II SA/Sz 228/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 września 2015 r. sprawy ze skargi D. Ś. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przywrócenia obiektu do stanu poprzedniego oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, decyzją z dnia [...] nr [...], nałożył na D. i F. Ś. obowiązek przywrócenia do stanu poprzedniego instalacji wodociągowej w budynku mieszkalnym w miejscowości [...], gmina [...], działka [...], poprzez wykonanie połączenia rury wodociągowej, zasilającej lokal nr 2, z instalacją wodociągową w budynku mieszkalnym, która została samowolnie odcięta przez D. i F. Ś., w terminie do dnia 10 grudnia 2013 r. Organ wskazał, że w dniu 29 sierpnia 2013 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w K. wpłynęło pismo L.H. informujące, że właściciele lokalu mieszkalnego nr 1, w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, w miejscowości [...], gmina [...], działka nr [...], D.i F. Ś., odcięli dopływ wody do użytkowanego przez nią lokalu mieszkalnego nr 2. Ustalono, że na terenie przedmiotowej nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny, dwukondygnacyjny, w którym znajdują się dwa lokale mieszkalne, stanowiące odrębne przedmioty własności. Woda do całego budynku doprowadzana jest z sieci gminnej poprzez pojedyncze przyłącze wodociągowe, które znajduje się na działce [...], w lokalu nr [...] użytkowanym przez M. i K. S., skąd przewodem wodociągowym doprowadzana jest do lokalu [...], a następnie do lokalu [...], na działce [...]. Kontrola nieruchomości przeprowadzona w dniu 23 września 2013 r. wykazała, że w lokalu nr [...], Państwo Ś. przeprowadzili w łazience roboty budowlane w trakcie których została samowolnie odcięta rura doprowadzająca wodę do lokalu nr [...]. D. i F. Ś. nie przedstawili dokumentów uprawniających do wykonywania robót budowlanych w powyższym zakresie. W wyniku rozpoznania odwołania D.S od powyższej decyzji, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [...]., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że odcięcie doprowadzenia wody do lokalu nr 2 spowodowało, że budynek nie spełnia przepisów określonych w art. 5 ustawy Prawo budowlane. Jednak organ pierwszej instancji niewłaściwie ustalił strony postępowania oraz niezasadnie wyznaczył termin wykonania nakazu, z uwagi na brak podstawy prawnej do jego określenia w przypadku wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nałożył na D. i F. Ś., obowiązek przywrócenia do stanu poprzedniego instalacji wodociągowej w budynku mieszkalnym w miejscowości [...], gmina [...], działka nr [...], poprzez wykonanie połączenia rury wodociągowej, zasilającej lokal nr 2, z instalacją wodociągową w budynku mieszkalnym, która została samowolnie odcięta przez D. i F. Ś. Organ nadzoru budowlanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy ustalił, że obecnie lokal nr 2 użytkowany jest przez A.N. i L.H., natomiast Z.M., który widnieje w rejestrze gruntów jako właściciel lokalu, zmarł 1 grudnia 2008 r. A.N. złożył w dniu 15 czerwca 2014 r. oświadczenie, z którego wynika, że Z.M. był jego ojczymem oraz że od 1990 r. mieszka w budynku mieszkalnym [...]. L.H. w dniu 25 czerwca 2014 r. złożyła w Inspektoracie oświadczenie, że od października 1994 r. mieszka w przedmiotowym lokalu mieszkalnym wraz z A.N. W odwołaniu od powyższej decyzji D.S. zarzuciła naruszenie: - art. 28 K.p.a. poprzez niewłaściwe ustalenie stron postępowania, - art. 7, art. 9, art. 10 K.p.a. oraz art. 3 pkt 8, art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane, poprzez zakwalifikowanie wykonanych robót budowlanych jako remont i w efekcie przyjęcie niewłaściwego trybu postępowania, - § 16 ust. 2 pkt 3 i 4 i ust. 3 rozporządzenia MSWiA z dnia 16.08.1999r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych, zgodnie z którym należy likwidować przecieki z instalacji, w zakresie obciążającym użytkownika lokalu, niezwłocznie po ich pojawieniu się oraz dokonywać napraw i wymian uszkodzonych lub zużytych elementów instalacji i wyposażenia lokalu w zakresie obciążającym użytkownika. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, po rozpatrzeniu odwołania D.S., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy powołując się na ustalenia organu pierwszej instancji z czynności kontrolnych wskazał, że w lokalu nr 1 w budynku mieszkalnym zlokalizowanym w m. [...] na działce nr [...], w pomieszczeniu łazienki należącej do Państwa Ś., samowolnie wykonano roboty budowlane polegające na rozbiórce części istniejącego pionu instalacji wodnej, pozbawiając w ten sposób zasilenia mieszkania nr 2 w wodę. L.H. doprowadza wodę do lokalu nr 2 za pomocą gumowego węża. Po przytoczeniu treści przepisów art. 28, art. 31 ust. 1 pkt 2, art. 3 pkt 9 ustawy Prawo budowlane organ stwierdził, że wykonanie robót budowlanych polegających na rozbiórce części wewnętrznej instalacji wodnej wymagało stosownego pozwolenia właściwego organu, którego Państwo Ś. nie posiadali. Samowolna rozbiórka części instalacji wodnej, powodująca odcięcie dopływu wody do lokalu nr 2, narusza przepisy art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a ww. ustawy, w myśl których, obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno - budowlanych oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając warunki użytkowe zgodne z przeznaczeniem obiektu, w szczególności w zakresie zaopatrzenia w wodę i energię elektryczną oraz, odpowiednio do potrzeb, w energię cieplną i paliwa, przy założeniu efektywnego wykorzystania tych czynników. W związku z powyższym, nakaz przywrócenia instalacji wydany został zasadnie i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Organ wskazał, że z wypisu z rejestru gruntów oraz z treści księgi wieczystej wynika, iż L.H. i A.N. nie posiadają prawa własności do lokalu mieszkalnego nr 2. Z uwagi jednak na okres zajmowania nieruchomości przez ww. oraz okoliczność złożenia przez Pana N. oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie nieprawdziwych zeznań, iż zmarły Z.M. był jego ojczymem, pozwala to na uznanie użytkowników lokalu nr 2 za strony postępowania, jako sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej. Zgodnie bowiem z przepisami art. 30 § 5 K.p.a. w sprawach dotyczących spadków nie objętych jako strony działają osoby sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku - kurator wyznaczony przez sąd na wniosek organu administracji publicznej. Nadto organ wyjaśnił, że wykonując powyższe roboty budowlane (nawet w przypadku awarii) Państwo Ś. naruszyli przepisy art. 5 ustawy Prawo budowlane, czego skutkiem jest wydanie przez organ prowadzący postępowanie decyzji o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1, nakazującej przywrócenie obiektu do stanu poprzedniego, co oznacza zapewnienie dotychczasowej organizacji przepływu wody w instalacji wodociągowej budynku. Obowiązek likwidacji przecieków w instalacji nie upoważnia właściciela nieruchomości do rozbiórki instalacji, skutkujący brakiem dopływu wody do innych lokali mieszkalnych. D.S. powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o stwierdzenie jej nieważności oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie uchylenie wskazanych decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 28 oraz art. 30 § 5 K.p.a. przez bezzasadne uznanie za strony postępowania administracyjnego L.H. oraz A.N. oraz przez nieustalenie i pominięcie w postępowaniu właścicieli nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny położony w miejscowości [...]oraz przez zaniechanie wystąpienia do właściwego sądu o ustanowienie kuratora; - art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 oraz art. 80 K.p.a. przez brak realizacji wniosków dowodowych zamieszczonych w pismach z dnia 16 kwietnia 2014 r. oraz z dnia 5 maja 2014 r., co spowodowało rozstrzygnięcie sprawy bez rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego zawnioskowanego przez skarżącą i wypaczenie wyniku postępowania, albowiem gdyby organ przeprowadził w pełni postępowanie dowodowe mógłby dojść do innych wniosków; - art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. przez brak weryfikacji, czy decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]na dzień jej wydania jest możliwa do wykonania i czy niemożność wykonania (jeżeli zachodzi) ma charakter trwały, w sytuacji gdy z uwagi na przebudowę sieci wodociągowej przez lokatorów mieszkań sąsiednich przywrócenie stanu poprzedniego przez skarżącą stało się niemożliwe i stan ten istniał już na dzień 8 października 2014 r.; - art. 107 K.p.a. przez brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji organu do wniosków dowodowych złożonych przez skarżącą; - art. 3 pkt 8 oraz art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane przez bezzasadne przyjęcie, iż prace przeprowadzone przez skarżącą były remontem, podczas gdy stanowiły one bieżącą konserwację; - art. 5 ust. 1 pkt 2 lit a ustawy Prawo budowlane przez bezzasadne jego zastosowanie gdyż przepis ten odnosi się do innych stanów faktycznych niż zaistniałe w przedmiotowej sprawie, a co za tym idzie oparcie decyzji na złej podstawie prawnej; - § 16 ust. 2 pkt 3 i 4 oraz ust 3 rozporządzenia MSWiA z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.,). zgodnie z którym, właściwy organ w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Stosownie do art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, przepis ust. 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1, czyli bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia. W myśl art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Budowa instalacji wodociągowej nie została w ustawie Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, pozwolenia na budowę nie wymaga rozbiórka obiektów i urządzeń budowlanych, na budowę których nie jest wymagane pozwolenie na budowę, jeżeli nie podlegają ochronie jako zabytki. Stosownie do art. 3 pkt 9 wyżej cytowanej ustawy, pod pojęciem urządzeń budowlanych należy rozumieć urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego bezsporne jest, że skarżąca (inwestor) nie uzyskała pozwolenia na rozbiórkę części instalacji wodnej wewnątrz budynku mieszkalnego wielorodzinnego w lokalu nr 1, w miejscowości [...]. Jak prawidłowo ustalił to organ II instancji, samowolnie dokonana rozbiórka części instalacji wodociągowej spowodowała odcięcie od dostawy wody lokalu współkorzystającego z tej instalacji, tj. lokalu nr 2. W tej sytuacji wskazany lokal przestał spełniać wymagania o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2a ustawy Prawo budowlane, a więc warunki użytkowe zgodne z przeznaczeniem obiektu, w szczególności w zakresie zaopatrzenia w wodę. Zasadnie zatem organy zastosowały art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane i nakazały doprowadzenie do stanu poprzedniego samowolnie rozebranej części instalacji wodociągowej poprzez wykonanie połączenia rury wodociągowej, zasilającej lokal nr 2 z instalacją wodociągową w budynku mieszkalnym wielorodzinnym w miejscowości [...], usytuowanym na działce nr [...]. Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego naruszenia art. 28 i art. 30 § 5 K.p.a. poprzez bezzasadne uznanie za strony postępowania L.H. i A.N. wyjaśnić należy, że uwzględnienie skargi z powodu naruszeń przepisów postępowania może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy uchybienie to, w ocenie sądu, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Adresatem zaskarżonej decyzji jest skarżąca oraz jej mąż, właściciele lokalu nr 1, prawidłowo uznani za sprawców częściowej rozbiórki instalacji wodociągowej. Ustalenia organów w tym zakresie nie budzą wątpliwości, znajdując potwierdzenie zarówno w treści protokołów oględzin jak i wykonanej dokumentacji zdjęciowej. Warunkiem skierowania decyzji do określonych podmiotów jest to, by posiadali oni władztwo nad przedmiotem ich własności, umożliwiające im wykonanie nałożonego decyzją obowiązku. Natomiast kwestia pominięcia lub nieustalenia prawnych właścicieli lokalu nr 1, mogłaby co najwyżej stanowić podstawę złożenia przez nich wniosku o wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.). Nie mogło to mieć, nawet teoretycznie, istotnego wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, nakładającego określony obowiązek na jego adresatów. Na marginesie można zauważyć, że oczekiwanie przez organy nadzoru budowlanego, na uregulowanie prawa własności lokalu po zmarłym właścicielu Z.M., w sytuacji gdy osoby zamieszkujące ten lokal L.H. (od ponad 20 lat) i Z.M. (od ponad lat 24), pozbawione są normalnego dostępu do wody od sierpnia 2013 r. przeczyłoby zasadzie szybkości i efektywności postępowania (art. 12 K.p.a.), stanowiąc zbędną zwłokę. Słuszne jest więc stanowisko organu uznające wskazane osoby jako sprawujące zarząd majątkiem masy spadkowej stosownie do art. 30 § 5 K.p.a. Przyjmuje się bowiem, że zarząd ten ma mieć charakter faktyczny (por. glosa B. Adamiak w OSP 2000/4/61, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt. II SA/Wr 472/10). Sąd nie dopatrzył się wskazanych przez skarżącą naruszeń prawa procesowego tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 , art. 80 K.p.a. Organ, w ocenie Sądu, należycie ustalił stan faktyczny sprawy i dokonał właściwej kwalifikacji wykonanych robót budowlanych na gruncie przepisów Prawa budowlanego, uznając, że roboty te nie stanowiły bieżącej konserwacji, ale rozbiórkę części instalacji wodociągowej bez wymaganego pozwolenia na budowę. Określenie "bieżąca konserwacja" nie posiada definicji legalnej na gruncie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U z 1999 r. nr 74 poz. 836) w § 3 pkt 4 określa konserwację jako wykonywanie robót mających na celu utrzymanie sprawności technicznej elementów budynku. Natomiast za "naprawę bieżącą" (pkt 3) nakazuje rozumieć okresowy remont elementów budynku, który ma na celu zapobieganie skutkom zużycia tych elementów i utrzymanie budynku we właściwym stanie technicznym. Usunięcie części instalacji wodnej w pionie kanalizacyjnym wspólnym do użytkowania z lokalem nr 1, skutkujące odcięciem dopływu wody do tego lokalu, nie można uznać za bieżącą konserwację. Instalacja ta przestała bowiem spełniać swoje przeznaczenie a więc doprowadzać wodę z sieci gminnej do lokalu nr 1 oraz do lokalu nr 2. Wskazywany przez skarżącą przepis § 16 ust. 2 pkt 3 i 4 ww. rozporządzenia stanowi że, w czasie użytkowania instalacji i urządzeń należy likwidować przecieki z instalacji, w zakresie obciążającym użytkownika lokalu, niezwłocznie po ich pojawieniu się (pkt 3), dokonywać napraw i wymian uszkodzonych lub zużytych elementów instalacji i wyposażenia lokalu w zakresie obciążającym użytkownika (pkt 4). Natomiast w przypadku wystąpienia uszkodzeń lub zakłóceń w funkcjonowaniu instalacji i urządzeń należy niezwłocznie wstrzymać ich eksploatację, jeżeli dalsze ich użytkowanie może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa osób lub mienia albo skażenie środowiska (ust.3). Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, iż obowiązek likwidowania przecieków nie upoważnia właściciela lokalu do rozbiórki instalacji, skutkującego odcięciem dopływu wody do innych lokali mieszkalnych. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza również zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. Z protokołu oględzin przeprowadzonego w dniu 27 marca 2014 r. wynika, że właściciele sąsiednich lokali nie odcięli dopływu wody do pozostałych mieszkań. Zatem przywrócenie stanu poprzedniego, przez który należy rozumieć zapewnienie lokalowi zajmowanemu przez L.H. stałego dopływu wody, jest możliwe, a decyzja nadaje się do wykonania. Za chybiony Sąd uznał zarzut naruszenia art. 107 K.p.a. przez brak odniesienia się do wniosków dowodowych skarżącej. Zdaniem Sądu, organy podjęły wszelkie niezbędne kroki w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, przeprowadziły oględziny w lokalu nr 1 (23 września 2013 r.) jak i lokalu nr 2 (27 marca 2014 r.), dokonując samodzielnej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie. Zarzut, że nie przesłuchano świadków wskazanych przez skarżącą nie miał wpływu na ocenę przeprowadzonego postępowania. Okoliczność, która miałaby być przedmiotem dowodzenia, a więc stan techniczny części instalacji wodociągowej - rury wodociągowej pomiędzy lokalem nr 1 i nr 2, nie była w sprawie sporna. Istotne natomiast jest to, że trwałe usunięcie części tej rury, nie było spowodowane celem poddania tego jej fragmentu "konserwacji" i nie mogło być uznane jako "bieżąca naprawa". Z przytoczonych wyżej względów zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł o jej oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.