II SA/Sz 206/04
WyrokWSA w Szczecinie2004-07-08
Skład orzekający: Stefan Kłosowski, Marzena Kowalewska, Arkadiusz Windak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która obejmuje jedynie część obszaru wyznaczonego w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, a której wynikiem jest zmiana przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, jest zgodna z art. 14 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchwała rady gminy o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która obejmuje jedynie część obszaru wyznaczonego w studium, a której wynikiem jest zmiana przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, stanowi rażące naruszenie art. 14 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przepis ten wymaga, aby plan miejscowy, w wyniku którego następuje zmiana przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, był sporządzany dla całego obszaru wyznaczonego w studium. Skoro uchwała obejmowała jedynie fragment takiego obszaru, była niezgodna z prawem.Stan faktyczny
Gmina zaskarżyła rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, który stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wojewoda uznał, że uchwała została podjęta z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ plan dotyczył jedynie części obszaru wyznaczonego w studium, podczas gdy zmiana przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze wymagała sporządzenia planu dla całego obszaru. Gmina argumentowała, że poprzednia ustawa nie nakładała takiego obowiązku, a nowe przepisy nie powinny działać wstecz. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski /spr/ Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Kowalewska Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Beata Majewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2004r. sprawy ze skargi Gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego o d d a l a skargę .-
Zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewoda na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591ze zm), stwierdził nieważność uchwały Nr [...] Rady Gminy z dnia [...] r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przedmiotową uchwałą Rada Gminy przystąpiła do sporządzenia zmian miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów w obrębie [...] i [...] z przeznaczeniem na cele produkcyjno-usługowe i komunikacji samochodowej.
W ocenie organu nadzoru uchwała Nr [...] została podjęta z rażącym naruszeniem prawa, gdyż zgodnie z treścią art. 14 ust. 3 w związku z art. 27 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717), plan miejscowy, w wyniku którego następuje zmiana przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, sporządza się dla całego obszaru wyznaczonego w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy przyjętym uchwałą Nr [...] z dnia [...] r. (plansza podstawowa lA), . Przed podjęciem uchwały, wójt wykonuje analizy dotyczące zasadności przystąpienia do sporządzenia planu i stopnia zgodności przewidywanych rozwiązań z ustaleniami studium, przygotowuje materiały geodezyjne do opracowania planu oraz ustala niezbędny zakres prac planistycznych (art. 14 ust. 5 ww. ustawy).
Organy Gminy powyższych ustawowych obowiązków nie wykonały. Wyznaczone do opracowania zmiany planu miejscowego tereny, oznaczone w załączniku graficznym do uchwały Nr [...], aktualnie są terenami rolnymi, zaś wskutek uchwalenia planu zmienią swoje przeznaczenie na nierolnicze (budowlane). W tej sytuacji organ stanowiący Gminy winien był przystąpić do sporządzenia zmiany planu miejscowego dla całego obszaru wyznaczonego w Studium nie zaś - jak to Rada uczyniła przedmiotową uchwałą jedynie - w odniesieniu do jego części.
Powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze Rada Gminy zaskarżyła skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia na rzecz Gminy kosztów postępowania sądowego. Skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem organu nadzoru, iż uchwała została podjęta z rażącym naruszeniem art. 14 ust. 3 oraz ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717) .
Wskazany wyżej przepis stanowi, iż plan miejscowy, w wyniku którego następuje zmiana przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, sporządza się dla całego obszaru wyznaczonego w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Przepis ten nawiązuje niewątpliwie w swej treści do art. 10 ust. 2 pkt 9 powołanej ustawy, zgodnie z którym obowiązkowe jest określenie w studium obszarów, dla których gmina zamierza sporządzić miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, w tym obszary wymagające zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i .nieleśne. Oznacza to, iż w studium uchwalanym na podstawie obowiązującej ustawy Rada Gminy ma obowiązek określić obszary wymagające zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, a następnie obszary te uwzględniać przy podejmowaniu uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego. Ustawodawca używa liczby mnogiej, mianowicie słowa "obszarów", a nie "obszaru", co nasuwa wniosek, że można w studium wyznaczyć kilka takich autonomicznych funkcjonalnie obszarów i dla każdego z nich osobno opracować plan miejscowy wbrew temu, co zdaje się sugerować organ nadzoru, iż musi istnieć jeden obszar i jeden plan dla całego tego obszaru w danej gminie.
