II SA/Sz 184/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.),, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 lipca 2010r. sprawy ze skargi K. P. D. na decyzję Rektora Uniwersytetu Technologicznego z dnia [...]. r. nr [...] w przedmiocie stypendium za wyniki w nauce oddala skargę Dziekan Wydziału Budownictwa i Architektury [...] decyzją z dnia [...]r., powołując się na art. 175 ust. 1, art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.), art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz na Regulamin przyznawania pomocy materialnej studentom Uniwersytetu Technologicznego w [...] wprowadzony zarządzeniem nr [...] Rektora Uniwersytetu Technologicznego z dnia [...]r., po rozpatrzeniu wniosku studenta [...] roku K. D. o przyznanie stypendium za wyniki w nauce – odmówił K. D. przyznania tej formy pomocy materialnej. W uzasadnieniu decyzji Dziekan powołał się na § 14 pkt 4 wskazanego Regulaminu. K. D. nie zgadzając się z powyższą decyzją wniósł odwołanie domagając się jej zmiany i przyznania stypendium za wyniki w nauce. Odwołujący się podniósł zarzuty: - naruszenia § 14 pkt 1-4 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom Uniwersytetu Technologicznego poprzez jego błędne zastosowanie, - art. 6 kpa poprzez jego niezastosowanie, - art. 107 § 1 kpa poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie. W uzasadnieniu odwołania K. D. podniósł miedzy innymi, że zgodnie z § 14 pkt 1-4 regulaminu, stypendium za wyniki w nauce może otrzymać student, który uzyskał za poprzedni rok studiów wysoką średnią ocen oraz uzyskał zaliczenia i zdał egzaminy w roku akademickim "k-1". Przez rok akademicki "k-1" rozumieć należy rok studiów poprzedzający rok, w którym uprawniony składa wniosek o przyznanie stypendium. Skarżący, powołując się na arkusze zaliczeniowe wyjaśnił, że w roku poprzednim uzyskał wszystkie zaliczenia i egzaminy osiągając jednocześnie średnią wystarczającą do uzyskania pomocy materialnej w postaci stypendium naukowego. W ocenie wnoszącego odwołanie zaskarżona decyzja, nie spełnia wymogów wynikających z art. 107 § 1 kpa nie zawiera bowiem żadnego wywodu prawnego, który pozwoliłby na pełną merytoryczną polemikę, nie zawiera również prawidłowego pouczenia w części wskazującej organ odwoławczy, który jest jeden, a nie dwa alternatywne-jak wynikałoby to z pouczenia. Rektor Uniwersytetu Technologicznego (dalej ZUT) decyzją z dnia [...]r. działając na podstawie art. 138 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 175 ust.2 i art. 207 ust. 1 ustawy dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.) oraz § 5 ust. 2 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom Uniwersytetu Technologicznego wprowadzonego zarządzeniem nr [...] Rektora ZUT z dnia [...]r., po rozpatrzeniu odwołania – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Rektor ZUT wyjaśnił, że zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 4 wyżej wskazanego Regulaminu student może otrzymać stypendium za wyniki w nauce, jeżeli ma zaliczone wszystkie przedmioty obowiązujące w semestrach od 1 do 2x(k-1), gdzie k – jest to obecny rok akademicki. Z analizy przebiegu studiów strony wynika, że na dzień wydania decyzji student nie ma zaliczeń z następujących przedmiotów: matematyka, geometria wykreślna i perspektywa, mechanika budowli, historia architektury i urbanistyki. W związku z tym organ II instancji stwierdził, że nie przyznaje stypendium za wyniki w nauce ponieważ wnioskodawca nie spełnia wszystkich warunków wymienionych w Regulaminie przyznawania pomocy materialnej studentom ZUT w Szczecinie. Tym samym organ uznał odwołanie za bezpodstawne, wywodząc, że strona swoją rację opiera na podstawie § 14 ust. 2 tylko pkt 1 i 2 powyższego Regulaminu nie biorąc pod uwagę pozostałych punktów wymienionych w paragrafie 14, które