II SA/Sz 243/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lipca 2017 r. sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku zapłaty kosztów za przechowywanie i oszacowanie pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie na rzecz skarżącego J. Ł. kwotę 1263,00 (jeden tysiąc dwieście sześćdziesiąt trzy) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie: Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej określanej jako "k.p.a.", oraz art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] r. w przedmiocie nałożenia na M. S. oraz J. Ł. obowiązek zapłaty [...] zł, tytułem kosztów wynikających z przechowywania i oszacowania pojazdu marki [...] o nr rej.[...] . Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wydał ją w oparciu o następujące ustalenia. Starosta decyzją z dnia 23 maja 2016 r. nałożył na M. S. oraz J. Ł. obowiązek zapłaty [...] zł tytułem kosztów wynikających z przechowywania i oszacowania pojazdu marki [...] o nr rej. [...] . W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] r. przedmiotowy pojazd został usunięty z drogi w trybie art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu funkcjonariusza Komisariatu Policji , z uwagi na stwierdzenie, że osoba kierująca pojazdem nie posiadała przy sobie dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu. W dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu stanowił on własność M. S. oraz J. Ł. Postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt [...] , na wniosek Starosty, Sąd Rejonowy orzekł przepadek pojazdu na rzecz Powiatu. Na podstawie opinii rzeczoznawcy majątkowego z dnia [...] r. i decyzji Komisji Likwidacyjnej Starosty, w dniu [...] r. dokonano likwidacji pojazdu. Następnie Starosta przywołał przepis art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym i przedstawił wyliczenie kosztów związanych z usunięciem pojazdu, jego przechowywaniem, oszacowaniem i zniszczeniem. Od ww. decyzji odwołanie złożył J. Ł. podnosząc, że pomiędzy datą dyspozycji usunięcia pojazdu a powiadomieniem go o umieszczeniu pojazdu na parkingu strzeżonym minęło blisko [...] lat. W sprawie nie dopełniono obowiązku wynikającego z § 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów, tj. niezwłocznego powiadomienia właściciela pojazdu o dyspozycji usunięcia pojazdu i skutkach jego nieodebrania z parkingu. Według odwołującego się, obciążenie go kosztami przechowywania pojazdu za okres przed zawiadomieniem o usunięciu pojazdu jest rażąco krzywdzące i stanowi naruszenie prawa i zasad współżycia społecznego. W wyniku rozpoznania sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji wskazało, że przepis art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym, w aktualnym brzmieniu obowiązuje od dnia 4 września 2010 r. - na mocy art. 1 pkt 10 lit. k ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018 ze zm.). Nie zmienia to jednak faktu, że zarówno w obecnym stanie prawnym jak i w stanie prawnym obowiązującym w dacie usunięcia przedmiotowego pojazdu z drogi, obowiązek ponoszenia kosztów związanych z usunięciem jak również z przechowywaniem pojazdu na parkingu spoczywał na jego właścicielu. Analiza art. 13 ustawy nowelizującej daje również podstawę do twierdzenia, że Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów także wówczas, gdy termin 6-miesięczny od dnia usunięcia pojazdu upłynął przed dniem [...] r., tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Stąd też koszty związane z usunięciem przedmiotowego pojazdu, jego przechowywaniem na parkingu należy liczyć od dnia [...] r. Kolegium nie podzieliło stanowiska odwołującego się, który domaga się naliczenia wobec niego spornych kosztów dopiero od dnia powiadomienia o usunięciu pojazdu i konsekwencjach prawnych tej czynności, a więc od dnia 1 lutego 2011 r., bowiem przepis art. 130a ust. 10h, jak również pozostałe przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie zawierają regulacji, która umożliwiłaby uwzględnienie przy ustalaniu wysokości kosztów, o których mowa w ust. 10h, takich okoliczności jak to, czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do odbioru usuniętego pojazdu dołożono należytej staranności lub czy właściciel został prawidłowo i terminowo powiadomiony o możliwości odbioru tego pojazdu. Okoliczności te są badane tylko przez sąd powszechny w sprawie o przepadek pojazdu. Kwestia przewlekłości czy działania organów Policji po wydaniu dyspozycji usunięcia pojazdu, brak niezwłocznego powiadomienia właściciela o usunięciu pojazdu, nie podlegają badaniu w postępowaniu prowadzonym przez właściwego starostę w przedmiocie obowiązku zapłaty kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdów. Prawo o ruchu drogowym nie przewiduje także możliwości odstąpienia przez starostę od ustalenia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu. Przepisy określone w art. 130a Prawa o ruchu drogowym mają w tym zakresie charakter obligatoryjny. Kolegium uznało, że organ I instancji prawidłowo określił okres za jaki winny zostać naliczone sporne koszty, tj. od dnia [...] r. (dnia dokonania demontażu pojazdu). Właściwie dokonano również obliczenia wysokości kwoty należnej do uiszczenia. J. Ł. zaskarżył opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając jej naruszenie: - art. 2 Konstytucji RP w zw. z § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (§ 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów obowiązującego od 18 października 2007 r. do 26 lipca 2011 r. oraz § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej obowiązującego od 26 lipca 2011 r.) w zw. z art. 130a ust. 10, 10d, 10f, 10g, 10h, 11 ustawy Prawo o ruchu drogowym, poprzez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego oraz błędne zastosowanie powołanych przepisów, tj. przyjęcie, że w rozpatrywanej sprawie skarżący obowiązany jest do ponoszenia kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem i demontażem pojazdu, pomimo że nie został niezwłocznie zawiadomiony o usunięciu pojazdu i skutkach jego nieodebrania w określonym terminie oraz wobec bezczynności organu administracji w okresie pomiędzy datą uprawomocnienia postanowienia Sądu o przepadku pojazdu a terminem jego ostatecznej likwidacji, - postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niezebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu obywatela, które miało wpływ na wynik sprawy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że pomiędzy datą wydania dyspozycji usunięcia pojazdu a powiadomieniem go o umieszczeniu pojazdu na parkingu strzeżonym ([...] r.) minęło blisko [...] lat. Zgodnie z treścią § 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 obowiązującego w dacie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów, organ wydający dyspozycję usunięcia pojazdu miał obowiązek niezwłocznego powiadomienia właściciela pojazdu wraz ze wskazaniem skutków prawnych nieodebrania pojazdu z parkingu. Obowiązek niezwłocznego powiadomienia właściciela pojazdu normowały i normują późniejsze rozporządzenia w sprawie usuwania pojazdów. Obowiązku tego nie dopełniono, bowiem o wydaniu dyspozycji usunięcia pojazdu skarżący został powiadomiony po [...] latach. Żaden z organów nie weryfikował skąd wynikła ta zwłoka i czy fakt, iż wobec bezczynności organów państwowych skarżący ostatecznie poniesie odpowiedzialność finansową tej bezczynności, nie narusza zasady słusznego interesu obywatela i zasady demokratycznego państwa prawnego wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny sformułował zasady stanowiące elementy "demokratycznego państwa prawnego", wśród których, w kontekście tego postępowania, wyróżnić należy zasadę zaufania obywateli do państwa, zasadę dostatecznej określoności i proporcjonalności. W ocenie skarżącego, wszystkie powołane zasady konstytucyjne w niniejszym postępowaniu zostały naruszone. Wymienione w ustawie Prawo o ruchu drogowym (w art. 130a ust. 10) terminy oraz zastrzeżenia dotyczące pouczeń o nieodebraniu pojazdu mają na celu ochronę właściciela przed tego rodzaju konsekwencjami. Tymczasem oba ograny wydające zaskarżone decyzje tego nie dostrzegają, poprzestając na stwierdzeniu, że przepis art. 130a ust. 10h jest jednoznaczny i wobec powyższego ograniczają się do jego wykładni językowej. Zdaniem skarżącego, ograniczenie się tylko do badania treści ust. 10h, bez kontekstu szeregu gwarancji ochrony praw obywatela ustanowionych w analizowanej ustawie, stanowi naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa. Podobna sytuacja dotyczy art. 130a ust. 10f, 10g i 10k ustawy Prawo o ruchu drogowym. Jednostka prowadząca parking strzeżony obowiązana jest w bardzo krótkim, bo trzydniowym okresie do powiadomienia starosty o nieodebraniu pojazdu. Na mocy ust. 10f art. 130a ustawy starosta obowiązany jest do wykonania orzeczenia Sądu o przepadku pojazdu. Z momentem uprawomocnienia postanowienia Sądu pojazd nie stanowił już własności skarżącego, a w konsekwencji nie mógł nim rozporządzać a jedynie biernie oczekiwać na podjęcie czynności przez starostę w celu jego demontażu lub sprzedaży. Co szczególnie istotne, w tym okresie opłaty za przechowywanie pojazdu wzrastają o 660%, z 5 zł (Uchwała Nr XVL/359/2010 Rady Powiatu w Myśliborzu z dnia 24 marca 2010 r.) do 33 zł za dobę (Uchwała Nr IX/93/2011 Rady Powiatu w Myśliborzu z dnia 20 lipca 2011 r.), a następnie do 38 zł za dobę (Uchwała Nr XLIII/385/2013 Rady Powiatu w Myśliborzu z dnia 18 grudnia 2013 r.). Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem doprowadziła do uznania, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, pomimo, że argumentacja w niej przedstawiona nie w pełni okazała się trafna. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że ma obowiązek dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji w pełnym zakresie. Stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji ustalenia faktyczne, co do zasady, nie są sporne. Zdaniem Sądu, są one niewadliwe i znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materialne dowodowym. Sąd nie znalazł podstaw do uznania za uzasadnione zarzuty skarżącego o naruszeniu przepisów postępowania związanych zaniechaniem podjęcia przez organ czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia materiału dowodowego. Zarzutu tego skarżący nie rozwinął, nie uzasadniając na czym polegały braki w materiale dowodowym oraz jakie okoliczności faktyczne dla ich wyjaśnienia wymagały podjęcia dalszych czynności. Najistotniejsze dla sprawy okoliczności stanu faktycznego zostały udokumentowane a dokumenty te włączone do akt sprawy. W aktach znajdują się m.in.: - dyspozycja usunięcia pojazdu nr [...] z dnia [...] r., wydana przez funkcjonariusza Komisariatu Policji ; - kierowane do M. S. i do J. Ł. zawiadomienia o usunięciu pojazdu z drogi w trybie art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym i umieszczeniu pojazdu na wyznaczonym parkingu strzeżonym wraz z pouczeniem o warunkach odebrania pojazdu i skutkach niego nieodebrania oraz wiążących się z tym kosztami; - umowa kupna przedmiotowego pojazdu przez J. Ł. i M. S. z dnia [...] r.; - postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] r., sygn. akt [...] orzekające o przepadku pojazdu o. o nr rej. [...] na rzecz Powiatu wraz z postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia [...] r., sygn. akt [...] oddalającym apelację od ww. wyroku Sądu Rejonowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo powołało art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym, jako podstawę materialnoprawną wydania decyzji w przedmiocie obowiązku zapłaty kosztów wynikających z przechowywania pojazdu. Tym niemniej organ w sposób wadliwy dokonał ustalenia okresu za jaki powinny ponosić koszty zatrzymania i przechowywania pojazdu osoby będące jego właścicielami w dniu zatrzymania pojazdu. W myśl art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Jak wynika z analizy orzecznictwa, wykładnia tego przepisu może budzić pewne wątpliwości. Jednak według najnowszego stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego, pomimo że z art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym wynika, że koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem, pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia, ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, to jednak chodzi o koszty poniesione do zakończenia postępowania o stwierdzenie przepadku samochodu na rzecz powiatu. W wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1959/15 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że rozstrzygnięcie o kosztach następuje po zakończeniu postępowania przed sądem powszechnym w sprawie orzeczenia przepadku pojazdu na rzecz powiatu i są to koszty powstałe do zakończenia postępowania. Zatem są to koszty wyliczone wyłącznie do dnia wydania prawomocnego postanowienia sądu powszechnego o przepadku. Ustawodawca wyraźnie bowiem stwierdził, że chodzi o koszty poniesione do zakończenia postępowania, czyli postępowania o stwierdzenie przepadku samochodu na rzecz powiatu. Jest to zrozumiałe, gdyż od daty uprawomocnienia się orzeczenia o przepadku właścicielem pojazdu jest powiat, a skoro tak, to nie ma żadnych podstaw, aby kosztami tymi obciążać osobę niebędącą już właścicielem pojazdu. Z przepisem art. 130a ust. 10h koresponduje ust. 10f tego artykułu, z którego wynika, że do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu obowiązany jest starosta. Uwzględniając w pełni przedstawioną argumentację i przyjmując ją jako własną Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdził, że przy przedstawionej, należytej wykładni art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym, zasadnym okazał się zarzut naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze ww. przepisu, co doprowadziło do niewłaściwego ustalenia wysokości kwoty jaką powinni uiścić właściciele nieodebranego z parkingu strzeżonego pojazdu marki [...] , z tytułu jego zatrzymania i przechowywania. Właściciele ci winni ponieść koszty związane z zatrzymaniem i przechowywaniem pojazdu za okres od dnia [...] r. do dnia uprawomocnienia się orzeczenia o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu. Podnoszony w skardze zarzut długotrwałości postępowania prowadzonego przez organ I instancji w okresie pomiędzy uprawomocnieniem się postanowienia sądowego o przepadku pojazdu a terminem jego ostatecznej likwidacji, wobec przedstawionych wyżej spostrzeżeń Sądu staje się nieaktualny. Odnosząc się natomiast do kwestii braku niezwłocznego zawiadomienia skarżącego o usunięciu pojazdu i skutkach jego nieodebrania w określonym terminie Sąd stwierdził, że mając na uwadze szeroki katalog przesłanek uzasadniających usunięcie pojazdu z drogi, wyszczególnionych w art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, prawodawca nie zawarł regulacji, która umożliwiałaby uwzględnienie przy ustaleniu kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu, daty w której udało się organom ustalić właściciela pojazdu i skutecznie zawiadomić o dyspozycji jego usunięcia z drogi i przechowywaniu na określonym parkingu (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 1 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 147/15). Założenie to wydaje się uzasadnione gdy uwzględni się, że to przede wszystkim właściciel pojazdu ponosi odpowiedzialność za jego stan i funkcjonowanie w ruchu drogowym (udostępnienie osobom trzecim, porzucenie, pozostawienie w miejscu niedozwolonym). Jak wynika z akt sprawy, sam skarżący przez szereg lat nie interesował się losem stanowiącego jego własność pojazdu, niedopełniając przy tym nigdy obowiązku jego przerejestrowania, co dodatkowo utrudniało organom ustalenie jego właścicieli. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględni przedstawioną wykładnię przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym i korzystając z kompetencji reformacyjno-merytorycznych, określi prawidłowo wysokość kosztów związanych z zatrzymaniem i przechowywaniem pojazdu marki O. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania obejmujących uiszczony wpis od skargi w wys. 1263 zł orzeczono na mocy art. 200 ww. ustawy.