Wymogu określenia w studium obszarów wymagających zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne nie zawierała jednak poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139). Stanowiący odpowiednik obecnego art. 14 ust 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym nie zawierał wymogu określenia takich obszarów w studium. Powyższy przepis określał następujące obszary:
1) obszary objęte lub wskazane do objęcia ochroną na podstawie przepisów szczególnych,
2) obszary rolniczej przestrzeni produkcyjnej, w tym wyłączone z zabudowy,
3) obszary zabudowane, ze wskazaniem, w miarę potrzeby, terenów wymagających przekształceń lub rehabilitacji,
4) obszary, które mogą być przeznaczone pod zabudowę, ze wskazaniem, w miarę potrzeby, obszarów przewidzianych do zorganizowanej działalności inwestycyjnej,
5) obszary, które mogą być przeznaczone pod zabudowę mieszkaniową wynikającą z potrzeby zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej,
6) obszary, na których będą stosowane indywidualne i grupowe systemy oczyszczania ścieków, a także tereny niezbędne do wytyczania ścieżek rowerowych,
7) obszary, dla których sporządzanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego jest obowiązkowe na podstawie przepisów szczególnych lub ze względu na istniejące uwarunkowania,
8) obszary przewidywane do realizacji zadań i programów wynikających z polityki, o której mowa wart. 6 ust. 2.
W konkretnym przypadku każdy z wyżej wymienionych obszarów może w jakiejś części zawierać obszary wymagające zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne - zwłaszcza wymieniony w pkt 7, ale nie tylko, jednakże nie było do [...] r. obowiązku wyodrębnienia w studium akurat tych ostatnio wymienionych obszarów. Skoro więc art. 10 ust. 2 pkt 9 nowej ustawy nie jest wprost odpowiednikiem art. 6 art. 5starej ustawy, to nie można oznaczenia wprowadzonego w studium na mocy starego przepisu automatycznie traktować zgodnie z literą nowego przepisu i przesądzać na tej podstawie o zgodności ze studium podejmowanych wcześniej uchwał o przystąpieniu do sporządzania planów miejscowych.
W związku z tym Gmina w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy przyjętym uchwałą Nr [...] z dnia [...] r. nie dokonała wyznaczenia obszarów wymagających zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, w szczególności zaś -wbrew twierdzeniom Wojewody - nie zawiera określenia takich obszarów załącznik graficzny stanowiący planszę podstawową lA i nie było żadnych przesłanek prawnych, aby takie określenie musiał zawierać. Nie da się również żadnego z oznaczeń wykorzystanych na mapie studium Gminy zaklasyfikować jednoznacznie i bez cienia wątpliwości jako wskazującego wszystkie obszary wymagające zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, a jednocześnie tylko i wyłącznie takie obszary. Zatem nie istnieje żaden normatywnie ustalony w studium wzorzec obszaru, z którym można byłoby porównywać obszar objęty uchwałą Rady Gminy o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wobec powyższego nie da się w żaden pewny sposób stwierdzić, iż zaskarżona uchwała dotyczy całości, czy części obszaru określonego w studium, skoro brak wzorca takiego obszaru do porównania.
Gdyby studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy było uchwalone po wejściu w życie nowej ustawy, wówczas na mapie studium musiałyby być odpowiednio zaznaczone obszary wymagające zmiany przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne. W takim zaś razie można byłoby stwierdzić, czy uchwała o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest zgodna z wymaganiami studium, czy nie i wówczas dopiero można byłoby zastanawiać się czy aby na pewno ustawodawca ustanowił w art. 14 ust. 3 wywnioskowaną przez Wojewodę zasadę: jeden obszar - jeden plan, pomijając już realia finansowe realizacji tej zasady. Natomiast w odniesieniu do obowiązującego studium stwierdzenia poczynione przez organ nadzorczy, będące zasadniczym powodem postawienia najcięższego zarzutu: rażącego naruszenia prawa przez Radę Gminy, są całkowicie bezpodstawne.
Zgodnie z art. 87 ust. 1 oraz 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin oraz plany miejscowe uchwalone po dniu 1 stycznia 1995 r. zachowują moc, a tylko gminy, które do wejścia w życie nowej ustawy nie sporządziły studium, maja obowiązek sporządzenia i uchwalenia studium, w terminie roku od dnia wejścia w życie ustawy, zgodnie z jej wymaganiami. Ustawa zatem całkowicie akceptuje treść normatywną istniejących w dniu jej wejścia w życie studiów i nie nakłada obowiązku jakiegokolwiek dostosowywania ich treści do zmienionych wymagań obecnej ustawy. Tymczasem Wojewoda - jak wynika z pisma skierowanego do wszystkich gmin Województwa z dnia [...] r. – w istocie kwestionuje wartość istniejących studiów uwarunkowań, a nawet już podjętych pod rządami starej ustawy uchwał o przystąpieniu do sporządzenia planów miejscowych, choć ustawodawca wyraźnie zachował ich ważność. Wprowadzając taką interpretację przepisów ustawy, dotyczącą zgodności ze studium podejmowanych uchwał o przystąpieniu do sporządzania planów miejscowych, narusza się ewidentnie zasadę nie działania prawa wstecz. Uznając, że studium zachowuje moc, jednocześnie taką interpretacją powoduje się zmianę znaczenia użytych w studium zapisów, niezgodnie z intencją autora studium. Czyli: co innego gmina uchwaliła według starej ustawy, co innego to znaczy według nowej. Ponadto w konsekwencji powyższego należałoby z góry uznać, że wszystkie studia uwarunkowań obowiązujące obecnie w gminach są nieaktualne i zgodnie z art. 32 powinna być od razu podjęta uchwała o aktualizacji studium. Czyli studium formalnie zachowuje moc, ale w praktyce jest z góry skazane na uznanie za nieaktualne. Jeśli intencją ustawodawcy było przyspieszenie i usprawnienie procesu inwestycyjnego, to taka interpretacja powoduje skutek odwrotny, bowiem przeprowadzenie aktualizacji studium zajmuje rok czasu.
Jeśli chodzi o zarzut naruszenia art. 14 ust 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r., to należy jedynie domyślać się, że zdaniem organu nadzorczego Gmina reprezentowana przez Wójta powinna przed podjęciem uchwały wykonać analizy dotyczące zasadności przystąpienia do sporządzenia planu i stopnia zgodności przewidywanych rozwiązań z ustaleniami studium oraz przygotować materiały geodezyjne do opracowania planu oraz ustalić niezbędny zakres prac planistycznych i nie uczyniła tego. Niestety wątku tego nie rozwinięto w ogóle w rozstrzygnięciu nadzorczym, co czyni je wadliwym choćby z tego powodu.
Wojewoda w ogóle nie sprawdzał przed wydaniem rozstrzygnięcia nadzorczego, czy Gmina posiada stosowne dokumenty - zakładając zapewne z góry, że ich nie posiada.
Skarżąca zwraca też uwagę, iż stanowisko organu nadzoru zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wielu innych podobnych rozstrzygnięciach wydawanych w ostatnim czasie, a oparte na wykładni zaprezentowanej w piśmie z dnia [...] r. prowadzi do zaniku prac planistycznych we wszystkich gminach, wymuszając niejako daleko idące skomplikowanie procedury planistycznej, gwałtowne zwiększenie jego kosztów oraz podważając zasadność już poniesionych na ten cel wydatków.
Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i przedstawił dodatkowe argumenty przemawiające za stanowiskiem zaprezentowanym w rozstrzygnięciu nadzorczym wskazując w szczególności, iż nie sposób zgodzić się z wywodami skarżącej, iż "nie istnieje żaden normatywnie ustalony w studium wzorzec obszaru, z którym można byłoby porównywać obszar objęty uchwałą Rady Gminy o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i z związku z tym nie da się w żaden pewny sposób stwierdzić, iż zaskarżona uchwała dotyczy całości, czy części obszaru określonego w studium"
Zgodnie z brzmieniem art. 9 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Zgodność ze studium dotyczy zaś wszystkich ustaleń planu - zarówno funkcji poszczególnych terenów jak i obszarów, dla których istnieje obowiązek opracowania miejscowych planów. Zważywszy na powyższe podjęta przez Radę Gminy uchwała nie jest zgodna ze Studium.
Wojewoda nie kwestionował i nie kwestionuje wielkości obszarów wyznaczonych do opracowania planów miejscowych, lecz - jak to wskazał w zaskarżonym rozstrzygnięciu - winny być one zgodne z obszarami wyznaczonymi w Studium. Uchwalenie planu obciążonego niezgodnością ze Studium, skutkowałoby - zgodnie z art. 28 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - koniecznością stwierdzenia jego nieważności.
Ponadto zauważyć należy, iż przedłożony w trybie art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) w dniu 24 grudnia 2003 r. Wojewodzie załącznik graficzny, stanowiący integralną część uchwały Nr [...] z dnia [...] r. jest odmienny od załącznika przy skardze z dnia [...]r. Potwierdzony w dniu [...] r. za zgodność z oryginałem załącznik linią przerywaną wyznacza teren mniejszy od obszaru określonego w załączniku przy skardze (potwierdzonym za zgodność z oryginałem dnia [...] r.). W efekcie powyższego budzi uzasadnioną wątpliwość - na jakim obszarze Gmina de facto przystąpiła do sporządzenia planu miejscowego. Niezależnie jednak od tej rozbieżności tereny wyznaczone na obu mapach są nie zgodne z art. 14 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Bezpodstawny jest zarzut skarżącej, iż Wojewoda w piśmie z dnia [...] r. (znak: [...]) kierowanym do wójtów, burmistrzów, prezydentów miast Województwa "kwestionuje w istocie wartość istniejących studiów uwarunkowań", a tym samym narusza ewidentnie zasadę nie działania prawa wstecz. W przedmiotowym piśmie Wojewoda zwrócił jedynie uwagę, iż przystępując do sporządzania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego gminy powinny mieć na uwadze obowiązujące w tym zakresie przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ciążące nań obowiązki wynikające z art. 14 ww. ustawy. Wojewoda zwrócił uwagę, iż obowiązujący od dnia 11 lipca 2003 r. przepis art. 14 ust. 3 uniemożliwia sporządzanie planów dla fragmentów obszarów wskazanych w studium, w przypadku gdy w wyniku tegoż planu następuje zmiana przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolne i nieleśne. Z całą stanowczością wskazać również należy, że po wejściu w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tj. po 11 lipca 2003 r. Wojewoda nigdy nie kwestionował ważności studiów ani planów miejscowych uchwalonych po 1 stycznia 1995 r. zgodnie z przepisami ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Ustawodawca bowiem - na mocy przepisu z art. 87 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - podjęte w tym okresie akty utrzymał w mocy. Zauważyć należy, iż Wojewoda w swoim rozstrzygnięciu nie podnosi kwestii aktualizacji studiów. W myśl bowiem art. 32 ww. ustawy ocena aktualności studium leży w gestii organu wykonawczego gminy, który w tym celu dokonuje oceny zmian w zagospodarowaniu przestrzennym gminy, ocenia postępy w opracowywaniu planów miejscowych i opracowuje wieloletnie programy ich sporządzania w nawiązaniu do ustaleń studium. Wskazywanie obowiązku odpowiednich zmian w studium nie należy do kompetencji organu nadzoru. Toteż przekonanie skarżącej, iż w ocenie Wojewody studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin są "z góry skazane na uznanie za nieaktualne" jest ze wszech miar wadliwe i wynika z niezrozumienia oraz błędnej interpretacji zarówno adresowanego do Gminy pisma [...]., jak i wskazanego przepisu ustawy.
Jednocześnie nie sposób zaaprobować twierdzenia Gminy, iż "stanowisko organu nadzoru zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym prowadzi do zaniku prac planistycznych, wymuszając niejako daleko idące skomplikowanie procedury planistycznej". Taki wniosek wyprowadzony z rozstrzygnięcia nadzorczego z dnia [...] r. ([...]) jest zupełnie niezrozumiały do organu nadzoru. Przeciwnie - w ocenie organu nadzoru Wojewody - podstawą wszystkich działań planistycznych gminy winno być tworzenie ładu przestrzennego i zrównoważonego rozwoju, poprzez sporządzanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego podporządkowanych kompleksowej polityce przestrzennej gminy, wyrażonej w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Wynika to z przepisów art. art. 1, 9 ust. 4, 10 ust. 1 pkt 2, 14 ust. 3, 15 ust. 1, 17 pkt 4, 20 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Skarżąca przekazując Wojewodzie uchwałę Nr [...] celem oceny jej zgodności z prawem nie przedłożyła analizy stopnia zgodność przewidywanych rozwiązań z ustaleniami studium. Obowiązek sporządzenia powyższej analizy ciąży na wójcie gminy. Zgodnie z brzmieniem art. 14 ust. 5 cyt. ustawy przed podjęciem uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta wykonuje analizy dotyczące zasadności przystąpienia do sporządzenia planu i stopnia zgodności przewidywanych rozwiązań z ustaleniami studium, przygotowuje materiały geodezyjne do opracowania planu oraz ustala niezbędny zakres prac planistycznych.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego było w pełni uzasadnione i konieczne, dlatego też Wojewoda Zachodniopomorski podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w powołanym wyżej rozstrzygnięciu nadzorczym i nadal uznaje, że uchwała Nr [...] Rady Gminy z dnia [...]r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest wadliwą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Argumenty zawarte w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego oraz w odpowiedzi na skargę uznać należy za trafne.
W Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy , uchwalonym uchwałą Nr [...] Rady Gminy z dnia [...]r., wskazano w pkt. 3.2 (str.90) wykaz obszarów do opracowania planów zagospodarowania przestrzennego.
Granice obszarów dla których obowiązuje opracowanie planów miejscowych, zaznaczono na planszy podstawowej w skali 1: 10000 oraz planszach poszczególnych miejscowości w skali 1 :5000 linią przerywaną z dwoma kropkami.
W studium tym Gmina wyznaczyła obszary do obowiązkowego opracowania planów w oparciu o art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym. Zgodnie z art. 6 ust. 5 pkt 7 ww. ustawy w studium określa się między innymi : obszary, dla których sporządzenie planów miejscowych zagospodarowania przestrzennego jest obowiązkowe na podstawie przepisów szczególnych lub ze względu na istniejące uwarunkowania,
Przepisem szczególnym jest w tym wypadku art. 7 ust 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, który stanowi , iż "przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym".
Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717) rada gminy, w celu ustalenia przeznaczenie terenów, w tym dla inwestycji celu publicznego, oraz określenia sposobów ich zagospodarowania i zabudowy, podejmuje uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Uchwała w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu inicjuje wieloetapową procedurę zmierzającą do uchwalenia, aktu prawa miejscowego, planu miejscowego, jakim jest plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego. Stwierdzić zatem należy, iż rozpoczynająca prace planistyczne uchwała, na mocy której gmina przystępuje do sporządzenia planu winna precyzyjnie określać teren, dla którego w przyszłości przyjęty zostanie ów plan.. Oczywistym jest zatem, iż skoro:- zgodnie z treścią art. 14 ust. 3 cyt. ustawy - plan miejscowy, w wyniku którego następuje zmiana przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, sporządza się dla całego obszaru wyznaczonego w studium, to przystąpienie do jego sporządzenia winno również obejmować cały ten obszar.
Niezależnie więc od trybu w jakim zostały wyznaczone tereny do opracowania planów w studium, przy uchwalania planów gminę obowiązują wszystkie wymagania ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wskazuje też na to treść art. 9 ust. 4 ww. ustawy zgodnie, z którym ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Zgodność ze studium dotyczy wszystkich jego ustaleń - zarówno funkcji poszczególnych terenów jak i obszarów, dla których nałożono obowiązek opracowania miejscowych planów.
Jeżeli wiec gmina, zamierzała sporządzić plan miejscowy, winna najpierw sprawdzić zapisy studium, tym bardziej, że sporny teren będzie wymagał wyrażenia zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze.
W przedmiotowej sprawie istotnym jest, iż obszary, dla których należy sporządzić plan miejscowy zostały - zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.) - wskazane przez Radę Gminy w uchwale nr [...] z dnia [...]r. w sprawie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy . W pkt 3,2 tejże uchwały Rada postanowiła, iż "granice obszarów, dla których obowiązuje sporządzenie planów miejscowych zaznaczono na planszy podstawowej w skali 1: 10000 oraz planszach poszczególnych miejscowości w skali 1: 5000 linią przerywaną z dwoma kropkami". Jednym z powyższych terenów jest strefa produkcyjno-usługowa [...].
Bezspornym jest, iż przedmiotowy obszar, którego dotyczy przedmiotowa uchwała jest jedynie fragmentem obszaru [...] przewidzianego do opracowania planu. Jest to teren rolny przeznaczony na cele nierolnicze - leży bowiem w strefie produkcyjno-usługowej. Zgodnie z wolą Gminy wyrażoną w postanowieniach obowiązującego Studium, w wyniku uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - na danym obszarze [...] dojdzie do zmiany przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze. Potwierdza to również Rada w § 1 przedmiotowej uchwały Nr [...] stanowiąc, iż "Przystępuje się do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów w obrębie [...] z przeznaczeniem na cele produkcyjno - usługowe i komunikacji samochodowej".
W związku z powyższym - wbrew twierdzeniom skarżącej - zachodziła w tej sytuacji konieczność przystąpienia przez Radę Gminy do sporządzenia planu do całego obszaru wyznaczonego w Studium, tj. całego obszaru planistycznego [...]. Tego jednak skarżąca nie uczyniła, obejmując kwestionowaną uchwałą jedynie część obszaru wyznaczonego w Studium. Takie działanie uznać należy za rażące naruszenie przepisu art. 14 ust. 3 obowiązującej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Za taką interpretacją treści normatywnej art. 14 ust.3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przemawia też jego cel, jakim jest niewątpliwie zapobieganie przypadkowemu lub spekulacyjnemu przekształcaniu obszarów chronionych /rolnych lub leśnych/ w tereny inwestycyjne.
Proces ten powinien być bowiem zharmonizowany z perspektywicznym programem rozwoju i zagospodarowania przestrzennego danego obszaru planistycznego.
Podstawą wszystkich działań planistycznych gminy winno być tworzenie ładu przestrzennego i zrównoważonego rozwoju, poprzez sporządzanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego podporządkowanych kompleksowej polityce przestrzennej gminy, wyrażonej w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania . przestrzennego. Świadczy o tym treść art. 1, art. 9 ust. 4, art. 10 ust 1 pkt 2, art. 14 ust. 3, art.15 ust 1, art. 17 pkt 4, a także art.20 ust l ww. ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Nietrafny jest zarzut skargi, iż organ nadzoru narzuca gminie konieczność opracowania jednego planu dla całego obszaru w danej gminie. Stwierdził on jedynie, iż obszary objęte planami . winny być zgodne z obszarami wyznaczonymi w Studium - zgodnie z art. 9 ust 4, 14 ust. 3, art. 15 ust. l oraz art. 20 ust. l ww. ustawy. Uchwalanie planu obciążonego niezgodnością ze studium, skutkowałoby koniecznością jego uchylenia po przeprowadzeniu całej procedury planistycznej w trybie art. 28 ww. ustawy przez organ nadzoru.
Wojewoda w swoim rozstrzygnięciu nie podnosi też kwestii konieczności obowiązku aktualizacji i studiów. Zgodnie z art. 32 ustawy, oceny aktualności studium dokonuje Wójt gminy po przeanalizowaniu zmian w zagospodarowaniu przestrzennym.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż skarga Gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody zachodniopomorskiego nie jest zasadna, wobec czego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 202r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło