II SA/Sz 2/25
WyrokWSA w Szczecinie2025-04-10
Skład orzekający: Joanna Wojciechowska, Wiesław Drabik, Joanna Świerzko-Bukowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, biorąc pod uwagę sytuację dochodową i rodzinną dłużnika?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego. Stwierdzono, że sytuacja finansowa skarżącego, choć trudna, nie nosi znamion wyjątkowej i szczególnej, a jego zdolność do zarobkowania nie została trwale utracona. Umorzenie należności ma charakter wyjątkowy i powinno być stosowane jedynie w przypadkach obiektywnych przeszkód uniemożliwiających wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, powołując się na trudną sytuację dochodową i rodzinną. Organ I instancji odmówił umorzenia, wskazując na brak szczególnie uzasadnionych okoliczności. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, analizując sytuację materialną skarżącego, jego zobowiązania alimentacyjne oraz fakt skazania za przestępstwo niealimentacji. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.), Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.
Wnioskiem z dnia 24 sierpnia 2023 r. K. P., dalej jako "skarżący" złożył wniosek do Burmistrza Miasta D. (dalej jako "organ I instancji") o umorzenie w całości, łącznie z odsetkami, wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uprawnionej A. C., reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego E. C., w kwocie [...]zł (należność główna plus odsetki).
Decyzją z dnia 16 maja 2024 r. nr OPS.X.JSz.533.259-2.24.-13 organ I instancji na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 – j.t.), dalej jako "k.p.a.", art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2023 r. poz. 1993 – j.t.), dalej jako "ustawa", odmówił umorzenia ww. należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej - z uwagi na brak po stronie wnioskodawcy szczególnie uzasadnionych okoliczności do przyznania wnioskowanej ulgi.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na dowolnej ocenie materiału dowodowego oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a przede wszystkim niekonsekwentności organu i wysnucia nielogicznych wniosków w postaci pierwotnego stwierdzenia, że wysokość jego normalnych wydatków przewyższa jego budżet, kolejno stwierdzenie, iż nie dysponuje środkami pozwalającymi na spłatę zadłużenia, a następnie odmówienie umorzenia długu z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego;
- art. 77 § 1 i art. 80 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii, tj. jego sytuacji materialnej i życiowej oraz przyczyn powstania zadłużenia;
- art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, czego przejawem było niepoczynienie prawidłowych ustaleń w zakresie jego sytuacji materialnej i życiowej oraz możliwości spłaty zadłużenia;
- art. 7b w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. polegające na zaniechaniu współdziałania organów administracji publicznej w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, tj. niezwróceniu się do organu właściwego dłużnika o przekazanie dokumentu urzędowego - zaświadczenia o pobieraniu, bądź nie świadczeń rodzinnych, co przyczyniło się do braku wyczerpującej analizy jego sytuacji materialnej;
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 30 § 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów polegające na dowolnej ocenie materiału dowodowego, nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz przekroczenia granic swobodnego uznania;
- art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 30 § 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów polegające na nierozpatrzeniu pozostających w sprawie wątpliwości co do treści (i zastosowania) normy prawnej na jego korzyść w sprawie, w której decyzja ma charakter decyzji dyskrecjonalnej;
- art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w konsekwencji dokonanie odmowy umorzenia posiadanego zadłużenia.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, tj. o umorzenie w całości należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Decyzją z dnia 30 października 2024 r., nr SKO.4112.1130.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 2 ustawy, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji nadmienił, że sprawa niniejsza była przedmiotem rozpatrzenia przez tutejsze Kolegium uprzednio kasatoryjną decyzją nr SKO.4112.2821.2023 z dnia 20 lutego 2024 r.
