złożenie wniosku do niewłaściwego organu, czyli Wójta Gminy K. oraz treść wniosku, w którym zwróciła się o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją "Wójta Gminy K." o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...]. W tym miejscu za wątpliwe należy uznać stwierdzenie Starosty jakoby wnioskodawca wiedzę o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, czyli w tym przypadku o wydanym pozwoleniu na budowę mógł uzyskać ze znajdującej się na placu budowy tablicy informacyjnej. Jak wynika bowiem z treści zażalenia skarżący wskazał, że nie wie nawet, czy taka tablica była, a tym bardziej jaka była jej treść. Analiza akt sprawy nie potwierdza okoliczności faktycznej przyjętej przez organ. Przy tym skarżący nie miał obowiązku zapoznawać się z treścią tablicy informacyjnej. Z kolei Wojewoda uznając za prawidłowe rozstrzygnięcie organu I instancji nie odniósł się do tak sformułowanych, sprzecznych twierdzeń stron w tym zakresie. Zdaniem Sądu, organy powołując się wyłącznie na pismo strony z dnia 2 sierpnia 2018r., złożone w toku postępowania cywilnego przed Sądem Rejonowym, błędnie uznały, że skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Dla oceny terminowości złożenia przedmiotowego wniosku istotne znaczenie ma informacja wskazana w piśmie z dnia 13 lipca 2021 r., w którym skarżący jednoznacznie podał, że o decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę dla działki o numerze [...] położonej w S. dowiedział się dopiero z pisma organu z dnia 18 czerwca 2021 r. Podsumowując należy stwierdzić, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, tj. art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, art. 77 k.p.a., gdyż nie zweryfikowały w sposób należyty wskazanych powyżej okoliczności, które mogą mieć istotny wpływ na ustalenie daty początkowej, od której należy liczyć bieg terminu do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania. W tej sytuacji Sąd uznał, że zarówno zaskarżone, jak też poprzedzające je postanowienie organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 a w rezultacie art. 148 § 2 k.p.a.. Organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy, powinien uwzględnić poczynione przez Sąd uwagi i kierować się oceną prawną wyrażoną w przedmiotowym orzeczeniu. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a orzekł o uchyleniu zarówno zaskarżonego, jak też poprzedzającego je postanowienia Starosty [...]. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.