w jej przypadku mają bardzo duże znaczenie. W ocenie Rektora, wydana przez Dziekana decyzja z dnia [...]r. zawiera wszystkie znamiona decyzji administracyjnej i "jej wzór został zaakceptowany przez zespół Radców Prawnych." W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie pełnomocnik skarżącego K. D. zaskarżonej decyzji ostatecznej zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: - § 14 pkt 1-4 regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom Uniwersytetu Technologicznego z dnia [...]r. stanowiącego załącznik do zarządzenia Rektora ZUT z dnia [...]r. poprzez jego błędne zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, w szczególności: - art. 6 kpa poprzez jego niezastosowanie, - art. 107 § 1 kpa poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, stwierdzenie, że decyzja ta nie podlega wykonaniu w całości i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zgodnie z § 14 (odpowiednio pkt 1-4), stypendium za wyniki w nauce otrzymuje student, który uzyskał za poprzedni rok studiów wysoką średnią ocen. Warunkiem uzyskania stypendium za wyniki w nauce oprócz uzyskania wysokiej średniej jest uzyskanie zaliczeń i zdanie egzaminów w roku akademickim k-1 (w roku studiów poprzedzającym rok, w którym uprawniony składa wniosek o przyznanie stypendium). Z arkuszy zaliczeniowych wynika, że skarżący w roku poprzedzającym uzyskał wszystkie zaliczenia i egzaminy osiągając jednocześnie średnią wystarczająca do uzyskania pomocy materialnej w postaci stypendium naukowego. Dziekan i Rektor obowiązani są wydawać decyzje merytoryczne ze stosowną podstawą prawną. Skoro regulamin przyznawania stypendiów naukowych wprost określa, że warunkiem uzyskania stypendium naukowego jest zaliczenie wszystkich przedmiotów w roku k-1 (a nie na przykład w latach poprzedzających), to ewentualne rozszerzenie podstaw do odmowy ich przyznania stanowi uchybienia prawno-materialnych przepisów regulaminu, organy zaś wydając zaskarżone decyzje wydały je z rażącym naruszeniem prawa. Podnosząc, że zgodnie z art. 6 kpa organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a wydawanie decyzji nie popartej przepisem prawa narusza tę zasadę oraz powołując się na wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 23 września 2008 r. (sygn. akt II SA/Bd 342/2008, LexPolonica nr 1974664) wskazujący na obowiązki organu orzekającego wynikające z zasad określonych w art. 6, 7 i 8 kpa skarżący zarzucił, że z toku postępowania ani z treści decyzji nie wynika jakimi zasadami kierował się organ wydający decyzję, jaką wykładnię przepisów zastosował itd. Na poparcie zarzutu naruszenia art. 107 § 1 kpa skarżący wskazał elementy decyzji wynikające z treści tego przepisu oraz przytoczył z uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 września 2008r. w sprawie I OSK 1440/2007 (LexPolonica nr 1983214), stwierdzenie, że osnowa decyzji jest jej kwintesencją, wyraża bowiem rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku, w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Ma zatem charakter rozstrzygnięcia przesądzającego o istocie sprawy, o udzielonym uprawnieniu bądź nałożonym obowiązku. W tym kontekście autor skargi dostrzegł, że zaskarżone decyzje nie zawierają żadnego wywodu prawnego, który pozwoliłby na pełną merytoryczną polemikę. Za takie bowiem nie można uznać - zdaniem skarżącego - powołanie się przez Rektora na § 14 regulaminu i stwierdzenie, że inne punkty te mają dla skarżącego "bardzo duże znaczenie". Skarżący podniósł, że "nie wie jak te punkty mają mieć bardzo duże znaczenie skoro nie mogą stanowić podstawy prawnej nie przyznania Skarżącemu stypendium naukowego." Skarżący przyznał, że "ma niezaliczone niektóre przedmioty", ale wszystkie dotyczą innych lat niż rok "k-1". Organ odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi Rektor wyjaśnił, że zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 4 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom ZUT z dnia [...]r. student może otrzymać stypendium za wyniki w nauce, jeżeli ma zaliczone wszystkie przedmioty obowiązujące w semestrach od 1 do 2x (k-1), gdzie k – jest to obecny rok akademicki. Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącego dodatkowo podniósł zarzut sprzeczności zaskarżonej decyzji z art. 181 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, a także zarzucił, że § 14 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom ZUT jest wewnętrznie sprzeczny. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Skarżący, będący studentem [...] roku Wydziału Budownictwa i Architektury Uniwersytetu Technologicznego złożył do organu I instancji podanie o przyznanie stypendium za wyniki w nauce. Wprawdzie w skardze mowa jest o "stypendium naukowym", jednakże jest to określenie potoczne, ponieważ - jak wynika to z art. 173 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) - takiej formy pomocy materialnej studentom przepis ten nie przewiduje. Natomiast jedną z wielu form pomocy materialnej studentom, ustanowioną w art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym jest stypendium za wyniki w nauce i ten rodzaj pomocy jest przedmiotem sprawy administracyjnej rozstrzygniętej zaskarżona decyzją. Zgodnie z art. 181 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym, stypendium za wyniki w nauce może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen. Przepisy wskazanej ustawy nie określają dalszych materialnoprawnych przesłanek tej pomocy. Jednakże ustawa w art. 186 ust. 1 kompetencję do ustalenia tych przesłanek (kryteriów) przenosi na rektora wyższej uczelni stanowiąc: " Szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 6-8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzór wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego". Jak wynika to z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych, Rektor Uniwersytetu Technologicznego wypełniając powyższe upoważnienie ustawowe ustanowił Regulamin przyznawania pomocy materialnej studentom Uniwersytetu Technologicznego i Regulamin ten wprowadził w życie zarządzeniem z dnia [...]r. określając w jego § 2, że Regulamin ma zastosowanie od roku akademickiego [...]. W kontekście zawartego w wyżej cytowanym art. 186 ust. 1 zakresu przedmiotowego upoważnienia ustawowego, za całkowicie chybiony uznać trzeba sformułowany na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego zarzut sprzeczności przepisu § 14 Regulaminu z ustawą poprzez wyjście, zdaniem pełnomocnika, poza granice ustawowego upoważnienia. Sporny § 14 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom ZUT z dnia [...]r. zawarty jest w jego rozdziale [...] zatytułowanym: "Stypendium za wyniki w nauce" i składa się z [...] ustępów, z których istotne dla sprawy są ust. 1, 2 i 4, które stanowią: • ust. 1: "Stypendium za wyniki w nauce może otrzymać student, który uzyskał za poprzedni rok studiów wysoką średnią ocen". • ust. 2: "Stypendium za wyniki w nauce jest świadczeniem pomocy materialnej przyznawanym za dobre wyniki w nauce. Może je otrzymać student roku k, który: 1) na semestry zimowy i letni roku akademickiego k będzie zarejestrowany po raz pierwszy, czyli nie uzyskał ponownej rejestracji, chyba że z przyczyn zdrowotnych, potwierdzonych orzeczeniem lekarskim, 2) za przedmioty zaplanowane na rok akademicki k-1 uzyskał średnią ocen nie niższą niż 4,30 z zastrzeżeniem § 16 ust. 2 i 3, 3) średnią ocen, o której mowa w pkt 2, uzyskał w semestrach, na które był zarejestrowany po raz pierwszy, chyba że ponowna rejestracja na semestr odbyła się z przyczyn zdrowotnych potwierdzonych orzeczeniem lekarskim, 4) ma zaliczone wszystkie przedmioty obowiązujące w semestrach od 1 do 2 x (k-1)". • ust. 4: "Warunkiem uzyskania stypendium za wyniki w nauce jest ponadto uzyskanie zaliczeń i zdanie egzaminów w roku akademickim k-1". W przekonaniu Sądu, skoro art. 186 ust. 1 ustawy upoważnił rektora wyższej uczelni do ustalenia w drodze regulaminu miedzy innymi: "wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej (...) w tym szczegółowych kryteriów i trybu udzielania pomocy materialnej dla studentów", to przyjęcie w § 14 przedmiotowego Regulaminie cytowanych kryteriów warunkujących przyznanie stypendium za wyniki w nauce nie stanowi naruszenia przepisu upoważniającego, nie pozostaje z nim w sprzeczności, a zatem nie ma podstaw do odmowy jego stosowania przez sąd, do czego- jak się wydaje- zmierzał pełnomocnik skarżącego formułując taki zarzut na rozprawie. Również drugi z podniesionych na rozprawie zarzutów okazał się niezasadny. Wbrew bowiem wywodom strony skarżącej nie istnieje wewnętrzna sprzeczność pomiędzy poszczególnymi przepisami § 14 Regulaminu, w którym uregulowane zostały kompleksowo kryteria, od których Rektor uzależnił przyznanie stypendium za wyniki w nauce. Analiza tych przepisów wskazuje, że każdy z ustępów omawianego paragrafu dotyczy innego zagadnienia. W szczególności, nie ma wykluczania się pomiędzy ust.1 a ust. 2 pkt 2, skoro w ustępie 1 mowa jest o wysokiej średniej ocen za poprzedni rok studiów, a w ust. 2 pkt 2 następuje uszczegółowienie warunku "wysokiej średniej ocen" poprzez określenie, że jest to średnia nie niższa niż 4,30 na rok akademicki określony w formie wzoru: " k-1" (we wzorze tym literą k określono rok na którym wnioskodawca studiuje w momencie składania podania). Nie ma również sprzeczności powyższych uregulowań z warunkiem zamieszczonym w ust. 2 pkt 4, w którym mowa jest o zaliczeniu egzaminów w semestrach od semestru 1 do semestru określonego matematycznym wzorem 2x (k-1), gdyż jest to warunkiem zaliczenia przedmiotów, ale już bez warunku uzyskania wysokich ocen. Należy zauważyć, że wykonanie działania według powyższego wzoru wymaga pomnożenia liczby 2 przez wynik wskazanego w nawiasie (k-1) działania odejmowania. Od k oznaczającego aktualny roku studiów należy zatem odjąć liczbę 1, co daje w niniejszej sprawie działanie: [...] i wynik [...] i oznacza, w przypadku skarżącego, że dla spełnienia warunku z § 14 ust. 2 pkt 4 powinien mieć zaliczone wszystkie przedmioty w semestrach od 1 do 6. W tym stanie prawnym, formułowanie tezy, że rektor wyższej uczelni nie ma prawa obwarować przyznania stypendium za wyniki w nauce w sposób dalej idący, niż tylko warunkiem uzyskania wysokiej średniej ocen w roku poprzedzającym złożenie podania, nie znajduje oparcia w literalnym brzmieniu przepisów ustawy i sprzeczne jest z ratio legis tej formy pomocy, skoro jest to stypendium za wyniki w nauce, a nie stypendium za wyniki w nauce w poprzednim roku akademickim. Reasumując powyższe, stwierdzić trzeba, że zastosowanie przy rozpatrzeniu podania skarżącego § 14 analizowanego Regulaminu było zgodne z prawem. Z paragrafu tego wynika, że przyznanie stypendium za wyniki w nauce uzależnione jest od łącznego spełnienia przez studenta wymienionych w nim przesłanek, a nie tylko niektórych z nich. Skarżący natomiast spełnił tylko określony w § 14 ust. 2 pkt 2 warunek uzyskania średniej ocen w roku poprzedzającym k-1 nie niższej niż 4,30, czego organy orzekające w sprawie nie kwestionowały. Nie spełnił jednak warunku określonego w paragrafie 14 ust. 2 pkt 4, czego – jak można wnosić z treści skargi - skarżący nie uznaje za okoliczność stojącą na przeszkodzie przyznania świadczenia i w czym nie ma racji. K. D. wprawdzie nie przeczył w toku postępowania administracyjnego faktowi nie zaliczenia kilku egzaminów, a nawet fakt ten w skardze do Sądu wprost przyznał, jednakże zbagatelizował tę okoliczność, nie dostrzegając istoty warunku uregulowanego w § 14 ust. 2 pkt 4 i twierdząc, że obowiązuje go wyłącznie warunek z § 14 ust. 2 pkt 2. Tymczasem w świetle § 14 ust. 2 pkt 4 Regulaminu który, jak już była mowa wyżej, nie stanowi przepisu alternatywnego, lecz stanowi jeden z ustanowionych legalnie przez Rektora ZUT warunków, które muszą być spełniona łącznie, nie ulega wątpliwości, że rację miały organy orzekające w sprawie przyjmując, że student nie spełnił wymaganych przepisami przesłanek uzasadniających przyznanie stypendium za wyniki w nauce. W związku z podnoszonymi w skardze, podobnie jak uprzednio w odwołaniu, zarzutami naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 6 ustawy kodeks postępowania administracyjnego, wyjaśnić trzeba, że w przepisie tym sformułowana jest zasada ogólna postępowania administracyjnego, której naruszenie nie zachodzi samoistnie, w oderwaniu od naruszenia innych przepisów proceduralnych. Skarżący -jak się wydaje- zarzut naruszenia art. 6 kpa wiąże z zarzutem naruszenia art. 107 Kpa. Analiza decyzji organu I instancji wskazuje, że istotnie, Dziekan Wydziału Budownictwa i Architektury ZUT sporządził tę decyzję posługując się wzorem decyzji wskazanym w regulaminie, ale formularza wzoru nie uzupełnił w należyty sposób, stąd brak jest pełnej podstawy prawnej decyzji, właściwego uzasadnienia oraz nieprecyzyjność pouczenia. Dlatego chybione jest stanowisko organu odwoławczego, że decyzja ta zawiera wszystkie niezbędne elementy. W tym zakresie przyznać trzeba rację skarżącemu, co jednak nie daje podstawy do uwzględnienia skargi, gdyż naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Zgodnie bowiem z art. 15 Kpa postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza między innymi, że na skutek wniesionego odwołania sprawa jest po raz drugi rozpatrywana i rozstrzygana przez organ odwoławczy. Na tym etapie postępowania błędy postępowania organu I instancji mogą być usunięte i tak było w niniejszej sprawie. Decyzja Rektora, zawiera wszystkie niezbędne elementy decyzji określone w art. 107 § 1kpa, a jej uzasadnienie - wbrew odmiennym wywodom skargi- spełnia warunki określone w art. 107 § 3 kpa, skoro zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Zarzucane skargą naruszenie również przez organ drugiej instancji art. 107§ 3 Kpa oscyluje wokół jednego zdania ("inne przepisy maja duże znaczenie") wyrwanego z kontekstu uzasadnienia decyzji organu odwoławczego. Tymczasem w świetle logiki całości uzasadnienia prawnego decyzji Rektora, nie ulega wątpliwości, że to jedno zdanie odnosi się do szerszego wywodu organu wskazującego na konieczność rozpatrzenia wniosku nie tylko na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 2 Regulaminu, jak czyni to student w odwołaniu, ale także na potrzebę rozstrzygnięcia sprawy przez pryzmat innych przepisów § 14 Regulaminu, w tym § 14 ust. 4. W ocenie Sądu, organ odwoławczy wyjaśnił dostatecznie jasno jakie okoliczności faktyczne i jakie względy prawne złożyły się na stanowisko o braku podstaw do przyznania wnioskodawcy stypendium za wyniki w nauce, a wyjaśnienie to koresponduje z prawidłowo ustalonym stanem faktycznym sprawy i oparte jest na trafnie zastosowanych przepisach prawa materialnego. W powyższych okolicznościach, Sąd nie doparzył się w zaskarżonej decyzji zarzucanego skargą naruszenia prawa materialnego oraz naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny – w rozumieniu art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), - wpływ na wynik sprawy, jak też nie dostrzegł innych, istotnych naruszeń prawa, które skargą nie zostały podniesione, a które w świetle art. 145 par. 1 w związku z art. 134 tej ustawy, należałoby uwzględnić z urzędu. W tym stanie sprawy, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.