Organ zreferował przebieg sprawy oraz mając na uwadze treść art. 30 ust. 2 ustawy wskazał, że w dniu 24 sierpnia 2023 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. wpłynął wniosek skarżącego z prośbą o umorzenie w całości należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wnioskodawca powołał się na trudną sytuację dochodową i rodzinną. Po otrzymaniu wniosku, organ I instancji wezwał stronę do udokumentowania sytuacji materialno- bytowej jego rodziny (zaświadczenie o pobieraniu świadczeń rodzinnych, kserokopie dokumentów, wyciągów bankowych dokumentujących dochody oraz wydatki). W wyznaczonym terminie pełnomocnik wnioskodawcy przedłożył dokumenty, z których wynika, że rodzina wnioskodawcy składa się z pięciu osób (dwie osoby dorosłe i trójka dzieci w wieku obecnie: trzech, pięciu i dziewięciu lat). Rodzina utrzymuje się z pracy dorywczej strony ([...] zł) i świadczeń pobieranych na rzecz dzieci (świadczenia wychowawcze na trójkę dzieci - łącznie [...] zł i rodzinny kapitał opiekuńczy w wysokości [...] zł). Koszty utrzymania miesięczne wynoszą: wyżywienie około [...] zł, koszty leczenia około [...] zł, koszty utrzymania dzieci (wskazano - pampersy, mokre chusteczki, mleko w proszku) [...] zł i koszty kupna odzieży [...] zł. Raty kredytu, wpłaty do komornika, opłata za internet i telefony to około [...] zł. Jak wynika z oświadczenia wnioskodawcy, z faktur wystawionych na inne osoby (W. D., K. D.) za media, wnioskodawca i jego rodzina ponoszą koszty w ten sposób, że kwota do zapłaty dzielona jest na 7 osób, a wnioskodawca płaci część przypadającą na 5 osób. Przykładowo wskazał, że w miesiącu lutym 2024 r. kwota przypadająca na wnioskodawcę i jego rodzinę wyniosła: za gaz [...] zł, za wodę [...] zł i za odpady komunalne [...] zł.
Organ odwoławczy wskazał, że na rzecz dzieci nie są pobierane świadczenia rodzinne - wg zaświadczenia z dnia 25 września 2023 r. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania na skutek decyzji kasatoryjnej Kolegium, pomimo wezwania przez organ, wnioskodawca nie wykazał czy zaczął pobierać świadczenia rodzinne na dzieci, czy też nie. Ponadto, ustalono, że żona wnioskodawcy przebywała na urlopie wychowawczym do 10 lutego 2024 r.
Kolegium wskazało, że wnioskodawca posiada zobowiązanie alimentacyjne od maja 2010 r. (wyrok z dnia 24 maja 2010 r. zaopatrzony w klauzulę wykonalności z dnia 2 czerwca 2010 r.) zasądzający alimenty w kwocie [...]zł na A. C., z którą nie zamieszkiwał. W tym czasie do 2015 r. nie miał innych dzieci na utrzymaniu, co dawało możliwość comiesięcznych regularnych wpłat, a uchroniłoby przed powstaniem długu.
W ustalonych okolicznościach, w ocenie Kolegium, nie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności do umorzenia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na dziecko A. C.. Wykazane przez skarżącego wydatki rodziny, konieczne dla zapewnienia podstawowych jej potrzeb, są kosztami powszechnie ponoszonymi przez osoby mające na utrzymaniu dzieci. Strona nie legitymuje się przy tym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, bądź niezdolności do pracy, jest zatem zdolna do pozyskiwania środków na wszelkie potrzeby rodziny.
Organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, że sytuacja rodziny wnioskodawcy nie kwalifikuje się jako szczególna, nie zostały wykazane przez stronę okoliczności noszące znamiona "szczególnych", wyjątkowo trudnych, będących podstawą do umorzenia powstałego zobowiązania. Kolegium podkreśliło, że decyzja wydawana na postawie art. 30 ust. 2 ustawy jest tzw. decyzją uznaniową, a organ nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w przypadku stwierdzenia szczególnie uzasadnionych okoliczności. W niniejszej sprawie organ podejmując decyzję dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie, a także dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia, a ponadto wyczerpująco uzasadnił decyzję poprzez wskazanie, dlaczego dokonano takiego, a nie innego rozstrzygnięcia.
Kolegium zauważyło, że należy mieć na względzie to, że zobowiązany uchylał się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego, co zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Koszalinie II Wydział Karny z dnia 23 listopada 2018 r. sygn. akt II K [...], którym Sąd skazał go za popełnienie przestępstwa z art. 209 § 1a kk w zw. z art. 209 § 1 kk.
W ocenie organu odwoławczego, treść wyroku skazującego stronę za umyślne przestępstwo niealimentacji potwierdza, że geneza powstania zadłużenia alimentacyjnego nie wynikała z obiektywnych przeszkód po stronie zobowiązanego, takich jak np. choroba, niepełnosprawność lub inne wypadki losowe, co w połączeniu z obecnymi ustaleniami dotyczącymi jego sytuacji dochodowej i rodzinnej prowadzi do wniosku, że organ I instancji zasadnie odmówił wnioskodawcy umorzenia przedmiotowej należności, a decyzja ta nie była dowolna.
Zdaniem Kolegium wszystkie okoliczności, które należało ustalić i ocenić w przedmiotowej sprawie, zostały ustalone dokładnie i ocenione bardzo wnikliwie przez organ pierwszej instancji, a wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem.
Skarżący, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiódł skargę na wyżej opisaną decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. mających wpływ na treść wyroku wyrażający się w niewłaściwym przyjęciu, że organ prawidłowo odmówił jego wnioskowi w przedmiocie umorzenia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, w sytuacji gdy organ w zaskarżonej decyzji nie rozważył wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji, w szczególności nie uczynił przedmiotem rozważań i ustaleń rzeczywistej możliwości podjęcia przez niego pracy zarobkowej i pozyskiwania dochodów umożliwiających mu utrzymanie siebie, jak i uprawnionych do bieżącej alimentacji oraz spłacanie zadłużenia w zakresie należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, w kontekście jego możliwości majątkowych i zarobkowych;
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na dowolnej ocenie materiału dowodowego oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;
- art. 77 § 1 i art. 80 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii, tj. jego sytuacji materialnej i życiowej oraz przyczyn powstania zadłużenia;
- art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, czego przejawem było niepoczynienie prawidłowych ustaleń w zakresie jego sytuacji materialnej i życiowej oraz możliwości spłaty zadłużenia;
- art. 7b w zw. z art. 76 § 1 k.p.a. polegające na zaniechaniu współdziałania organów administracji publicznej w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, tj. niezwróceniu się do organu właściwego dłużnika o przekazanie dokumentu urzędowego - zaświadczenia o pobieraniu, bądź nie świadczeń rodzinnych, co przyczyniło się do braku wyczerpującej analizy jego sytuacji materialnej;
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 30 § 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, polegające na dowolnej ocenie materiału dowodowego, nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego oraz przekroczenia granic swobodnego uznania;
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 30 § 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, polegające na działaniu administracji publicznej w sposób stronniczy, nieproporcjonalny i niebudzący zaufania, wskazując wprost skarżącemu, że praktycznie niemożliwym jest uzyskanie przedmiotowego umorzenia, gdyż cyt. "Kolegium podkreśla, że decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy jest tzw. decyzją uznaniową, a organ nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w przypadku stwierdzenia szczególnie uzasadnionych okoliczności." Decyzja uznaniowa nie jest równoznaczna z prawem do wydawania decyzji według własnego uznania lub innego nieobiektywnego "wskaźnika" jakiej treści będzie wydana przez organ administracji publicznej decyzja;
- art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 30 § 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów polegające na nierozpatrzeniu pozostających w sprawie wątpliwości co do treści (i zastosowania) normy prawnej na korzyść strony w sprawie, w której decyzja ma charakter decyzji dyskrecjonalnej;
- art. 8 w zw. z art. 12 k.p.a. polegające na działaniu organu administracji publicznej w sposób nieproporcjonalny, stronniczy oraz z naruszeniem równego traktowania co stanowi przejaw prowadzenia postępowania w sposób niebudzący zaufania strony do władzy publicznej, w szczególności czynieniu w treści uzasadnienia decyzji uwag i sugestii, np. cyt. "Trzeba mieć ponadto na uwadze, że już przed złożeniem wniosku o udzielenie ulgi, zobowiązany powinien podejmować wszelkie możliwe działania, by spłacić zadłużenie, m.in. dlatego, że zobowiązanie dłużnika alimentacyjnego jest długiem publicznoprawnym, a utrzymywanie przez podatników dzieci dłużników alimentacyjnych nie leży w interesie społecznym i nie leży w interesie ogółu obywateli.", jak również innych sugestii tożsamej treści, jakoby dług wobec państwa, które to z naczelnych zasad powinno pomagać obywatelom, jest ważniejsze niż podstawowe utrzymanie i wyżywienie małoletnich dzieci.
Nadto skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:
- art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w konsekwencji dokonanie odmowy umorzenia posiadanego zadłużenia;
- art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez błędną jego wykładnię przyjmującą, że okolicznością wystarczającą i dostateczną do odmowy umorzenia należności dłużnika z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych jest okoliczność wyrażającego się w odbywaniu przez dłużnika kary pozbawienia wolności w zakładzie karnym, zawinionego przez dłużnika w ten sposób braku możliwości uregulowania zadłużenia.
Dodatkowo skarżący wniósł o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący uszczegółowił ww. zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 poz. 935 ze zm.), dalej zwanej: "p.p.s.a." wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia, bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1993 ze zm.), dalej zwanej: "ustawą".
Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy dłużnik alimentacyjny jest obowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Z kolei, stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Jak wynika z treści skargi skarżący domaga się umorzenia spłaty kwoty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, powołując się na trudną sytuację osobistą i dochodową.
Wobec powyższego zasadnym jest zaznaczenie, że art. 30 ust. 2 ustawy stanowi podstawę do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego, które oznacza rodzaj swobody decyzyjnej co do wyboru sposobu rozstrzygnięcia. Swoboda ta wyraża się w możliwości odmowy przyznania wnioskowanej ulgi nawet wówczas, gdy istnieją okoliczności obiektywne wskazujące na złą sytuację dochodową i rodzinną dłużnika alimentacyjnego. Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia jednak organu administracji od szczegółowego zbadania stanu faktycznego sprawy i rozważenia wszystkich okoliczności istotnych prawnie (art. 7 k.p.a.). Rolą sądu administracyjnego kontrolującego legalność decyzji uznaniowych w sprawie przyznania, bądź odmowy przyznania ulgi jest natomiast sprawdzenie prawidłowości przeprowadzonego postępowania i prawidłowości wyprowadzonej oceny materiału dowodowego, która powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Uzasadnienie to powinno być spójne wewnętrznie, zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, zawierać ocenę materiału dowodowego oraz odnosić się do prawnych podstaw decyzji.
Analiza zgromadzonego materiału dowodowego dostarcza podstaw do stwierdzenia, że organy w pełni zachowały opisane wyżej wymogi dotyczące postępowania w tego rodzaju sprawie. W judykaturze przyjmuje się bowiem, że umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wszelkiego zatem rodzaju zwolnienia z tego obowiązku mają charakter wyjątkowy i powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający, bowiem obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców, a alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka, poprzez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowywanie. czy edukację. Dobro dziecka jest wartością najwyższą i podlega konstytucyjnej ochronie ze strony państwa (art. 72 Konstytucji RP). Fakt wypłaty przez państwo świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby małoletniej z tytułu zasądzonych alimentów nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku alimentacji wobec własnego dziecka. Każde natomiast umorzenie zadłużenia alimentacyjnego powoduje przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 611/16).
Istotnym jest również zaznaczenie, że dłużnik alimentacyjny jest co do zasady osobą borykającą się z problemami finansowymi, dlatego sytuacja dochodowa, rodzinna i zdrowotna dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności z tytułu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń powinna wyróżniać go spośród innych dłużników alimentacyjnych.
W ocenie Sądu, organy administracji obu instancji wypełniły zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto, wypełniły obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organy w sposób wystarczający wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględniły stanowiska skarżącego. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśniły podstawę prawną decyzji oraz przytoczyły przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, że pełnomocnik skarżącego domaga się odmiennej oceny dokonanych w sprawie ustaleń nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia są wadliwe. Wręcz przeciwnie organy podjęły niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydały trafne rozstrzygnięcia, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.
Niewątpliwie sytuacja finansowa skarżącego jest trudna, utrzymuje się on bowiem pracy dorywczej, z której otrzymuje wynagrodzenie wysokości [...] zł oraz świadczeń pobieranych na rzecz dzieci łącznie [...] zł. i rodzinnego kapitału opiekuńczego w wysokości [...] zł. Sąd jednocześnie wskazuje, że strona nie posiada żadnego orzeczenia o niepełnosprawności, bądź niezdolności do pracy.
Jak wynika natomiast z akt sprawy skarżący wiąże swoje prawo do umorzenia ciążących na nim zaległości względem funduszu alimentacyjnego z niskimi dochodami z pracy dorywczej pracy i utrzymywaniem się wyłącznie z przyznanych świadczeń socjalnych na dzieci, których wysokość wystarcza mu jedynie na bieżące koszty utrzymania. Słusznie jednak organy przyjęły, że sytuacja skarżącego nie jest wyjątkowa i szczególna na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że skarżący trwale utracił zdolność zarobkowania. Stan ten ma wyłącznie przejściowy charakter. Skarżący ma bowiem 37 lat, a więc jest w wieku produkcyjnym, czyli takim, w którym osoby są uważane za zdolne do pracy i aktywności zawodowej. Skarżący jest przy tym osobą zdolną do pracy i ma potencjalne możliwości stałego zarobkowania, a nie tylko dorywczego zarobkowania o niskich dochodach .
Podkreślenia także wymaga, że odmowa umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego nie przekreśla prawa skarżącego do ubiegania się o umorzenie tych należności w przyszłości. Nadto, na wniosek skarżącego organ może odroczyć termin spłaty zobowiązania lub ustanowić spłatę zobowiązania w ratach, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy.
Reasumując, mając przy tym na względzie dotychczasowe rozważania, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, a zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.
W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło