II SA/Sz 201/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stypendium rektora dla najlepszych studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Rektora Uniwersytetu w S. na rzecz skarżącego B. B. kwotę [...] złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Prorektor ds. Studenckich dr hab. inż. J. W., działając z upoważnienia Rektora Uniwersytetu Technologicznego w S., zwanego dalej "ZUT [...]", orzekł o nieprzyznaniu B. B. stypendium Rektora dla najlepszych studentów na semestr zimowy w roku akademickim 2014/2015. Uzasadniając decyzję, organ wskazał, że zgodnie z zapisami § 11 ust. 4 pkt 2 i 3 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom ww. uczelni wyższej, wprowadzonego zarządzeniem nr 31 Rektora ZUT w S. z dnia 26 września 2014 r., przedmiotowe stypendium może otrzymać student roku "k", który zaliczył wszystkie przedmioty przewidziane planem studiów i programem kształcenia w terminach zgodnych z organizacją roku akademickiego. Ponieważ strona nie spełniła warunku zaliczenia poprzedniego roku studiów zgodnie z planem studiów i programem kształcenia w ww. terminach, to jej wniosek został rozpatrzony negatywnie. B. B. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Rektora ZUT w S. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Prorektor ds. Studenckich dr hab. inż. J. W., działając z upoważnienia Rektora ZUT w S., na podstawie art. 175 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz.U. z 2012 r., poz.572 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz.267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", w związku z art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że stypendium nie zostało stronie przyznane, bowiem nie spełniła ona warunku określonego w § 11 ust. 4 pkt 3 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom ZUT w S., z uwagi na to, że obrona pracy dyplomowej strony odbyła się w dniu [...] r., tym samym nie zaliczyła ona roku studiów k-1 w terminie zgodnym z organizacją roku akademickiego. Odwołujący się wyjaśnił, że otrzymał formalną zgodę na przedłużenie terminu złożenia pracy dyplomowej, która była gotowa na pierwszy, planowany na wrzesień termin egzaminu dyplomowego, jednak Zespół Konstrukcji Metalowych wyznaczył nowy termin egzaminu na dzień 23 września 2014 r. Jednak, zdaniem organu, tylko złożenie pracy dyplomowej w regulaminowym terminie, tj. do dnia 15 czerwca 2014 r. i jej obrona do dnia 15 sierpnia 2014 r. skutkowałyby spełnieniem warunku, o którym mowa w § 11 ust. 4 pkt 3 ww. Regulaminu. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. B. B. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: - przepisu art. 186 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Ustawodawca nie upoważnił bowiem Rektora do wprowadzenia w regulaminie materialnoprawnego terminu zawitego przyznania stypendium za wyniki w nauce, którego upływ udaremnia przyznanie świadczenia; - przepisu art. 107 § 1 K.p.a. Obydwie decyzje w sprawie wydał Prorektor ds. Studenckich dr hab. inż. J. W., a nie Rektor prof. dr hab. inż. W. K. Prorektor mógłby wydać decyzję, gdyby posiadał do tego stosowne upoważnienie rektora, o czym nie ma mowy w decyzji i co nie wynika z pieczęci. - przepisu K.p.a. mówiącego, że obywatel ma prawo odwołania się od decyzji wydanej przez organ w pierwszej instancji. Odwołanie od decyzji wydanej w I instancji przez Prorektora winien rozpatrzyć Rektor. Ponadto wydanie decyzji i rozpatrzenie od niej odwołania przez jedną i tę samą osobę narusza prawo strony do obiektywnego rozpatrzenia sprawy. Ponadto, skarżący zarzucił kwestionowanej decyzji błędną interpretację § 11 ust. 4 pkt 3 Regulaminu przyznawania pomocy materialnej studentom ZUT w S. (warunek zaliczenia roku studiów k-1 zgodnie z planem studiów i programem kształcenia w terminach zgodnych z organizacją roku akademickiego). Zgodnie z § 33 Regulaminu studiów wyższych ZUT (załącznik do uchwały nr 25 Senatu ZUT z dnia 28 kwietnia 2014 r.) skarżący przedłużył termin złożenia pracy dyplomowej oraz obronił się w terminie określonym § 34 ww. Regulaminu, tj. nie później niż w terminie dwóch miesięcy od dnia złożenia pracy dyplomowej. To oznacza, że złożył pracę i obronił się w terminach określonych w ww. Regulaminie. Przedłużenie terminu złożenia pracy dyplomowej nie może być, zdaniem skarżącego, argumentem w decyzji o odmowie przyznania stypendium. Dodatkowo, data 15 lipca nie jest wiążącym terminem, ponieważ wszystkie osoby, które miały wysoką średnią i obroniły się przed 16 września 2014 r. były brane pod uwagę podczas przyznawania pomocy materialnej, mimo że również przedłużyły termin złożenia pracy dyplomowej. Na termin obrony, ustalony na 23 września 2014 r., skarżący nie miał wpływu. W odpowiedzi na skargę Rektor ZUT w S. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz.270). Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), zwanej dalej "P.s.w.", określający jedną z form pomocy materialnej dla studentów, jaką jest stypendium rektora dla najlepszych studentów. Stypendium to jest jedną z form pomocy materialnej, udzielanej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa. Stosownie do art. 175 ust. 2 P.s.w. stypendia rektora dla najlepszych studentów przyznawane są na wniosek studenta przez rektora. Natomiast z art. 175 ust. 3 P.s.w. wynika, że w przypadku kwestionowania decyzji rektora w sprawie stypendium dla najlepszych studentów przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy składany do tego samego organu. Przepis art. 207 ust. 1 P.s.w. przewiduje, że do decyzji podjętych przez organy uczelni stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Jak wynika z art. 207 ust. 2 P.s.w. decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 K.p.a., który przewiduje, że od decyzji takiej nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie sądu, organ ponownie rozpatrujący sprawę z wniosku B. B. dopuścił się naruszenia przepisu art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a, który przewiduje wyłączenie pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W takim brzmieniu przepis ten obowiązuje z dniem 11 kwietnia 2011 r., co nastąpiło na skutek nowelizacji jego treści, wprowadzonej na mocy art. 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18 ze zm.). Przed dokonaną nowelizacją stosowanie przepisu art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. wywoływało w orzecznictwie rozbieżności. Na tym tle wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 2/06, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt P 57/07, a także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów w uchwale z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt II OPS 2/09. Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanej powyżej uchwale zajął stanowisko, iż przepisy o wyłączeniu pracownika powinny mieć zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego, jak również do osoby piastującej funkcję organu, gdyż w sytuacji, gdy dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ, trzeba bezwzględnie oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika. Celem nowelizacji, było zatem usunięcie rozbieżności w tym zakresie poprzez jednoznaczne "wyłączenie pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, zarówno pracowników organu I instancji, jak również pracowników ministerstw i urzędów centralnych, którzy przygotowują i podpisują decyzje ministrów i kierowników urzędów centralnych, wydawanych na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy" (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Po 734/14, dostępny na http://cbois.nsa.gov.pl). Wskazać również należy, że w uchwale z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził stanowisko, że pełnienie funkcji piastuna organu monokratycznego wyłącza możliwość stosowania wskazanej reguły wyłączenia. Z akt niniejszej sprawy wynika, że zarówno zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja z dnia [..] r., podpisane zostały przez prof. dr hab. inż. J. W., pełniącego funkcję Prorektora ds. Studenckich ZUT w S. Skoro zatem nie jest on osobą piastującą funkcję organu (rektorem), lecz pracownikiem tego organu, to w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, miał do niego zastosowanie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., zgodnie z którym pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Nieuprawnione było więc w niniejszej sprawie wydanie zaskarżonej decyzji w drugiej instancji przez tego samego pracownika uczelni. Przepis art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a ma charakter bezwzględny i nie wymaga uprawdopodobnienia jakiegokolwiek braku obiektywizmu czy bezstronności u pracownika wydającego decyzję, a do jego zastosowania wymagane jest jedynie wystąpienie przesłanki szeroko pojętego brania udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji. Wobec wskazanych powyżej naruszeń prawa, w ocenie sądu, przedwczesnym byłoby na tym etapie postępowania odnoszenie się do pozostałych zarzutów podniesionych przez skarżącego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobowiązany będzie uwzględnić wytyczne przedstawione przez sąd w treści uzasadnienia. W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art.205 ww. ustawy.