II SA/Sz 208/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi U. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...] odmówił przyznania U.K., dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika M. S. W. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż przed zakończeniem nauki zawodu młodocianego pracownika, na wniosek zainteresowanej, tj. U. K., Burmistrz Gminy decyzją z dnia[...] wykreślił działalność gospodarczą z ewidencji. Nauka zawodu młodocianego pracownika u pracodawcy U. K. odbywała się w okresie od [...] i trwała[...]. W dniu[...] M. S. W. zdała egzamin. Jako były pracodawca U. K. zwróciła się z wnioskiem z dnia[...] o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Organ I instancji przytoczył treść art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), zgodnie z którym pracodawcą jest jednostka organizacyjna choćby nie miała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Następnie powołał się na przepis art. 70b ust. 1 i ust. 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 265, poz. 2572 ze zm.) stwierdzając, iż ustawodawca nie posługuje się określeniem "przedsiębiorcy" lecz "pracodawcy", a co za tym idzie wnioskodawcy nie przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika, ponieważ z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że na dzień jego złożenia nie spełnia podstawowego wymogu wynikającego ze wskazanych przepisów - nie jest pracodawcą. Od powyższej decyzji U. K. złożyła odwołanie, w którym podniosła, iż M. S.W. do egzaminu przystąpiła w [...] jedynie otrzymała dyplom potwierdzający przystąpienie i zdanie egzaminu. Ponadto wskazała, iż kształcąc pracownicę była pracodawcą. Do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej zmusiły ją stan zdrowia oraz względy ekonomiczne. Nadto zauważyła, iż dofinansowanie kosztów kształcenia dotyczy kosztów poniesionych, a nie przyszłych, wobec czego powinny być one zrefundowane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia znak: [...] utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Organ II instancji wskazał, iż aby wniosek o dofinansowanie kosztów mógł być rozpatrzony pozytywnie po stronie wnioskodawcy spełnione muszą być wszystkie przesłanki określone powołanymi wyżej przepisami prawa materialnego, wskazane w treści art. 70b ust. 1 i ust. 7 ustawy o systemie oświaty. W ocenie organu II instancji U. K. z chwilą wykreślenia prowadzonej przez nią działalności gospodarczej z ewidencji, tj. z dniem [...] przestała być pracodawcą w rozumieniu prawa. Natomiast tylko pracodawca może ubiegać się o przyznanie kosztów nauki zawodu młodocianego, zaś utrata przymiotu pracodawcy powoduje niemożność udzielenia tego dofinansowania. W skardze z dnia [...] złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego U.K. wskazuje, iż zwrot "pracodawca" znajdujący się w przepisach art. 70b ust. 1 i ust. 7 ustawy o systemie oświaty odnosi się do wymogów, które spełniała, zaś wniosek złożony do Burmistrza Gminy w dniu[...] jest "wnioskiem o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika" i nie widnieje na nim zapis sporny "wniosek pracodawcy". Skarżąca zauważa, iż w okresie kształcenia ucznia prowadziła działalność i była jego pracodawcą. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając podtrzymał dotychczasowe stanowisko, iż przedmiotowe dofinansowanie nie przysługuje U. K., bowiem w dniu złożenia wniosku nie była ona pracodawcą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270) Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ocena, czy skarżącej przysługuje prawo do otrzymania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, w sytuacji, gdy wniosek o przedmiotowe dofinansowanie złożony został po wyrejestrowaniu przez U. K. działalności gospodarczej z ewidencji. Organy zarówno I jaki i II instancji uznały, iż skarżąca utraciła status pracodawcy. Stanowiska tego nie można podzielić. W myśl art. 70b ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 265, poz. 2572 ze zm.) pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami. Mając na uwadze treść cytowanego przepisu należy zauważyć, iż ustawodawca wskazuje na trzy przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, by można było przyznać dofinansowanie na rzecz pracodawcy: zawarcie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, posiadanie przez pracodawcę lub osobę zatrudnioną u pracodawcy kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych oraz ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia zawodowego i zdanie egzaminu zgodnie z odrębnymi przepisami. Z utrwalonego już w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu wynika, iż powyższe przesłanki muszą istnieć w czasie trwania całego okresu przygotowania zawodowego, a nie tylko w dacie rozstrzygania wniosku. Jednocześnie ustawodawca w art. 70b ust. 5 ww. ustawy wskazał na możliwość uzyskania dofinansowania również w przypadku rozwiązania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Przepis ten pozwala na przyznanie proporcjonalnego podziału kwoty dofinansowania pomiędzy pracodawców w sytuacji, gdy umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a młodociany pracownik podjął naukę zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego pracodawcy. Wówczas podział kwoty dofinansowania następuje proporcjonalnie do liczby miesięcy przeprowadzonej przez pracodawców nauki zawodu. Nadto stosownie do art. 70b ust. 7 ww. ustawy dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy. (...) Zauważyć w tym miejscu należy, że w praworządnym (art. 7 Konstytucji RP) i demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) nałożenie na stronę obowiązku lub ograniczenia przysługującego jej uprawnienia może nastąpić tylko na podstawie przepisu powszechnie obowiązującego. Jednocześnie (...) obowiązku obciążającego stronę lub ograniczenia przysługującego jej uprawnienia nie można domniemywać, gdyż to godzi w bezpieczeństwo obrotu prawnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OSK 2010/11). Regulacja art. 70b ustawy o systemie oświaty nie wskazuje na możliwość pozbawienia pracodawcy prawa do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w przypadku zaniechania prowadzenia działalności gospodarczej. Niedopuszczalne jest również wyprowadzenie takiego wniosku w drodze wykładni, bowiem przepis ten należy interpretować ściśle. Utratę prawa do otrzymania przedmiotowego dofinansowania przewiduje jedynie ust. 5 wskazanego przepisu w sytuacji, gdy stosunek prawny łączący pracodawcę i młodocianego pracownika ustał wskutek rozwiązania umowy o pracę z winy pracodawcy. Stwierdzić zatem należy, iż fakt nieprowadzenia w dacie złożenia wniosku, przez pracodawcę działalności gospodarczej, w ramach której zatrudniał młodocianego pracownika na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, nie jest przesłanką pozwalającą na odmowę przyznania dofinansowania. Istotne jest jedynie to, czy pracodawca w toku kształcenia młodocianego pracownika spełniał przesłanki wynikające z regulacji art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważa się, że nie jest kwestionowane, iż U. K. posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. nr 60, poz. 278, ze zm.). Co za tym idzie spełniona została przesłanka z art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty. Nadto skarżąca załączyła - wymagany na mocy art. 70b ust. 1 pkt 2 ww. ustawy - dyplom nr [...] wystawiony w dniu [...] przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną potwierdzający kwalifikacje zawodowe w zawodzie sprzedawca. Wniosek o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika został złożony przez U. K. w dniu [...], a zatem z zachowaniem 3-miesięcznego terminu zakreślonego w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty. Fakt utraty przez skarżącą statusu pracodawcy z uwagi na wyrejestrowanie działalności gospodarczej po zakończeniu nauki zawodu nie ma wpływu na uprawnienie do dofinansowania, o którym mowa w art. 70 b ust. 1 ww. ustawy. Zauważyć bowiem należy, że zatrudnienie w celu przygotowania zawodowego jest zatrudnieniem celowym, a zatem jego zadaniem jest przyuczenie ucznia do zawodu w sposób praktyczny. Co za tym idzie w sytuacji, gdy cel przygotowania został osiągnięty nie ma podstaw do odmowy dofinansowania. Wobec tego zaskarżona decyzja o odmowie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika wydana została z naruszeniem powołanych wyżej przepisów prawa materialnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien zatem uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U.z 2012 r. Nr 270), orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęto stosownie do art. 152 powołanej ustawy.